Phá rừng thảm khốc tại VQG Yok Đôn

Kỳ 2: Rừng Tây Nguyên bị phá không chỉ vì lâm tặc

VQG lớn thứ nhì Việt Nam đang giữ kỷ lục bị tàn sát nhiều nhất

Những ai đã bảo kê cho Phan Hữu Phượng (còn gọi Phượng râu) và cánh đàn em của y? Có thể 4 cuốn sổ ghi chép chuyện chung chi tiền tỷ mà công an đã thu giữ sẽ đưa đến một câu trả lời đích đáng. Hiện nay, nhiều “quan” đã phải giải trình về vấn đề này rồi. Có thể việc dựng lại hành trình “đàn voi” của Phượng chui lọt gần chục “lỗ kim” nhỏ xíu mà người đời vẫn ngỡ chúng được bảo vệ cực kỳ nghiêm cẩn kia sẽ khiến độc giả tự tìm câu hồi đáp.

Nhưng, một bài toán sơ đẳng thế này đủ thấy rừng Tây Nguyên đang rơi vào tình trạng “cha chung không ai khóc” ra sao. Phượng râu lập lán trại với cả đoàn xe chuyên dụng chở gỗ, kéo tời gỗ, cả những khu sinh hoạt ròng rã rêu phong trên quy mô lớn ở trong rừng của VQG. Đừng nói cán bộ Vườn vô can, nhất là khi đã có tới 4 sỹ quan biên phòng bị tạm đình chỉ công tác vì vụ việc này. Bởi nếu khu vực biên giới do biên phòng quản lý là cực kỳ nghiêm ngặt, ai có việc gì cần vào phải có giấy cho phép của biên phòng hoặc lực lượng hữu trách.

Với VQG cũng vậy, bà con muốn lấy nấm lấy măng cũng không được. Chỉ nội trong việc đi vào rừng đã bị kiểm tra và trục xuất rồi. Thế mà Phượng râu lập cả lán trại đem xe cơ giới to kềnh càng, toàn xe chuyên dụng phá rừng, chở gỗ với đông đàn dài lũ các “tay chân” của y thành lập các “sào huyệt” ngon ơ. Có bao nhiêu gỗ trong xưởng, kho của Phượng râu là gỗ chặt từ VQG Yok Đôn, bao nhiêu là thẩm lậu qua biên giới?

Trong khi chờ và kỳ vọng câu trả lời của lực lượng điều tra tinh nhuệ và dũng cảm dám nói sự thật nhất, chúng tôi đã có tài liệu cho việc này, ở một góc nhìn khác. Một thống kê đáng tin cậy: Tại VQG Yok Đôn, chỉ trong 10 tháng, có tới 900 cây gỗ quý bị phá thảm thương, hơn 470 vụ vi phạm lâm luật, chủ yếu là phá rừng bị xử lý, tịch thu 560 phương tiện phá rừng các loại. VQG lớn thứ nhì Việt Nam đang giữ kỷ lục là cánh rừng đặc dụng bị tàn sát nhiều nhất, trên quy mô lớn nhất nước ta.

Cây hương cổ thụ quý hiếm bị lâm tặc hạ giữa ban ngày, nhựa vẫn ứa ra 

Thử hỏi, trước các bi kịch đó, cán bộ kiểm lâm ở đâu? Quả thế, ngay sau khi Phượng râu sa lưới, quyền Cục trưởng Cục kiểm lâm Việt Nam, ông Đỗ Quang Tùng (từng là Giám đốc VQG Yok Đôn) đã có nhận định dũng cảm trước câu chất vấn của nhà báo về “trách nhiệm của lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng đến đâu”. Ông Tùng nói: “Chúng tôi (Cục Kiểm lâm Việt Nam) đang yêu cầu kiểm lâm địa phương báo cáo. Vì đối tượng hoạt động như vậy, mà kiểm lâm không biết thì cũng phải xem xét trách nhiệm quản lý địa bàn thế nào. Nếu phát hiện kiểm lâm dung túng cho lâm tặc phá rừng, buôn lậu gỗ, quan điểm của Cục Kiểm lâm sẽ xử lý hoặc yêu cầu cơ quan chức năng có thẩm quyền xử lý nghiêm”.

