Trạm cấp nước sinh hoạt nông thôn cho gần 500 gia đình của ông Trần Văn Ba ở ấp Bình Khương 1 bị phát hiện nhiễm asen hàm lượng 0,016mg/lít

Nhiều năm vô tư sử dụng nước nhiễm asen

Trạm cung cấp nước sinh hoạt nông thôn do ông Trần Văn Ba quản lý ở ấp Bình Khương 1, xã Bình Phục Nhứt (huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang) đã cấp nước cho gần 500 gia đình từ 17 năm qua. Trạm cấp nước xây dựng ngay trong khuôn viên trường tiểu học, nguồn cấp nước là giếng khoan ngầm, hoạt động theo mô hình tổ hợp tác với mức thu 4.000 đồng/m3. Sau nhiều năm hoạt động, từ đài nước đến các đường ống, vách tường đều bị bám các mảng màu vàng do nguồn nước nhiễm sắt ở mức độ 1,74mg/lít.

Ông Trần Văn Dũng, cư dân ấp Bình Khương 1, cho biết: “Mấy trăm gia đình trong khu vực này đều sử dụng nguồn nước của trạm ông Ba, tuy bị nhiễm sắt chút ít nhưng dẫu sao cũng sạch hơn nguồn nước mặt trên các kênh mương đang bị ô nhiễm”.

Nhưng mới đây, nguồn nước ngầm từ trạm cấp nước của ông Ba bị phát hiện nhiễm asen ở tỉ lệ 0,016mg/lít. Rất bất ngờ trước thông tin này, ông Ba bày tỏ: “Năm nào tui cũng lấy mẫu nước xét nghiệm 2 lần theo đúng quy định, nhưng chỉ nghe nói nước bị nhiễm sắt, đâu có ai nói bị nhiễm asen? Nước bị nhiễm sắt nhưng lâu nay không có đất để xây bể lọc, đành phải chấp nhận thôi. Còn chuyện nước bị nhiễm asen tui mới biết trong năm nay. Tui chỉ nghe nói asen không tốt cho sức khỏe chứ không biết rõ nó độc hại như thế nào”. Giống như ông Ba, những người dân lâu nay sử dụng nguồn nước từ trạm này cũng chẳng biết nước bị nhiễm asen là nhiễm chất gì nhưng nghe nói đó là một chất độc nên rất lo lắng.

Ngoài trạm cấp nước của ông Ba, trên địa bàn ấp Bình Khương 1 còn có 2 trạm cấp nước của các ông Huỳnh Văn Tân và Nguyễn Hoàng Tân cũng bị phát hiện nhiễm asen. Trạm của ông Huỳnh Văn Tân hiện nay chỉ còn cung cấp nước sinh hoạt cho gần 20 gia đình, bị phát hiện nhiễm asen ở tỉ lệ  0,013mg/lít. Còn trạm cấp nước của ông Nguyễn Hoàng Tân cung cấp nguồn nước nhiễm asen với tỉ lệ 0,011mg/lít cho gần 30 gia đình…

Dù nước bị nhiễm asen nhưng người dân ấp Bình Khương 1 không hề hay biết, vẫn vô tư sử dụng hàng ngày

Phó Chủ tịch UBND xã Bình Phục Nhứt, ông Lê Hữu Dụng, cho biết ấp Bình Khương 1 có 1.200 gia đình sử dụng nguồn nước sinh hoạt nông thôn và cả 3 trạm cấp nước nhiễm asen đều mới bị phát hiện trong năm 2017, nhưng UBND xã chưa thông báo cho người dân. Theo ông Dụng, chuyện nước ngầm nhiễm asen ở ấp Bình Khương 1 trước đây đã từng xảy ra, 3 năm trước qua xét nghiệm phát hiện 1 giếng khoan bị nhiễm asen rất nặng nên xã đã cho đóng giếng, khoan giếng mới lấy nước sạch phục vụ người dân. Dù xác định chuyện nước sinh hoạt bị nhiễm asen là độc hại cho sức khỏe người dân nhưng ông Dụng khẳng định lâu nay trên địa bàn xã chưa xảy ra những trường hợp bệnh tật chết bất thường, mắc bệnh nan y như ung thư, tiểu đường… do sử dụng nước có asen.

Nước nhiễm bao nhiêu asen là độc hại cho sức khỏe?

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tỉnh Tiền Giang, hiện nay toàn tỉnh có 570 trạm cấp nước đang cung cấp nước sinh hoạt cho hơn 343.600 gia đình, trong đó có 545 trạm sử dụng nguồn nước ngầm. Khảo sát của ngành nông nghiệp trong năm 2017 cho thấy, trong 570 trạm cấp nước sinh hoạt nông thôn chỉ có 424 trạm có chất lượng nước đạt tiêu chuẩn quy định; số còn lại đều bị nhiễm phèn, sắt, vi sinh, nhiễm mặn… cao hơn mức cho phép nhiều lần.

Đáng chú ý, sau các đợt xét nghiệm chất lượng nước, các cơ quan hữu trách đã phát hiện 72 trạm cấp nước sinh hoạt có hàm lượng asen lớn hơn giới hạn cho phép tối đa (theo quy định tối đa là 0,01mg/lít). 72 trạm này có hàm lượng asen từ 0,011mg/lít đến tới 0,36 mg/lít. Các địa phương có số trạm cấp nước nông thôn bị nhiễm asen nhiều là huyện Cái Bè (34 trạm), Chợ Gạo (13 trạm), Châu Thành (9 trạm).

