Tăng tuổi hưu ảnh hưởng đến những người làm việc nặng nhọc

Vì sao phải tăng tuổi hưu trí?

Đang yên đang lành, tội gì mà nghĩ chuyện tăng giảm cho nhức óc đau đầu, hẳn phải có lý do. Tuổi thọ con người tăng, theo đó tuổi lao động cũng tăng một cách tương ứng, nên cần tăng tuổi hưu trí. Tận dụng sức lao động còn có thể đảm đương công việc, không để lãng phí nguồn lực lao động to lớn nên tăng tuổi nghỉ hưu. Nguy cơ vỡ quỹ bảo hiểm xã hội, nếu cứ để tình trạng đóng bảo hiểm ngắn, hưởng lương dài; đóng bảo hiểm ít, hưởng nhiều…, nên phải tăng tuổi hưu trí để điều chỉnh theo hướng “đóng nhiều hưởng nhiều”. Một chính sách xã hội đúng đắn, phù hợp sẽ tác động tích cực đến quốc kế dân sinh, một chính sách sai, hay không đúng thời điểm đều có thể tác động tiêu cực đến đời sống nhân dân. Tăng tuổi hưu trí không phải của riêng ai, mà đã là câu chuyện của mọi người mọi nhà.

Không phải chỉ nước Việt Nam mới nghĩ đến chuyện tăng tuổi hưu trí và gặp nhiều dư luận trái chiều. Nước Mỹ và Anh tuổi hưu trí là 65, trong khi đó nước Pháp và Nhật vẫn là 60 tuổi. Năm 2010, gần 400 ngàn người xuống đường biểu tình, vì chính phủ nước Pháp dự kiến tăng tuổi nghỉ hưu tối thiểu lên 62 vào năm 2018, đã bị 60% dân số không đồng tình. “Khá nhiều nước có điều kiện tương đồng Việt Nam có tuổi nghỉ hưu bằng hoặc thấp hơn chúng ta như: Trung Quốc (60 – 55 tuổi), Indonesia (55 tuổi), Malaysia (55 tuổi), Thái Lan (55 tuổi)”.

Tuổi hưu trí luôn luôn là vấn đề nan giản của mọi quốc gia. Dù đã hay đang chuẩn bị tăng tuổi hưu trí thì Việt Nam và các nước phương Tây có những điều khác nhau là: Tuổi thọ các nước phương Tây vẫn cao hơn Việt Nam. Chất lượng nghề của người Việt thua xa đồng loại ở phía Tây bán cầu. Điều kiện sống vật chất, tinh thần và cuộc sống của người nghỉ hưu ở Việt Nam cũng khó khăn hơn. Lấy chuẩn tuổi hưu trí theo phương Tây chưa chắc đã là phương án khôn ngoan nhất.

Thợ xây dựng, thợ duy tu bảo trì đường bộ, đường sắt…, nắng nóng đổ lên đầu, gió mưa chan vào mặt sốt ngày trên công trường… ở tuổi 60 có còn sức khỏe để làm những công việc thổ mộc suốt?

Trong vài chục năm trở lại đây, tuổi thọ người Việt Nam tăng lên, dĩ nhiên xã hội người già cũng sẽ càng đông đảo. Tuổi nghỉ hưu không đồng nghĩa với tuổi lao động. Kéo dài tuổi hưu sẽ càng kéo dài tuổi lao động, sẽ càng bổ sung nhân lực cho một xã hội người già không được nghỉ ngơi. Bộ máy hưởng ngân sách nhà nước hiện nay rất cồng kềnh, lãng phí sức lao động, lãng phí tiền bạc.

