Vô số giòi bọ và rất nhiều côn trùng chết, vi phạm nghiêm trọng quy định về VSATTP ngay tại thời điểm đoàn kiểm tra có mặt

Nỗ lực của nhà báo để phanh phui cơ sở mắm tôm bẩn

Từ mùa đông năm 2016 đến giờ là mùa thu năm 2017, khoảng 9 tháng ròng chúng tôi qua lại, bắt mối làm ăn, quà cáp tạo quan hệ và bí mật điều tra về cơ sở mắm tôm Phương Nhung ở xã Ngư Lộc, huyện Hậu Lộc, Thanh Hóa. Trước các tư liệu thu thập được, chúng tôi thấy rùng mình bởi lượng mắm tôm “bẩn” khổng lồ bán ra Hà Nội suốt bao năm ròng, “thực phẩm siêu bẩn” cứ đi thẳng vào mồm con người dưới danh nghĩa “đặc sản”.

Khi đã nắm được quy trình “mắm tôm bẩn” rồi, đến một buổi chiều, nghe nguồn tin tiết lộ là họ đang nấu hóa chất để đổ vào tạo màu, chống thối cho mắm tôm, chúng tôi quyết định ngược 40km lên TP. Thanh Hóa, mang tất cả tài liệu, hình ảnh thu thập được, báo cáo trực tiếp sự việc với ông Tuấn, Trưởng phòng thanh tra, Chi Cục Nông, lâm sản và Thủy sản (Sở NN&PTNT) tỉnh Thanh Hóa.

Kiểm tra xưởng mắm tôm Phương Nhung

Chúng tôi tin rằng nhóm nhà báo đã “đủ hình ảnh và tư liệu” rồi, nên cơ sở kia có tẩu tán tang vật cũng chẳng hề hấn gì. Việc sử dụng phụ gia (hóa chất) dù ở mức nào và độc hại ra sao thì cơ sở kia cũng sai bởi giấy tờ văn bản họ đăng ký cam kết không sử dụng phụ gia, trên nhãn mác bao bì cũng không ghi có sử dụng phụ gia. Nay tài liệu bí mật cho thấy họ có sử dụng.

Chúng tôi còn ghi hình được cảnh bà Nga, người nấu hóa chất trực tiếp trong cái xưởng khổng lồ cung cấp mắm tôm cho Hà Nội kia đang “nấu” với hai bàn tay đỏ lòm như máu tươi. Thậm chí một số phụ gia chúng tôi còn thu được mẫu trước khi đoàn kiểm tra đến, chúng tôi sưu tầm cả bao bì phụ gia đó để làm chứng. Đặc biệt, chúng tôi có cả video đại diện chủ cơ sở ăn năn thừa nhận đã từng sử dụng phụ gia và thấy như vậy là sai. Còn việc bể mắm tôm chứa giòi bọ, nhện to, thạch sùng thối hay rết chết thê thảm mềm nhũn thối kinh kia thì… giời cãi.

Một hai đêm sau, chưa thấy ông Tuấn hay Chi cục hay Sở có ý kiến gì về việc kiểm tra cơ sở mắm tôm Phương Nhung, quá nóng ruột, lo thông tin rò rỉ cho cơ sở biết, chúng tôi lại cử người viết bài này, “thân gái dặm trường” vào vai “bà buôn mắm tôm” để… kiểm tra nguồn tin từ cơ sở. Đêm ấy, bà Nga tự dưng bị ai đó gọi ăn cơm sớm rồi sang xưởng có việc. Con bà Nga nói qua điện thoại rằng mẹ cháu chưa bao giờ đi làm buổi tối đột ngột và lại làm về khuya như thế này.

Linh cảm có chuyện chẳng lành, chúng tôi kiên trì liên lạc, khi bà Nga nghe máy thì đã khuya. Bà bảo bà sang dọn dẹp, giặt giũ, làm sạch sẽ cho cái xưởng. Bà nói lấp lửng thế rồi hẹn chúng tôi 11h trưa hôm sau tại xã Ngư Lộc, cách Hà Nội hơn 200km để bàn kế làm ăn. Vì tôi vào vai buôn mắm tôm cũng như dò hỏi hóa chất xử lý cho mắm tôm ngon, để được lâu, lên màu đẹp, muốn buôn cả hóa chất, nên bà Nga rất tin tưởng và hy vọng.

