TS.BS Tô Thanh Phương (phải) và bệnh nhân nghiện facebook

Kỳ 2: Hiểm họa người trẻ trùm chăn kín, nằm “chơi” điện thoại

Phần lớn những người nghiện game hay facebook sẽ sinh ra trầm cảm

PV TT&ĐS đã có cuộc phỏng vấn bác sĩ, Tiến sỹ Tô Thanh Phương, Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 về việc giới trẻ trầm cảm do nghiện Facebook và điện thoại thông minh.

– PV: Thưa anh, tình hình các bệnh nhân nghiện facebook và điện thoại thông minh mà anh đang trực tiếp điều trị, diễn biến thế nào rồi?

– TS.BS Tô Thanh Phương: Trường hợp bệnh nhân vừa nhập viện mà chúng tôi thăm khám, theo như mẹ cháu nói thì cháu bắt đầu biểu hiện từ năm cháu học lớp 12. Khi bố mẹ cháu ngắt mạng internet, cháu ấy nổi khùng lên. Bố mẹ cho cháu uống thuốc ngủ rồi “khống chế” đưa lên đây (Bệnh viện tâm thần Trung ương 1). Đến bây giờ, sau một thời gian khám và điều trị, bệnh tình của cháu cũng dịu hơn rồi. Cô bé này bây giờ tiếp xúc thì hơi khó.

– Anh có thể phân tích rõ hơn những tác động xấu của game và mạng xã hội với giới trẻ?

– Game online thì thấy rõ những tác hại rồi. Nhưng mạng internet hay mạng xã hội thì phải xem cái mà bạn trẻ kia “say mê” nó là “mục” gì, tức là các cháu vào mạng để nhằm mục đích gì, tiếp cận thông tin gì ở trên đó. Ví dụ như sex (tình dục). Ở đây chúng tôi chữa cho rất nhiều trường hợp nghiện sex online (tạm dịch: tình dục trực tuyến). Có bệnh nhân là tiến sĩ kinh tế hẳn hoi. Hôm kia chúng tôi cũng vừa chữa cho một cháu trai sinh viên năm thứ 2 Đại học Thái Nguyên nghiện phim sex rồi thủ dâm, người xanh lét, trầm cảm nặng. Bố mẹ phải đưa xuống đây. Người nhà phải giữ nó không là nó cứ đòi tự tử, chỉ muốn chết.

Khu điều trị dành cho các bệnh nhân nữ

– Các bệnh nhân này đều là nghiện facebook phải không, thưa anh?

– Các bệnh nhân này đều nghiện điện thoại (có thể chủ yếu là “chơi” facebook). Bố mẹ các cháu lo quá cũng quyết liệt đưa xuống đây để “cai” và chữa trị. Những trường hợp này một năm chúng tôi điều trị rải rác vài ba người. Như năm ngoái cũng có một cậu ở Thanh Hóa thi trượt đại học rồi chẳng hiểu cãi chửi nhau ở đâu trên facebook mà đòi lao từ tầng 2 xuống tự tử.

Ngày nay, các phương tiện hiện đại công nghệ cao gây ảnh hưởng tiêu cực đến giới trẻ rất nhiều, rồi sinh ra trầm cảm. Ví dụ khi nó nghiện game online thì nó phải theo cái cảm xúc của game đấy, thắng thì vui thua thì buồn. Nó làm cho đối tượng liên tục thay đổi cảm xúc. Những cảm xúc đấy một lúc thì không sao nhưng nó kéo dài liên tục thì lại ảnh hưởng đến tâm lý và gây trầm cảm. Một khái niệm đơn giản: “nghiện” là không thể bỏ. Phần lớn những người nghiện chơi game, nghiện facebook sẽ sinh ra trầm cảm.

Facebook là một cộng đồng lớn, các cháu chỉ là học sinh nhưng có khi có cả nghìn bạn “ảo”. Trong khi, những mối quan hệ thật sự thì bị thu rút lại. Các cháu “sống ảo”, “co cụm” lại. Không muốn ai làm phiền đến mình nữa, chúng cứ đắm chìm trong mối quan hệ ảo trên facebook thôi.

Sắm cho con cái điện thoại đẹp để thể hiện… đẳng cấp?

– Xin hỏi, “chơi” facebook đến mức độ như nào thì sẽ bị trầm cảm?

– Khi gọi là nghiện, tức là không thể bỏ được. Một người bình thường nếu một ngày không dùng facebook vẫn thấy thoải mái nhưng nghiện facebook thì “nạn nhân” không thể bỏ được, không dùng sẽ thấy khó chịu, bực tức. Theo tôi, nói chung là nên hạn chế facebook. Việc lệ thuộc thiết bị thông minh đối với trẻ con là rất nguy hiểm. Con không ăn, bố mẹ đưa điện thoại cho ăn, khóc đưa điện thoại cho nín.

Con chăm chú vào đấy rồi không vận động, không giao tiếp, dần dà ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ, có thể dẫn đến các bệnh như tự kỷ. Tỷ lệ trẻ bị chậm nói ngày càng nhiều vì nó có nhu cầu cần giao tiếp đâu, cầm điện thoại thế là thôi chẳng cần giao tiếp với ai, chẳng cần vận động nữa. Nhiều khi bố mẹ cứ nghĩ sắm cho con cái điện thoại hay máy tính thật đẹp là để khẳng định… đẳng cấp. Toàn ở thành phố bị lệ thuộc vào thiết bị như máy tính, điện thoại thông minh, ipad… chứ ở nông thôn có thấy bị đâu.

– Biểu hiện của bệnh nhân nghiện facebook gây trầm cảm có khác gì với bệnh nhân trầm cảm bình thường không, thưa anh?