Kéo dài tuổi hưu chỉ có lợi cho những người làm hành chính sáng cắp ô đi tối cắp về. Ban ngày ngồi gác cửa hành chính công hành dân đen và ngồi chơi xơi nước, đến tháng đến kỳ cứ tì tì lĩnh lương. Thêm ngày làm việc nào cho cái đám gác cửa công quyền là dân còn phiền hà, khốn khổ. Còn nữ công nhân thợ may quần áo, khâu giầy xuất khẩu 60 tuổi tay run, mắt mờ có còn điều khiển được cái máy công nghiệp hàng trăm nhịp đập/1 phút?

Nữ công nhân đóng tầu thuyền, thợ xây dựng, thợ duy tu bảo trì đường bộ, đường sắt…, nắng nóng đổ lên đầu, gió mưa chan vào mặt sốt ngày trên công trường… ở tuổi 60 có còn sức khỏe để làm những công việc thổ mộc suốt? Nữ công nhân cạo mủ cao su tuổi 60 có đủ sức lội giữa cánh rừng mênh mông? Thậm chí cái nghề không chân lấm tay bùn là cô giáo ở tuổi 60 giương mục kỉnh đứng lớp dạy học trò tiểu học, hay tuổi làm bà kẽo kẹt 8 tiếng đồng hồ dạy bọn trẻ mầm non có đủ sức lực tinh thần? Coi chừng, làm lụng vất vả cả cuộc đời, đến lúc 60, 65 tuổi mới được nghỉ ngơi, chưa kịp cầm sổ hưu trí hưởng thụ được mấy thì đã chia tay với cõi trần gian.

Lý do bình quân tuổi thọ của người Việt Nam tăng để kéo dài tuổi hưu chẳng mấy hợp lý. Con người ta tồn tại khác với sống. Có một sự thật nghiệt ngã là người Việt sống 10 năm, 15 năm, 20 năm cuối đời rất khó khăn. Khó khăn do tuổi cao, sức yếu, ốm đau xì xoẹt, bệnh tật hành hạ. Khó khăn do thu nhập thấp, sống tằn tiện trông mong vào mấy đồng lương hưu chết đói. Khó khăn do tuổi già lẽ ra phải được nghỉ ngơi an nhàn thì vẫn phải lo toan cho con cháu. Tồn tại kéo dài thời gian sinh học nhiều hơn là được sống đúng nghĩa một con người hạnh phúc. Không mấy người thanh thản, an nhàn trong sung sướng hạnh phúc đâu.

Lý do bình quân tuổi thọ của người Việt Nam tăng để kéo dài tuổi hưu chẳng mấy hợp lý

Lý do nguy cơ vỡ quỹ bảo hiểm xã hội – “quỹ hưu trí và tử tuất sẽ mất cân đối trong dài hạn” cũng không chính đáng. Các quy định hiện nay về mức tiền đóng – mức tiền được hưởng, thời gian đóng bảo hiểm  – thời gian hưởng bảo hiểm là thuộc về chế độ chính sách, thuộc về cách thức tổ chức thực hiện. Vỡ quỹ bảo hiểm xã hội hay không thì việc  tăng tuổi hưu trí  tác động không đáng kể. Cơ bản và cái gốc để quỹ bảo hiểm xã hội bền vững là thuộc về chính sách, và công tác quản lý, điều hành quỹ.

“Tính đến cuối năm 2017 có 13,6 triệu người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Có khoảng 230 000 doanh nghiệp đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động, trong khi đó số liệu cơ quan thuế cung cấp thì cả nước có tới 600 000 doanh nghiệp đang hoạt động. Như vậy, còn trên 300 000 doanh nghiệp chưa tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và theo ước đoán của Bộ thì có khoảng 3 triệu người chưa tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc”.

Theo thông tin này, thì còn quá nhiều doanh nghiệp, quá nhiều người thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đã không đóng tiền. Không đóng thì quỹ bảo hiệm xã hội thất thu, người lao động sẽ thiệt thòi. Rõ ràng sự thật buồn bã này thuộc về công tác quản lý xã hội và chế độ chính sách chứ không phải lý do tuổi hưu trí gần 60 năm (từ năm 1961) không thay đổi.

