"Vua đồ cổ" Đinh Công Tường giới thiệu chiếc đĩa gốm sứ triều Nguyễn

Kho đồ cổ ngoài sức tưởng tượng

Anh Đinh Công Tường (SN 1968) có quê nội ở Bến Tre. Kết thúc kháng chiến chín năm, cha của anh lên đường tập kết ra Bắc, bởi thế anh hay nói đùa mình mang dòng máu cha Nam, mẹ Bắc. Năm 1976, lúc đó chưa tròn 8 tuổi, anh cùng gia đình lên tàu trở về quê nội sinh sống. Gia cảnh quá khó khăn, “trụ” được ít năm thì cả nhà anh lên Sài Gòn tìm kế mưu sinh. Gia đình anh tá túc trong một con hẻm nhỏ gần khu phố đồ cổ Lê Công Kiều (quận 1, TP.HCM).

Hàng ngày anh vừa học chữ, vừa làm đủ thứ nghề để phụ giúp gia đình. Vừa học hết phổ thông, chưa kịp giúp gia đình được bao nhiêu thì anh đến tuổi nối nghiệp cha vào bộ đội. Năm 1990, chiến tranh biên giới Tây Nam kết thúc, anh xuất ngũ, thay chiếc áo lính bằng chiếc áo công nhân vệ sinh. Ngoài những lúc đi làm ca, anh làm thêm nghề mua bán đồ lạc xoong. Giai đoạn lăn lộn kiếm sống ấy, anh có dịp tiếp xúc được nhiều giới, trong đó có giới chơi cây cảnh và sưu tầm cổ vật.

Hồi ấy đang nổi lên phong trào “trưởng giả học làm sang”, do đô thị hoá nhanh đất đai “nhảy múa”, nhiều nông dân hôm trước còn bần hàn hôm sau thành tỉ phú. Thú chơi cây cảnh vì thế rất được ưa chuộng. Anh Tường quyết định chuyển sang kinh doanh cây cảnh. Sau mấy năm dốc toàn tâm, toàn lực đã đem về cho anh số vốn kha khá. Anh bắt đầu mua những món đồ cổ mà mình ưa thích. Với phương châm “kiến tha lâu đầy tổ”, mỗi tháng rồi đến mỗi tuần và sau cùng là mỗi ngày, anh cố gắng “tha” về nhà một món.

Một góc nhỏ trong kho đồ cổ của anh Đinh Công Tường

Gần 30 năm sưu tầm đồ cổ, hiện vật của anh đã vượt quá con số 100.000 món các loại: tô, chén, dĩa, bình trà, bình bông, tượng… có xuất xứ từ nhiều quốc gia, nhưng phần lớn là đồ gốm sứ Việt Nam qua các thời kỳ. Đáng nói là anh gần như có đầy đủ bộ gốm sứ 3 miền Bắc, Trung, Nam: Óc eo, Đông Sơn, Chăm, Bát Tràng, gốm Biên Hoà, Lái Thiêu, gốm Cây Mai… thuộc nhiều dòng của thế kỷ trước. Trong đó có những hiện vật độc bản, có niên đại hàng trăm năm, rất quý hiếm như các tượng đá Sa Huỳnh (thế kỷ 4). Anh cho hay đây là tượng duy nhất ở Việt Nam, còn một tượng khác mà anh biết thì đang ở bảo tàng bên Pháp.

Đặc biệt anh còn sở hữu nhiều cặp troé Thuý Hồng của làng gốm cổ Quảng Đức (Tuy Hoà, tỉnh Phú Yên). Đây là một làng gốm cổ vang bóng được khai sinh vào cuối thế kỷ 16 và đúng một thế kỷ sau thì quá vãng. Sản phẩm gốm cổ Quảng Đức nói chung được giới sưu tập đặc biệt quan tâm, vì chúng có số lượng không nhiều và dòng gốm này đã tàn lụi ngoài 300 năm. Tuy chúng trông có vẻ xù xì, thô ráp nhưng rất ấn tượng với các nhà nghiên cứu, sưu tập bởi tính bí ẩn của nó trong cách pha chế màu và kỹ thuật nung. Ngoài ra, ông “vua đồ cổ” còn sở hữu nhiều hiện vật độc đáo và vô giá khác như chiếc gối bằng sứ của hoàng tử đời Minh (thế kỷ 17), chiếc bình bát Huệ Tôn – đây là chiếc bình vẽ cảnh vua Quang Trung cùng đoàn tuỳ tùng lúc mới lên ngôi về thăm ngôi làng ở quê nhà được lò gốm Lái Thiêu hoạ lại cách nay khoảng 80 năm…

Chiếc gối bằng gốm sứ của hoàng tử đời Minh

Trong số trăm ngàn hiện vật được anh chất kín 4 tầng lầu và một căn nhà gỗ trong khu vườn rộng cả ngàn mét vuông ở phường Hiệp Thành (Q. 12, TP.HCM). Trong số này có đến hàng ngàn món có giá trị lên đến vài chục triệu đồng/món, nhưng vì “hết chỗ chứa”, anh đành để chúng nằm lăn lóc trong góc vườn, lối đi, gốc cây, nhà bếp… khiến cho bất cứ ai chơi đồ cổ nhìn thấy cũng thèm thuồng và tỏ ra xót của! Anh nói mình cũng xót lắm, nhưng không biết để chúng nơi đâu thì đành chịu đấy thôi. Song, hình như chỉ có “đàn voi” bằng gốm sứ trên dưới mười ngàn con, con lớn cỡ hai người khiên, con voi nhỏ chỉ bằng nắm tay được anh ưu ái xây cho căn nhà biệt lập để “nhốt” chúng.