– Trầm cảm có rất nhiều nguyên nhân khác nhau. Trong đó có nguyên nhân từ xã hội “văn minh”, công nghệ kỹ thuật hiện đại, các thiết bị kiểu điện thoại thông mình, iphone, ipad, laptop rồi mạng xã hội nói chung… Chúng khiến các bệnh nhân bị “nghiện” từ từ, không biết từ lúc nào, chỉ khi bệnh rất nặng rồi thì mới phát hiện ra. Như các cháu này (bệnh nhân trầm cảm) trùm chăn kín rồi nằm trong đó dùng điện thoại. Các cháu hành động như vậy thì bố mẹ rất khó phát hiện. Do vậy, gia đình phải quan tâm và để ý xem con cái có học hành chểnh mảng, sa sút, thức khuya hoặc thức trắng đêm triền miên, bỏ ăn uống, xa lánh mọi người không. Các biểu hiện ấy là rất gay go! Còn đối với trầm cảm bình thường mà không “nghiện” mạng xã hội và các thiết bị công nghệ, thì rất dễ để phát hiện ra.

– Điều trị bệnh nhân trầm cảm facebook có khác với trầm cảm bình thường không?

– Có khác chứ, ví dụ điều trị trầm cảm cho bệnh nhân thông thường thì chỉ cần dùng thuốc nhưng điều trị cho loại trầm cảm do nghiện facebook hay điện thoại thông minh, bên cạnh thuốc còn phải sử dụng liệu pháp tâm lý, phải điều trị theo đúng phác đồ và đủ thời gian. Giả sử mới phát hiện, cháu mới chơi khoảng độ 6 tháng hoặc dưới 6 tháng là bệnh cấp tính, còn gia đình phát hiện chơi không biết từ bao giờ, trên 6 tháng là mãn tính rồi. Phác đồ điều trị cấp tính và mãn tính khác nhau về mức độ và thời gian.

Khi đã mãn tính rồi thì thời gian điều trị lâu hơn 3 đến 5 năm, còn cấp tính thì khoảng 2 năm. Nếu điều trị đúng như thế thì sẽ khỏi. Có một ông bố cho con điều trị được 6-7 tháng thì bệnh thuyên giảm, tưởng con khỏi rồi thế là bỏ thuốc, bỏ tập luyện. Bây giờ cháu “tái phát” thế là chịu chết rồi, bố mẹ bất lực không làm gì được nữa. Hôm vừa rồi bố cháu lên đây trao đổi, suốt hai tuần ép con uống thuốc nó không chịu uống, nó bỏ đi chơi.

– Theo anh, tình trạng này có đang tăng lên trong xã hội ta hiện nay không?

– Chưa có nghiên cứu nào nhưng theo tôi thì tình trạng trầm cảm do nghiện mạng xã hội đang có xu hướng tăng. Trước kia cũng đã rải rác mỗi năm có vài trường hợp nhưng chẳng qua báo chí chưa biết hoặc chưa để ý nên chưa ai quan tâm thôi. Chứ năm nào chúng tôi chẳng đón vài trường hợp như thế về điều trị. Điều trị xong ra về chẳng ai để ý đến nữa. Như trường hợp tôi kể năm ngoái định tử tự vì cãi nhau trên facebook. Người nhà giữ lại thì nó kích động, kêu gào, người nhà bảo là thôi nó phát “điên” rồi cho vào viện thôi. Sau vài ngày điều trị, chúng tôi hỏi kỹ ra thì mới phát hiện cháu bị trầm cảm do  chơi facebook quá đà.

Chắc chắn “nạn” nghiện điện thoại và facebook có chiều hướng tăng lên. Nó làm cho nhiều gia đình căng thẳng. Lấy ví dụ: con đi học được bằng này điểm (điểm thấp) cũng đưa lên facebook thành ra thiên hạ đàm tiếu nhiều quá, khiến con cái suy nghĩ tiêu cực. Cho nên rất nhiều cái không hay đưa lên facebook rất tai hại, nó ảnh hưởng đến tâm lý bọn trẻ.

“Đêm nào không ngủ được tôi lại vào facebook”

Hầu hết các bệnh nhân điều trị trầm cảm do nghiện facebook và điện thoại thông minh đều phủ định việc mình bị bệnh. Bệnh nhân Th. (SN 1980, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang) cũng không ngoại lệ. Th. cho biết: “Sau khi sinh con, tôi không dùng facebook, con khoảng được 3-4 tuổi tôi mới dùng. Nguyên nhân tôi vào đây (Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1) điều trị là do tôi bị mất ngủ nhiều quá, rồi sinh ra trầm cảm, buồn bã. Vì buồn nên tôi mới dùng facebook chứ không phải vì nghiện facebook mà tôi phải vào đây điều trị (!?).

Đầu năm 2017, mất hai ba tháng tôi đi điều trị ở Bệnh viện Bạch Mai. Họ kết luận là tôi bị trầm cảm, rối loạn tâm lý, rồi gia đình đưa xuống đây (Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1) điều trị một tháng nữa. Đợt này là đợt thứ 2. Vào đây rồi, mình cũng không dùng điện thoại nhiều nữa, đêm nào không ngủ thì mới vào facebook xem linh tinh. Trước đây tôi làm kế toán, sau khi sinh con thì nghỉ hẳn. Tôi điều trị ở đây chủ yếu là uống thuốc, mới đầu vào là tiêm. Tôi uống thuốc cũng “nặng đô” (liều cao) đấy nên cũng có những tác dụng phụ như: cứng quai hàm, chân tay bủn rủn…

Trần Quân

Gửi phản hồi