Kéo dài tuổi hưu trí cũng tác động rất tiêu cực đến công tác tổ chức cán bộ. Lẽ ra, cán bộ cấp phòng, giám đốc tuổi 60 phải nghỉ ngơi để thế hệ sau đảm nhiệm thay, thì lại kéo dài tuổi hưu để tiếp tục ngồi mọc rễ ở cái ghế ấy quá lâu. Cửa nào cho người trẻ ngoi lên? Làm lãnh đạo, quản lý phải được tập rượt, được thử thách và trải nghiệm, nhưng ghế đã có người già ngồi và ngồi quá lâu thì hành trang người trẻ cũng rỗng.

Cuộc đời thăng tiến của con người có cơ có vận, đôi khi cơ hội chỉ đến một lần và mãi mãi không quay lại nữa. Chỉ cần một ông sếp ở lại 1 năm, thậm chí lui thời gian nghỉ hưu 1 tháng có khi cũng làm lỡ nhịp bước của cả dàn cán bộ thuộc quyền. Kéo dài tuổi nghỉ hưu cũng có nghĩa kéo dài tuổi cán bộ. Bây giờ, đã có quá nhiều cán bộ già, trong tương lai gần, cán bộ các ban ngành, hội nghề nghiệp sẽ lại càng già nua, cũ kỹ hơn nữa. Thực tế, nước ta hiện nay có khoảng 900 000 người thất nghiệp, hàng chục vạn cử nhân thạc sĩ, tiến sĩ… không có việc làm và làm trái nghề. Áp lực nghề nghiệp khủng khiếp.

Nhiều cơ quan tuyển người có thêm tiêu chí: Bố (hoặc mẹ) nghỉ hưu, mất sức thì con mới được vào làm. Cựu chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cũng đã từng băn khoăn về việc kéo dài tuổi nghỉ hưu: “Bây giờ nước mình lao động trẻ nên ùn tắc xã hội về lao động…; cứ giữ độ tuổi kéo dài thì việc làm cho các cháu ở đâu?”. Người trẻ không có việc, nhưng người già cố níu giữ ở lại. Bi kịch thế hệ một phần cũng từ đây. Chả lẽ lại vừa be bờ vừa tát nước?

Nghề nghiệp và đời sống hàng ngày luôn có những nghịch lý. Chẳng hạn: Người lao động thủ công thiên về sức lực thì muốn nghỉ sớm, người đang làm ở khu vực hành chính sự nghiệp và quan chức thì lại muốn nghỉ muộn. Có vị quan chức còn muốn cống hiến đến hơi thở cuối cùng, gục ngay xuống bàn làm việc. Người trẻ muốn đi làm, người già muốn ở lại cơ quan càng lâu càng tốt. Người già ở cuối cuộc đời, tay nghề cao, kinh nghiệm cũng cao, lương tháng dĩ nhiên là cao. Theo đó, Nhà nước trả lương cho số người lao động lẽ ra đã về thì lại còng lưng trả một món khổng lồ cho hàng vạn người làm thêm 5 năm nữa. Cứu nguy cho bảo hiểm xã hội khỏi bị vỡ thì ngân sách nhà nước lại phải chi một khoản không hề nhỏ để trả lương cho người già đẳng cấp lao động cao.

Ngạn ngữ Việt Nam có câu: “Trông giỏ bỏ thóc”. Đã đến lúc chín muồi để thực hiện kéo dài tuổi nghỉ của người lao động chưa? Vấn đề này rất lớn lao, có quan hệ, tác động đến hàng chục vạn người lao động chân chính. Kéo dài tuổi hưu trí có lợi hay gây khó khăn cho người lao động? Lợi bất cập hại! Có buồn không khi quốc gia có thế hệ lao động vàng lại chuyển thành đất nước sức lao động già với lãnh đạo quản lý điều hành cũng già?

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here