Hình ảnh về buổi kiểm tra đột xuất cơ sở mắm tôm Phương Nhung, do Sở NNPTNT Thanh Hóa tiến hành, từ tài liệu điều tra của nhóm PV

Tinh mơ hôm sau, nguồn tin từ một trí thức của xã Ngư Lộc báo ngược ra Hà Nội bằng tin nhắn điện thoại (ông này từng gặp riêng chúng tôi để tố cáo cơ sở Phương Nhung với nhiều tài liệu quan trọng): “Lộ rồi, họ dọn dẹp, cọ rửa xưởng kỹ lắm, sạch lắm. Đây là dấu hiệu bất thường rồi!”. Trưa hôm sau, trời nắng như đổ lửa, tôi về đến Ngư Lộc, bà Nga rủ rỉ tiết lộ bí quyết để người ta báo tin cho mình trước khi có đoàn kiểm tra, tiền nong thế nào, dọn dẹp và cất giấu hóa chất đi đâu kẻo họ phát hiện ra họ phạt ra sao. Chúng tôi cũng không dám quy kết ai là người báo tin, vì chỉ mặt ai vào lúc này cũng là hồ đồ hết. Chỉ biết là: chắc chắn lộ rồi, lộ từ ai thì không biết.

Lộ, là chuyện buồn, sốc, nhưng cũng không quá lạ lùng ngoài tưởng tượng của nhóm PV từng dạn dày điều tra về thực phẩm bẩn chúng tôi. Chiều hôm đó, liều lĩnh sắm một vai trò mới, chúng tôi xâm nhập cơ sở chế biến mắm tôm kể trên. Đúng như bà Nga tiết lộ, nó được cọ sạch, hóa chất và bao bì hóa chất không còn nữa. Tuy nhiên, độ sạch sẽ vẫn là trong tình trạng đối phó nếu tin giờ chót là có đoàn kiểm tra thật sự thì họ mới làm “sạch như lau như li” (?). Vì đường từ TP xuống ven biển này đi mất hơn tiếng đồng hồ cơ mà. Họ tồn tại 20 năm, kinh qua bao lần “va chạm” kiểu đó rồi.

Sản xuất đóng chai mắm tôm vi phạm quy định ở cơ sở Phương Nhung trước khi chúng tôi thông báo mời đoàn kiểm tra đến làm việc

Đoàn kiểm tra phát hiện nhiều sai phạm

Quá thất vọng, tôi và các đồng nghiệp bèn tính một phương án “đánh bài ngửa” khác. Họ không thanh kiểm tra, thì mình cũng sẽ tố cáo trên mặt báo, trên truyền hình, bởi bảo vệ người tiêu dùng là cấp thiết nhất. Chúng tôi đã gõ cửa phòng đồng chí Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Thanh Hóa, thẳng thắn bày tỏ nguyện vọng rằng Sở cần lập đoàn kiểm tra cơ sở mắm tôm trên, trước những tài liệu chúng tôi đã có đầy đủ kia. Rất mừng là lời đề nghị của chúng tôi được ông giám đốc này ủng hộ. Bút phê của lãnh đạo cao nhất Sở đã được “ban hành”. Ngay đêm ấy, lãnh đạo Chi cục Nông, lâm sản và Thủy sản Thanh Hóa đã thống nhất qua điện thoại với chúng tôi, bàn kế hoạch lên đường “tác chiến”.

Sáng hôm sau, xe ô tô của chúng tôi dẫn đường, xe của đoàn kiểm tra gồm 4  người do đồng chí Đồng,  Phó Chi cục trưởng Chi cục Nông, lâm sản và Thủy sản dẫn đầu đã kiên trì bám theo chúng tôi. Đến trung tâm huyện Hậu Lộc, xe dừng lại đợi đón thêm bà Loan, là cán bộ chuyên trách của Phòng Nông nghiệp huyện. Khi “bất ngờ ập vào” thì gọi thêm anh Hải, cán bộ xã Ngư Lộc đến nữa là đủ bộ. Phải nói, lộ tin ở đâu không biết, nhưng tại hiện trường đoàn công tác đã tỏ ra có thái độ làm việc rất nghiêm túc, mạch lạc, công khai, minh bạch. Chúng tôi rất ghi nhận điều này.