Dẫn Hoa hậu Việt Nam vào mục sở thị phá rừng Yok Đôn

Khi còn phải đợi hạ hồi phân giải thì hãy xem lâu nay cán bộ VQG Yok Đôn quản lý báu vật rừng của Việt Nam thế nào. Có lần chúng tôi lái chiếc xe Ford hai cầu của chính một cựu lãnh đạo VQG Yok Đôn vào vùng lõi Yok Đôn để thị sát những cánh rừng đặc trưng của Tây Nguyên. Quá bất ngờ là cảnh các cây gỗ đường kính gần một mét nằm ngổn ngang, lại là gỗ hương quý hiếm vẫn còn ứa nhựa, cành lá tươi nguyên. Đây là loại gỗ quý, được bảo vệ cực kỳ nghiêm ngặt. Vậy mà giữa ban ngày, đường thênh thang, lâm tặc đem cưa máy vào cắt phăng gốc. Nhựa của gỗ hương đỏ sậm như máu, thơm thoang thoảng như mùi nhang khói tiễn đưa linh hồn rừng. Một kiểm lâm mấy chục năm trong nghề nhận định, mỗi cây gỗ cổ thụ vừa bị đẵn có giá chợ đen khoảng 200 triệu đồng.

Điều đáng sợ hơn là lâm tặc vẫn lẩn quất đâu đó, rất gần “thi thể” cụ gỗ hương vài trăm năm tuổi kia. Bởi đùm cơm của chúng vẫn còn nóng. Chiếc xe thồ vẫn phủ lá xanh rì, lá cây gỗ quý bị ngã đổ khiến mùi giập nát ngai ngái bay nồng nã. Người dẫn đường bảo, khi “người ta” không làm quyết liệt hoặc bị mua chuộc rồi thì việc đuổi kẻ phá rừng cũng chỉ là hình thức kiểu mèo vờn chuột thôi. “Chúng ta rút quân ra, là lâm tặc trong các tán rừng lúp xúp kia sẽ rời chỗ ẩn nấp để thu đống tài sản trị giá 200 triệu này về”, người dẫn đường nói. Rồi ông dẫn tôi đi xem vô số các gốc cây bị phá trước đó.

Hôm ấy, đoàn thị sát rừng Tây Nguyên của chúng tôi nằm trong dự án “Hành trình Việt Nam xanh” của Bộ Tài nguyên Môi trường và Bộ Văn hóa Thể Thao Du lịch. Người viết bài này là cố vấn, đồng thời là người tổ chức đưa các đoàn cán bộ đi thực địa. Đoàn có nhiều quan chức, cán bộ, nhà văn, nhà báo, nghệ sỹ và cả Hoa hậu Việt Nam – Ngọc Hân.

Sau này các bộ ảnh gỗ hương ròng ròng chảy nhựa của tôi và nghệ sỹ nhiếp ảnh Na Sơn đã được đem trưng bày triển lãm ở nhiều tỉnh thành. Những chiếc xe đạp thồ, các túi đồ ăn còn bốc hơi của lâm tặc. Cả những xe cải tiến chở rất nhiều khúc gỗ khổng lồ, chúng được gia cố hoành tráng như những tháp pháo. Và cả đoàn, đến giờ vẫn ám ảnh bất bình về mức độ tàn sát rừng quý giá một cách công khai, ngay ven đường ô tô đi qua được, ở giữa vùng lõi “nội bất xuất ngoại bất nhập” của VQG lớn thứ nhì Việt Nam.

Thấy đoàn thị sát tới, lâm tặc vội bỏ trốn, để lại xe thồ

Kiểm lâm nhắn tin cho lâm tặc “trốn đi”: ai là Thạch Sanh, ai là Lý Thông?

