Người dân ngóng chờ người thân từ biển vào năm 1997

Nhật ký bão dữ

Sớm 1/11/1997, một vùng áp thấp mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới trên khu vực nam biển Đông, cách quần đảo Trường Sa khoảng 300km về phía đông đông nam. Trưa cùng ngày, áp thấp nhiệt đới mạnh lên thành bão – cơn bão thứ năm ở biển Đông, có tên quốc tế là Linda.

Bão di chuyển nhanh, chủ yếu theo hướng tây. Đến sáng 2/11/1997, bão đạt cường độ cấp 9-10 (sức gió tối đa 105 km/h), cách Côn Đảo 100km về phía đông. Tối và đêm 2/11, tâm bão đi vào Bạc Liêu – Cà Mau, ảnh hưởng trực tiếp đến các tỉnh miền Tây Nam Bộ. Sau khi hoành hành trên đất liền Việt Nam, sáng 3/11/1997, bão hướng về vịnh Thái Lan, gây mưa lớn, lũ quét ở Thái Lan làm hơn 100 người thiệt mạng. Bão cũng ảnh hưởng đến Myanmar, Indonesia, Malaysia và Campuchia.

Người dân đợi nhận xác người thân

Theo Ban chỉ đạo phòng chống lụt bão Trung ương, Linda diễn biến nhanh không ngờ. Áp thấp nhiệt đới chỉ trong 12 giờ đã mạnh lên thành bão. Còn các chuyên gia khí tượng đánh giá đây là cơn bão khốc liệt nhất trong vòng ít nhất 100 năm ở Nam Bộ. Nhận định bão Linda hiếm thấy, Thường trực Ban chỉ đạo phòng chống lụt bão Trung ương đã liên tục thông báo và họp khẩn với các địa phương bàn cách đối phó. Thế nhưng, không mấy ai tin vào cơn bão này. Bởi lẽ, trước đó, khoảng 1 tháng, đài dự báo cơn bão mạnh đổ bộ vào Cà Mau, bà con vùng biển Năm Căn, Phú Tân, Đầm Dơi… lục đục thuê đò máy để chở người và tài sản đến nơi an toàn tránh bão. Nhưng bão suy yếu thành áp thấp.

Bởi thế, trước cơn bão Linda, người dân vẫn đinh ninh: “Biển Tây – biển Kiên Giang là vùng thánh địa, xưa nay chưa hề có bão”. Thế nên, sáng chủ nhật, 3/11/1997, nhịp sống bà con vùng biển diễn ra như bao ngày bình thường khác. Tới chiều, xuất hiện mưa lất phất, gió nhẹ, mây đen kéo về… Càng lúc, bão càng mạnh, một cảnh tượng hỗn loạn chưa từng thấy: Nhiều ngôi nhà mái thiếc, mái ngói ở TP. Cà Mau bay vèo vèo, người trở tay không kịp, tiếng la hét, kêu cứu tuyệt vọng trước cơn cuồng nộ của thiên nhiên. Đến khoảng 11 giờ đêm 3/11/1997, mất điện, toàn phố phường làng xã chìm trong biển đen, cây đổ, dây điện đứt, điện thoại không liên lạc được.

Tan tác vùng biển

Hửng sáng 4/11/1997, chiếc ca nô rẽ sóng sông Rạch Rập, về sông Đốc (Trần Văn Thời), đập vào mắt là cảnh tượng hàng nghìn ngôi nhà tốc mái, sập, cây gãy đổ la liệt. Hàng nghìn tàu mắc kẹt trên biển, một số tàu cập vào đảo Hòn Khoai, Hòn Chuối tránh bão nhưng bị đánh chìm. Số người tử nạn và mất tích trên biển không đếm xuể. Dù biển vẫn còn động nhưng tàu cứu hộ đã phải ra khơi tìm cứu bà con. Gương mặt ai cũng tột cùng sợ hãi, tang thương và tuyệt vọng.

Trung tâm xã Đất Mũi

Sau này tổng kết lại, bão Linda gây thiệt hại tại 21 tỉnh, thành phố khu vực Nam Bộ làm 778 người chết, 2.123 người mất tích, 1.232 người bị thương, 10.892 căn nhà sập… Ước thiệt hại 7.200 tỷ đồng. Riêng Cà Mau, có 128 người chết, 601 người bị thương, 1.164 người mất tích, hư hỏng 574 tàu thuyền và mất tích 318 chiếc, tổng thiệt hại vật chất 2.711 tỷ đồng! Trong đó, Khánh Hội là địa phương thiệt hại nặng nhất. Bởi vậy, nhiều ngôi làng nhỏ ven biển Khánh Hội được gọi với cái tên xót xa: “Làng góa phụ”, “Xóm không chồng”. Và đó cũng là lý do nhiều đứa trẻ nơi đây được đặt tên là Bão Biển, Hận Biển hay Hận Bão…

Ông Huỳnh Chuông, 70 tuổi lúc bấy giờ là Bí thư Chi bộ ấp 4 xã Khánh Hội, U Minh ngậm ngùi: “Thời đó 1 lượng vàng chỉ vài trăm nghìn đồng, nhưng chỉ riêng Khánh Hội gần 900 tàu cá bị mất tích, hư hỏng, nhà sập, tốc mái với tổng thiệt hại hơn 270 triệu đồng. Con số đó thật sự quá khủng khiếp”.

