Nghĩa trang Bình Hưng Hòa

Kỳ cuối: Lạnh lưng nghe những người canh cửa Âm phủ kể chuyện gom hài cốt

Lạc vào lãnh địa của tro cốt vô danh

Đến nay, đã tròn 10 năm kể từ khi TP.HCM quyết định giải tỏa nghĩa trang Bình Hưng Hòa để phục vụ cho các mục đích công cộng. Hàng ngàn ngôi mộ đã được bốc, di dời. Bên cạnh những ngôi mộ có thân nhân tổ chức di chuyển đến nghĩa trang khác, vẫn còn rất nhiều di cốt vô danh, không có người nhận. Những di cốt này, cùng với các thi thể vô thừa nhận trên toàn bộ địa bàn thành phố đông dân nhất nước được đưa tới Phòng lưu trữ tro cốt và chứa xác vô thừa nhận tại lò thiêu Bình Hưng Hòa (quận Bình Tân). Đây là nơi tiến hành các thủ tục khám nghiệm tử thi vô danh, bảo quản, bàn giao cho thân nhân, hỏa thiêu, lưu trữ tro cốt của gần như tất cả xác chết vô danh trên địa bàn TP.HCM.

Khu vực bảo quản tử thi nằm cô quạnh, vắng lặng phía trong cùng của lò thiêu Bình Hưng Hòa, gồm ba phòng nhỏ nằm liền kề: phòng nhân viên ở, phòng chứa xác và phòng mổ tử thi. Điều đáng nói, ba căn phòng này nằm sát vách nhau, có chăng là căn phòng của nhân viên – nơi ba công nhân nam ngày đêm làm việc theo ca, ăn uống, nghỉ ngơi – nằm quay mặt lại với hai phòng kia (chưa kể ngay phía trước căn phòng lạnh chứa xác là một dãy dài áo quan dùng phục vụ cho việc hỏa táng). Quả thật, nơi này không dành cho những người yếu bóng vía!

Nằm bên phải, trong cùng của dãy nhà này là hai container lớn chứa những hũ, bọc tro cốt. Chiếc container phía trong dùng lưu trữ những bộ hài cốt vô danh từ những nguồn khác nhau, được bọc trong các túi nilon xếp chồng lên nhau. Ngay trước đó là một container khác chứa những hũ tro cốt của nhóm mộ vô danh thuộc một góc của nghĩa trang Bình Hưng Hòa đã được bốc và hỏa thiêu phục vụ cho việc di dời. Trên mỗi hũ đều có ghi vài dòng thông tin sơ sài về giới tính, thời gian và địa điểm thu nhặt xác.

Những bịch tro cốt của những người vô thừa nhận được xếp chồng lên nhau trong khu lưu trữ 

Đại diện cho trung tâm Hỏa táng cho biết: “Trung bình một tuần cũng phải có hơn mười tử thi được đưa về đây bảo quản. Sau khi tử thi được đưa đến đây, các bác sĩ pháp y sẽ khám nghiệm tìm nguyên nhân tử vong. Sau đó, tử thi sẽ được giao ngay cho thân nhân (nếu may mắn có thân nhân đến nhận). Nhưng nếu chưa xác định được thì sau khi khám nghiệm, tử thi sẽ được các công nhân làm vệ sinh sạch sẽ rồi xịt dung dịch bảo quản và đưa vào hộc lạnh (ở đây có 5 máy với 12 hộc tủ đông, trong đó có ba ngăn để chứa xác chết trôi) lưu giữ… Khi hết thời gian điều tra, cơ quan công an cho phép hỏa thiêu thì phía lưu giữ mới tiến hành phần hậu sự cuối cùng cho người đã mất.

Được biết, bịch tro cốt sau khi thiêu sẽ được lưu trữ trong container trên 7 năm. Trong trường hợp quá tải vì số lượng tro cốt lưu giữ quá nhiều, thì đội sẽ phải lập danh sách tro cốt lưu trữ trên 7 năm rồi xin ý kiến cấp trên. Sau khi được cấp trên đồng ý, những tro cốt này sẽ được để chung vào một cái quách lớn rồi chuyển lên nghĩa trang Hóa An (Biên Hòa, Đồng Nai) chôn xuống. Tại đây sẽ tiếp tục lưu giữ danh sách của những tro cốt này, để trong trường hợp nếu có gia đình thân nhân nào đến vẫn có thể tìm được cốt của người thân.