Đáng sợ hơn cả là một hệ thống các gốc cây của nhiều loài gỗ quý đã bị thảm sát rồi… phi tang. Chỉ còn gốc, người ta đi kiểm tra, viết vào mặt gốc đỏ au nhẵn thín có đường kính cả mét vừa bị cắt gọt sắc lẻm bởi cưa máy ấy ba ký tự: “ĐKT”. Ý kiểm lâm của Vườn là: Chúng tôi đã kiểm tra (viết tắt ĐKT), phát hiện vụ phá rừng và cho nó vào hồ sơ nọ kia. Rồi họ dùng cỏ dại, thân tre gỗ phủ lên gốc cây. Khi thành lập Vườn, không ai đi đếm từng cây gỗ và giờ người ta lơi lỏng vì “lý do cá nhân đặc biệt” mà ai cũng đoán ra kia. Rồi để lấp liếm việc phá rừng trên diện rộng, họ che gốc cây lại là xong. Ở các rừng nghiến trên núi đá miền Bắc, sau khi phá rừng, họ lấy hết gỗ đi rồi phóng hỏa đốt gốc cây, lấp đất lại xí xóa. Thế là ba bề bốn bên các loại người đều có lợi.

Liên tiếp các vụ phá rừng lớn xảy ra ở VQG Yok Đôn, có vụ 178 cây gỗ hương bị chặt hạ. Ngày 6/1/2018, “vỡ ổ con chuồn chuồn” một vụ phá rừng quy mô lớn ở Yok Đôn: 28 cây cổ thụ quý bị đốn hạ, ngoài các phần “ngon nghẻ” bị lấy đi trơ trụi, ở hiện trường cơ quan chức năng vẫn thu giữ tới 44,923m3. Gỗ quý bị cắt như sau vụ thảm sát tan hoang ở tiểu khu 408, cách đường tuần tra biên giới có 1,25km, cách đồn biên phòng Yok M’bre (xã Ea Bung, huyện Ea Súp) có 5km, cách Đồn biên phòng Serepok chỉ 8km. Ngày 5/3/2018, tại tiểu khu 442 của VQG Yok Đôn lại một vụ mênh mông gỗ quý bị chặt hạ được phát hiện.

Xin hỏi, có thật là kiểm lâm và cơ quan hữu trách đang bất lực không? Đến khi, cũng ở vùng biên giới kiểu trên, cũng ở khu vực VQG quản lý, “tảng băng chìm” Phượng râu nổi lên, trắng trợn tố cáo sự làm ngơ của cơ quan hữu trách, lập tức 4 sỹ quan biên phòng bị tạm đình chỉ công tác. Bấy giờ ta có quyền nhìn lại, các vụ vừa kể trên hoàn toàn có thể dính líu đến việc “bảo kê” của các vị “chưa bị lộ”.

Chắc dư luận còn nhớ một hồi thất điên bát đảo: Ông Ngô Tiến Dũng, lúc đó là Giám đốc VQG Yok Đôn đã ký quyết định tạm đình chỉ công tác Ngô Thanh Tuấn, cán bộ kiểm lâm thuộc trạm 5 của Vườn. Lý do, khi đi tuần tra, lực lượng kiểm lâm có bắt được lâm tặc tên Y Tít Hwing (trú xã Krong Anna, huyện Buôn Đôn). Kiểm tra điện thoại của kẻ phạm tội, cơ quan hữu trách tá hỏa thấy tin nhắn của Tuấn cho kẻ phá rừng là trốn đi, đoàn kiểm tra đang đến đó. Từng có vụ Vườn kỷ luật cùng lúc 4 cán bộ kiểm lâm, cấp trên thì liên tục thay cán bộ chủ chốt để “thanh sạch bộ máy” bảo vệ rừng ở Yok Đôn. Mâu thuẫn nội bộ gay gắt, mải cãi nhau ai là Lý Thông, ai là Thạch Sanh. Cũng có những kẻ đêm là Lý Thông, ngày mang bộ mặt Thạch Sanh, còn rừng thì vẫn bị phá sạch sành sanh.

Trần Quân

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here