Phơi cá ở thị trấn Sông Đốc

Sức sống miền biển

Đến nay, đội tàu khai thác biển Cà Mau đã có hơn 5.000 chiếc, công suất mạnh, trọng tải lớn hơn để bám biển dài ngày. Lão ngư Nguyễn Tấn Biểu, ở thị trấn Sông Đốc (Trần Văn Thời) nói: “Sau bão Linda, ngư dân Sông Đốc khôi phục đội tàu bằng cách đóng mới, sửa chữa đội tàu lớn hơn, mạnh hơn, vươn xa hơn. Chỉ riêng cửa biển Sông Đốc đã có đội tàu khai thác biển với hơn 1.100 chiếc. Cảng cá Sông Đốc đang hoạt động nhộn nhịp, Cảng biển tổng hợp Hòn Khoai, Cảng Năm Căn đang triển khai sẽ hỗ trợ nguồn sống từ biển có giá trị hơn”.

Cửa biển Khánh Hội (U Minh) phố xá khang trang, mua bán nhộn nhịp, đoàn tàu hùng hậu 368 chiếc tàu khai thác biển, mang về 18.000 tấn/năm. “Đến nay, cửa biển Khánh Hội đã hồi sinh, xóa dấu vết cửa biển nghèo khó, đau thương sau bão Linda. Bà con đã dìu nhau vươn lên không ngừng nghỉ”, ông Châu Minh Đảm, Phó Chủ tịch UBND xã Khánh Hội nói.

Sau bão Linda, cửa biển Khánh Hội có tên gọi “Cửa biển không chồng”, kinh Xáng Mới gọi “làng góa phụ” bởi 64 gia đình có chồng, con chết hoặc mất tích trên biển. Nhiều chị em vượt qua nỗi đau mất chồng, đã vượt lên số phận, chăm chỉ lao động, vừa nuôi con vừa xây dựng kinh tế. Trong đó phải kể tới bà Lý Hồng Mận, hiện là Phó chủ tịch UBMTTQ xã Khánh Hội. Năm đó, cơn bão Linda đã cướp đi ông Trần Văn Nhanh, chồng bà Mận, để lại cho bà bàn tay trắng và đứa con đầu lòng mới 6 tuổi.

Nén đau thương, bà Mận tham gia công tác ở ấp, được bầu làm Trưởng ấp, rồi được rút về xã làm Phó chủ tịch UBMTTQ xã. Sống trong ngôi nhà Đồng đội do Bộ đội biên phòng và bà con chung tay xây dựng, mẹ con bà Mận đã đi qua những năm tháng khó khăn nhất. Một tay bà Mận nuôi dạy con trai nên người, hiện con trai bà đã lập gia đình và có công việc ổn định. “Sau cơn bão, xứ sở tan hoang, gia đình tôi tay trắng. Nhưng rồi nỗi đau nào cũng phải qua. Chồng mất còn con. Xong lớp già, lo lớp trẻ. Đừng ai gục ngã”, bà Mận trầm ngâm.

Các tàu cá chuẩn bị ra khơi

Bà còn cho biết, xã Khánh Hội có 69 gia đình mất chồng, mất con. Hoàn cảnh ai cũng cám cảnh, thương tâm. Như trường hợp bà Nguyễn Thị Xíu, ngụ ấp 4, có chồng là ông Trần Văn Bông mất tích, để lại mẹ già và 3 con thơ dại từng khiến người dân địa phương không khỏi xót xa. Ôm đùm con cái về chợ Khánh Hội buôn bán, làm ăn, bà Xíu từng bước nỗ lực vượt lên nghịch cảnh. Các con của bà được ăn học tử tế và đến nay, ai cũng đều có việc làm ổn định…

Ông Châu Minh Đảm – Phó chủ tịch UBND xã Khánh Hội cho biết, sau bão Linda, tỉ lệ hộ nghèo tăng đến 40-50%. 20 năm sau, tỉ lệ này giảm xuống còn 17%, thu nhập bình quân đầu người gần 40 triệu đồng/người/năm. Bà con vay vốn đóng mới, nâng cấp 234 phương tiện khai thác thuỷ sản công suất trên 90 CV có khả năng bám biển dài ngày. Xã xây dựng nông thôn mới, đã đạt 10/19 tiêu chí, phấn đấu đến cuối năm 2017 đạt thêm 2 tiêu chí: giao thông và trường học.

Về hoạt động tưởng niệm đồng bào tử nạn trong cơn bão Linda năm 1997, ông Trần Hồng Quân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết: “Năm nay, áp thấp nhiệt đới gần bờ, hoạt động tưởng niệm đồng bào tử nạn bão số 5 tại cửa biển Khánh Hội (U Minh) dời sang ngày 3/11. Các hoạt động trước, trong và sau ngày 2/11 nhằm hỗ trợ, chia sẻ, động viên bà con và tuyên truyền phòng chống thiên tai”.

Nguyễn Hưng

Gửi phản hồi