Anh Thiện, người nhiều năm sử dụng nước ngầm từ trạm cấp nước Thánh thất Tân Hương (xã Tân Hương, huyện Châu Thành), nơi phát hiện nguồn nước nhiễm asen hàm lượng 0,036mg/lít cao nhất tỉnh, nói: “Tui không biết lâu nay nguồn nước bị nhiễm độc cao như vậy nên sợ lắm. Vài hôm nữa, tui và người nhà phải đi khám tổng quát xem có bị bệnh gì không”.

Ông Nguyễn Văn Nam, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Tiền Giang, cho biết hiện tại 72 giếng nước bị phát hiện nhiễm asen vẫn cung cấp nước bình thường cho người dân sử dụng. Cho dù các cơ quan hữu trách của tỉnh chưa có số liệu thống kê chính thức có bao nhiêu người dân đang phải sử dụng nguồn nước nhiễm asen nhưng ước tính số lượng này phải lên đến hàng chục ngàn người, bởi theo tính toán của Chi cục Thủy lợi Tiền Giang thì 1 giếng nước ngầm công suất 1.000m3/ngày/đêm sẽ phục vụ được khoảng 2.000 hộ dân.

Ông Nam cho biết, lãnh đạo UBND tỉnh Tiền Giang đã yêu cầu các cơ quan hữu trách của tỉnh phải khẩn trương thay thế toàn bộ các giếng ngầm bị nhiễm độc. Theo kế hoạch, Sở NN&PTNT sẽ khoan mới 67 giếng nước tầng sâu thay thế giếng cũ ở 67 trạm bị nhiễm asen với kinh phí hơn 18,5 tỉ đồng, đầu tư nâng cấp, cải tạo hệ thống xử lý nước ở 5 trạm khác với kinh phí hơn 3,3 tỉ đồng. Trong thời gian chờ tỉnh bố trí nguồn vốn để xử lý các giếng ngầm nhiễm asen, người dân vẫn phải tiếp tục sử dụng nguồn nước cũ.

Asen nguy hiểm như thế nào?

Theo các tài liệu khoa học, asen là 1 á kim và rất độc hại đối với sức khỏe con người. Trong tự nhiên, asen nằm ở lớp trầm tích của vỏ trái đất, do vậy chất này thường có mặt trong các tầng nước ngầm. Có 2 loại asen là asen vô cơ và asen hữu cơ, trong khi asen vô cơ có độc tính mạnh thì asen hữu cơ có nguồn gốc tự nhiên từ sự phân hủy các loài cá, hải sản không có độc tính và được đào thải nhanh chóng ra khỏi cơ thể con người.

Một bác sĩ ở Tiền Giang cho biết, asen có độc tính cao gấp 4 lần thủy ngân, từ lâu đã bị Cơ quan Nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC) và Liên minh Châu Âu (EU) điểm mặt là 1 trong những chất gây ung thư thuộc nhóm 1. Nếu bị nhiễm độc asen ở mức độ thấp, mỗi ngày một ít với liều lượng rất nhỏ nhưng trong thời gian dài sẽ gây ra ngộ độc mạn tính với các triệu chứng mệt mỏi, buồn nôn và nôn, da sạm màu, rụng tóc, sút cân, suy giảm trí nhớ, viêm dạ dày ruột… Trên thực tế, asen đã được xác định là nguyên nhân gây ra các bệnh ung thư da, ung thư phổi, ung thư thận và bàng quang, ung thư gan, tăng nguy cơ bệnh tim mạch và tiểu đường.

Asen từng dính dáng đến làng ung thư ở Tiền Giang

Hệ thống lọc asen trị giá 300 triệu đồng do Sở KH&CN Tiền Giang lắp đặt ở trạm cấp nước sinh hoạt nông thôn ấp Thới Hòa, xã Thới Sơn

Năm 2009, người dân cù lao Thới Sơn nằm giữa sông Tiền (xã Thới Sơn, TP. Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang) vô cùng lo âu vì từ năm 2003 đến 2009 toàn xã có 47 người chết vì căn bệnh ung thư, có gia đình cả cha lẫn con đều chết vì ung thư. Đây là một con số bất thường bởi dân số ở cù lao Thới Sơn chỉ hơn 6.000 người.

Nhiều người dân Thới Sơn cho biết, do nguồn nước mặt bị ô nhiễm nặng nên từ năm 1999 họ phải sử dụng nguồn nước ngầm của 2 trạm cấp nước để ăn uống, tắm giặt. Các cơ quan chuyên môn của Tiền Giang tiến hành khảo sát đã phát hiện nguồn nước ngầm ở cù lao này bị nhiễm asen cao hơn mức cho phép.

Cụ thể, trạm cấp nước Thới Hòa nhiễm asen với hàm lượng 0,011mg/lít, trạm Thới Thạnh là 0,013mg/lít. Cho dù lúc đó chính quyền địa phương và các cơ quan hữu trách của tỉnh Tiền Giang cực lực bác bỏ thông tin người dân Thới Sơn mắc bệnh ung thư và tử vong do sử dụng nguồn nước ngầm bị nhiễm asen. Nhưng trong năm 2008, Sở Khoa học và Công nghệ Tiền Giang đã phải tiến hành lắp đặt hệ thống lọc asen trị giá 300 triệu đồng cho trạm cấp nước ấp Thới Hòa. Đến nay, khảo sát mới nhất của Sở NN&PTNT Tiền Giang cho thấy cù lao Thới Sơn chỉ còn 1 trạm cấp nước ngầm bị nhiễm asen với hàm lượng 0,012mg/lít, nhưng có bao nhiêu người tiếp tục mắc bệnh ung thư do sử dụng nguồn nước nhiễm độc này thì không được công bố.

An Hòa

Gửi phản hồi