Chuyện của những người canh cửa Âm phủ

Tiếp xúc với anh Nguyễn Văn Tròn (SN 1961) và anh Mã Quang Nhiều (SN 1973), nhân viên của trung tâm, đang trong ca trực, các anh kể: anh Tròn vốn quê gốc ở Bình Dương, hơn 30 năm qua anh đã luân chuyển qua nhiều nơi làm việc, hết nghĩa trang Lái Thiêu, nghĩa trang Biên Hòa, lò thiêu Bình Hưng Hòa và làm việc tại nơi lưu trữ thi thể vô thừa nhận gần hai năm nay. Trong khi đó, anh Nhiều dù ít tuổi đời hơn anh Tròn nhưng lại có tới hơn 10 năm gắn bó với nơi này.

Anh Nguyễn Văn Tròn chia sẻ về công việc của mình

Nở nụ cười rất vô tư, anh Tròn nói: “Đây là một công việc vô cùng đặc biệt. Tôi không nhớ rõ được hết quá trình làm việc của mình, nhưng có thể nói từ năm 1991, tôi đã làm nghề vớt xác. Sau đó, dù luân chuyển qua nhiều chỗ khác nữa nhưng thực tế công việc của tôi luôn phải gắn với những… xác chết. Hơn mười năm trước cho đến nay tôi chuyển hẳn sang công việc tại đây. Chẳng ai muốn làm công việc này cả, nhưng có lẽ về mặt nào đó, chắc tôi có “duyên”.

Hàng ngày, hàng giờ chúng tôi luôn phải tiếp xúc với xác chết, tươi có, hôi thối, trương sình cũng có; nguyên vẹn có, không còn đầy đủ cũng có… Nói chung là họ chết vì đủ lý do, nào tai nạn giao thông, đuối nước, sốc thuốc, đột quỵ… nhưng họ đều có một điểm chung là không rõ danh tính, địa chỉ cư trú. Công việc lâu ngày và hầu như ngày nào cũng nhận tử thi, cũng mổ xẻ để giám định nên chúng tôi quen thuộc và cũng không muốn nhớ bất cứ một trường hợp nào cả”.

Sau một hồi lục lại trí nhớ của mình, anh Tròn lặng người kể: “Có một trường hợp khiến tôi không thể quên. Đó là chỉ cách đây vài tháng, khi tiếp nhận và làm vệ sinh cho một thi thể nữ giới, tôi thấy giật mình kinh sợ bởi nạn nhân còn rất trẻ, chắc chỉ hơn 20 tuổi. Không biết vì lý do gì mà trên người cô này tôi đếm sơ qua đã có tới hơn 70 nhát dao đâm. Một cái chết quá rùng rợn”.

Vài năm trước, một người vợ quê ở miền Tây đến nhận xác chồng. Khi vào phòng bảo quản tử thi, vừa nhìn thấy mặt chồng, người vợ này cũng như một số người thân khác đi cùng đều sững sờ và ngờ vực bởi gương mặt hoàn toàn chẳng có nét gì giống người thân mình.Theo lời họ thì anh chồng này trước kia khá mập mạp, to cao, khác hoàn toàn với thân hình cái xác gầy khô, hai mắt trũng sâu, biến dạng, do đó họ nhất quyết bảo rằng thi thể đó không phải là chồng, là con của họ. Tuy nhiên, sau một hồi lưỡng lự, người vợ đã nhờ anh Nhiều lật ngược thi thể lại, chính cái hình xăm trên lưng người chồng mà người vợ mới dám khẳng định đó là chồng mình và làm thủ tục nhận xác về lo hậu sự.

Theo anh Tròn thì “lịch sử” cái xác này cũng khá đặc biệt. Trước lúc chết, anh này thụ án ở nhà giam Chí Hòa, do bị nghiện ma túy lâu ngày và nhiều căn bệnh hành hạ nên càng ngày thân hình anh này càng teo tóp lại. Đến khi mất, đưa về Bình Hưng Hòa thì gần như anh này chỉ còn da bọc xương, do đó người nhà mãi mới nhận ra, vì có vết xăm trên lưng do người vợ nhớ được. Tuy vậy, đây chỉ là một trường hợp cụ thể, vì cũng như tất cả các thi thể khác, dù được bảo quản trong hộc lạnh nhưng chỉ một tuần sau mặt mũi tử thi đã biến dạng, rất khó nhận diện.

Do đa số các thi thể khi được đưa đến đây, tỷ lệ người thân tìm tới khá ít nên mỗi lần một thi thể nào đó có người thân đến nhận là những công nhân ở đây đều tỏ ra thỏa nguyện.Anh Tròn chia sẻ: “Thật tình nếu nói vui mừng thì hơi kỳ nhưng quả thật không thể nói khác được vì dù sao người xấu số đó cũng được an ủi, được về với gia đình, quê hương của mình, được lo hậu sự, nhang khói để họ không còn bị lẻ loi, cô đơn lúc nằm xuống”.

Hoài Sơn

Gửi phản hồi