Vô số giòi bọ và rất nhiều côn trùng chết, vi phạm nghiêm trọng quy định về VSATTP ngay tại thời điểm đoàn kiểm tra có mặt

Nhóm PV không quy kết, không dám kết luận gì vội. Chỉ choáng một cái là: khi chúng tôi xuất hiện trở lại sau hơn chục tiếng đồng hồ, thì cơ sở mắm tôm Phương Nhung tinh tươm đến choáng ngợp. Ai cũng đeo khẩu trang, ai cũng đeo găng tay, mọi thứ sạch sẽ quy củ. So sánh với hình ảnh quay phim chụp ảnh được ngay chiều hôm trước thì đã hoàn toàn… ngược lại. Tất nhiên bao nhiêu bẩn thỉu của “bộ sưu tập côn trùng” thì có giời cãi. Lời tố cáo của người trong chăn thì có thánh cũng chả phủ nhận được. Ông Trần Văn Thành, đại diện chủ cơ sở thừa nhận từng (?) sử dụng phụ gia tạo màu rồi đưa ra cả các giấy tờ liên quan đến “hóa chất” đã sử dụng.

Một loạt các sai phạm từ nhãn mác, bao bì, đến nguyên liệu chai lọ, nguyên liệu mắm tôm không có giấy tờ hóa đơn chứng minh nguồn gốc, các giấy tờ về sức khỏe và kiến thức sản xuất mắm tôm của nhân công và chủ cơ sở (theo quy định) cũng thiếu. Cơ sở có nhiều biểu hiện thiếu trung thực. Đặc biệt là sự bẩn thỉu kinh hoàng của các bể mắm và mắm tôm thì độc giả xem các bức ảnh đính kèm đã đủ để không cần nói thêm lời nào nữa. Nhưng tiếc thay, đoàn kiểm tra vẫn xác nhận “cơ bản đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm”.

Chúng tôi lặng lẽ ra về, biết là cuối cùng mình và người tiêu dùng may mắn đọc bài báo này đã chiến thắng vì biết được sự thật trong cuộc chiến chống thực phẩm bẩn này. Nhưng chúng tôi cũng biết, nỗ lực của mình cũng như muối bỏ biển, rồi đâu lại vào đó. Và có phải, hơn một lần, chúng tôi đã bị ai đó phụ bạc, ai đó đã bắt tay với những kẻ sản xuất thực phẩm siêu bẩn tống vào mồm đồng loại mình? Ai? Quả là chúng tôi không tiện nói thẳng ra. Chỉ có sự tuyệt vọng là có thật.

Nguy cơ rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy, ngộ độc vì các vi khuẩn như E.Coli, Coliform trong mắm tôm bẩn!

PGS. TS Trần Đáng, nguyên Cục trưởng Cục An Toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, việc cơ sở này dùng phụ gia nhưng lại công bố không sử dụng phụ gia chất bảo quản là hành vi gian dối, đánh lừa người tiêu dùng. Hơn nữa, các chất bảo quản như Benzoat hay chất tạo màu đỏ như Ponceau (mà đại diện chủ cơ sở trình ra và thừa nhận có sử dụng như tài liệu tố cáo của nhóm PV) chỉ được dùng trong thực phẩm với hàm lượng rất nhỏ. Trong trường hợp sử dụng không kiểm soát số lượng, vượt quá ngưỡng cho phép, chất này chắc chắn sẽ gây độc cho cơ thể con người, có thể ngộ độc cấp tính như tiêu chảy, nôn, còn sử dụng lâu dài tiềm ẩn nguy cơ ung thư”. Ông Trần Đáng nhấn mạnh, trong điều kiện sản xuất mất vệ sinh tạo điều kiện cho nấm mốc, côn trùng phát triển, người sử dụng sản phẩm mắm tôm có thể đối mặt nguy cơ rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy, ngộ độc… vì các vi khuẩn như E.Coli, Coliform…

Trần Thanh Tâm

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here