Tuy vậy, trong số cả trăm ngàn hiện vật đang sở hữu, anh nói chỉ mới chọn ra hai bộ sưu tập lộc bình và đĩa, cả hai đều có số lượng hơn 5.000 chiếc được xác lập 2 kỷ lục: Người sở hữu lộc bình xưa nhiều nhất và đĩa xưa nhiều nhất Việt Nam. Theo giới chơi đồ cổ, chỉ hai kỷ lục trên thôi, Đinh Công Tường cũng xứng danh ông “vua đồ cổ” xứ phương Nam.

Rất tiếc những món đồ cổ này chưa được chủ nhân sắp xếp một cách khoa học khiến cho người xem có cảm nhận đây là “kho” đồ cổ chứ không phải một nơi trưng bày các di sản văn hoá. Hơn nữa, với số lượng cả trăm ngàn hiện vật đang nằm trong “kho” như vậy nhưng người xem không hề thấy có dòng ghi chú nào liên quan đến chúng như tên, xuất xứ, niên đại, đặc tính… không biết chủ nhân làm cách nào để nhớ mà không nhầm lẫn? Bởi, một khi bước vào thế giới chơi đồ cổ dường như ai cũng biết một hiện vật hay một bộ sưu tập có giá trị tột đỉnh khi chúng có “lý lịch rõ ràng”, thậm chí có những hiện vật còn được chủ nhân kèm theo những câu chuyện mua bán đầy thú vị.

Tượng đá Sa huỳnh thế kỷ thứ 4

Bài học của ông “vua đồ cổ”  

Anh Tường chia sẻ, từ lúc sưu tầm đến giờ, anh chưa bán lại bất cứ món nào, dù qua thời gian hay di chuyển chúng bị sứt mẻ hoặc hư hỏng. Với tính cách phóng khoáng, vui vẻ, anh nói mình đi tới đâu cũng sẵn lòng kết bạn, nên nhiều lúc vô tình vớ được món hàng độc, hiếm. Đó là cái duyên trong sưu tầm, vì có nhiều tiền đôi lúc chưa chắc người ta bán cho mình. Và để có được món đồ cổ quý hiếm, nhiều khi phải thuyết phục chủ nhân mất đến vài năm.

Song, kinh nghiệm sưu tầm cổ vật của anh cho đến giờ có thể nói là “ai chơi cổ vật cũng bị lừa”. Một bài học tưởng chừng đơn giản nhưng khi bước vào nghề sưu tập hầu như ai cũng phải trả giá. Anh nhớ lúc mới vào nghề anh bị một cậu bé dàn cảnh lừa mất đến 10 cây vàng mà mãi nhiều năm sau anh mới biết do người lớn “đạo diễn” ra chiêu trò, mánh khoé để đưa anh vào tròng. Số là trong một lần anh xuống tận dưới Nhà Bè để xem mấy chiếc lộc bình cổ. Chủ nhân mấy chiếc lộc bình cho cậu bé trạc 12, 13 tuổi ra đầu chợ Phú Xuân đón, dẫn đi sâu vào trong cánh đồng đến một ngôi nhà trên bàn thờ còn khăn tang, khói nhang nghi ngút.

Chiếc troé Thúy Hồng thế kỷ 17

Ông chủ nhà độ tuổi ngũ tuần, giới thiệu vợ ông mới mất chưa lâu, nhà khánh kiệt, muốn bán một số đồ thờ để xây cất mộ phần và sửa sang lại nhà cửa. Ông bước đến bên bàn thờ lấy xuống hai chiếc lộc bình còn chưng hoa huệ trắng, nói mình còn 4 chiếc lộc bình khác và có ý định bán hết. Ông sẵn sàng cho xem hết nhưng nếu mua phải đặt cọc trước 50 triệu đồng (lúc đó tương đương 10 cây vàng) để làm tin. Chiều hôm sau, “vua đồ cổ” quay lại đặt cọc và xin mang về trước 2 chiếc. Người bán đồng ý. Sau khi về, anh xem kỹ mới “té ngửa” vì cả hai đều là hàng giả cổ mới ra lò.

Mấy năm sau, anh bị lừa liên tiếp hai lần nữa ở Tiền Giang và Bạc Liêu. Cả hai lần anh đều mua nhằm hàng giả cổ, chúng được “dân lừa đảo” ngâm trong nước biển đủ lâu để cho hào bám, giống như cổ vật vớt lên từ những con tàu đắm hồi thế kỷ trước khiến anh mất tiếp 12 cây vàng. Thật ra những người lừa bán đồ cổ rất ranh mãnh, họ là bậc thầy tạo ra nguồn gốc hiện vật và “màu thời gian”, đặt người mua trong cảnh tranh tối tranh sáng nên không bị nhầm mới là điều lạ. Đặt biệt ở thị trường đồ gốm sứ giả cổ vài năm trở lại đây rất sôi động. Nhiều tay buôn đồ cổ đã bí mật sang tận Trung Quốc, Hồng Kông… đặt làm những món hàng tưởng chừng chỉ có vào thế kỷ 16, 17, chúng giống gần như thật nên rất nhiều người trong nghề chơi cũng bị lầm.

Hiện thời với số lượng hiện vật “ngoài sức tưởng tượng”, nhưng anh vẫn tập trung “săn lùng” nhiều món cho bằng được, rồi  sau đó sẽ nghĩ đến chuyện lập bảo tàng tư nhân cho công chúng thưởng ngoạn. Hiện tại anh đang cùng vài người bạn rất bận rộn với dự án từ thiện, nhằm giúp đỡ những đứa trẻ không nhà, những người già không nơi nương tựa… bằng những món quà thiết thực được anh và nhóm bạn quyên góp rồi trao tận tay cho những người khốn khó.

Cao Thục Đoan

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here