Sở giáo dục & đào tạo Hà Giang

Trước khi quả bom giáo dục Hà Giang phát nổ, người ta đã thấy rợn gáy bởi nó phát ra từ trường bất bình thường, vô lý. Trong kỳ thi trung học phổ thông quốc gia năm 2018, cả nước có hơn 925.000 thí sinh dự thi thì Hà Giang chỉ có 5.500 thí sinh. Số lượng toàn quốc dự thi nhiều gấp gần 170 lần thí sinh ở Hà Giang. Điểm trung bình thi tốt nghiệp phổ thông của Hà Giang thuộc top thấp nhất nước. Chẳng hạn: điểm thi Ngữ Văn, Lịch sử, Ngoại ngữ đứng thứ 63/63 tỉnh thành. Điểm thi Toán, Sinh học, Địa lý, Giáo dục công dân đứng thứ 62/63 tỉnh thành. Điểm thi Vật lý, Hóa học đứng thứ 59/63 tỉnh thành.

Bức tranh giáo dục Hà Giang mang gam màu xám buồn. Chưa bao giờ Hà Giang là điểm sáng của giáo dục quốc gia. Đột ngột, điểm thi tốt nghiệp của tỉnh phía bắc địa đầu tổ quốc chói sáng, rực rỡ mà ngay những nơi được coi là đất học như Nam Định, Ninh Bình, Hà Nam, Thái Bình, Nghệ An, Hà Tĩnh… hay các nơi tập trung nhiều nhân tài vật lực như thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội cũng… thèm muốn cái thành tích chói lòa vượt trội của Hà Giang.

Thì đây, điểm thi cao chót vót thế này, địa phương nào chẳng khát khao một lần được như giáo dục Hà Giang: Phổ điểm môn Vật lý, Hà Giang có 65 thí sinh đạt từ 9 trở lên chiếm 6,7% thí sinh dự thi; trong khi thành phố Hồ Chí Minh chỉ có 39 thí sinh. Tỷ lệ điểm giỏi này gấp 23 lần Hà Nội là nơi có những trường chuyên nổi tiếng như Amsterdam, Chu Văn An và Nguyễn Huệ. Môn Toán có 57 bài thi được điểm 9 trở lên, trong khi thành phố Hồ Chí Minh chỉ có 32 và Nam Định được coi là đất học “tủi phận” chỉ có 13.

Khối A1 (Toán, Lý, Anh) toàn quốc có 76 thí sinh có điểm thi từ 27 điểm trở lên, riêng Hà Giang đã 36 em, gần ½ toàn quốc; khối A cũng chiếm 1/3 cả nước. So sánh bằng các con số biết nói, càng khẳng định “phi lý Hà Giang” là có cơ sở. Hà Giang có 65 thí sinh đạt từ 9 điểm trở lên, trong khi đó chỉ có 28 thí sinh đạt từ 8 điểm đến dưới 9. Còn môn Toán, có 50 thí sinh đạt điểm 8 đến 8,75, nhưng lại có tới 57 em đạt 9 điểm trở lên. Theo quy luật chung của hình chóp nón thì điểm càng cao càng ít, cũng như người bình thường thì rất đông, còn người giỏi lại không nhiều. Sự nghi ngờ về “đỉnh cao” thi cử của Hà Giang càng có cơ sở khoa học. 

Năm nay, đề thi toán bị kêu ca, phê phán là khó và dài. Một giáo sư, tiến sĩ khoa học toán làm còn không đủ 90 phút. Đề văn bị phê phán dữ dội về cách chọn dữ liệu và câu hỏi. Vậy mà, một tỉnh nghèo ở vùng sâu vùng xa, kinh tế, đời sống, giáo dục còn rất khó khăn, số lượng thí sinh dự thi của Hà Giang ít so với nhiều tỉnh thành… lại có điểm cao bất thường trong kì thi tốt nghiệp phổ thông quốc gia. Người ta có quyền nghi ngờ về điểm thi cao bất thường ở một nơi vùng trũng giáo dục cũng không có gì lạ.

Cái gì đến đã đến. Chấm thẩm định mới “lăn đùng ngã ngửa”, không tin được một sự dối trá trơ trẽn liều mạng đến thế. Môn Toán: 102 bài thi thực tế chỉ 1 điểm, được nâng lên 9 điểm. Môn Lý: 85 bài, thi thực tế cũng chỉ 1 điểm, được nâng lên 8,75 điểm. Môn Hóa: 56 bài thi, thực tế chỉ 0,75 điểm, được nâng lên 9,5 điểm. Môn Sinh: 8 bài thi, thực tế điểm chỉ 4,75 điểm, được nâng lên 9 điểm. Môn Sử:  9 bài thi, thực tế điểm chỉ  2,5 điểm, được nâng lên 9,75. Môn Địa: 3 bài thi, thực tế chỉ 6 điểm, được nâng lên 9 điểm. Vô lối! Một sự thật nữa còn đau lòng hơn là sau khi “chấm thẩm định, 3 thí sinh ở Hà Giang thuộc nhóm 11 thí sinh có điểm thi cao nhất nước đều bị giảm điểm. Bất ngờ hơn, một em khác trượt tốt nghiệp vì bị điểm liệt môn Toán”. Một sự thật vô cùng cay đắng.

Người được cho làm cái việc dối trá lươn lẹo và gây hậu quả nghiêm trọng này là ông Vũ Trọng Lương – Phó trưởng phòng Khảo thí và quản lý chất lượng – Sở Giáo dục & Đào tạo Hà Giang. Ông chính là kẻ trực tiếp can thiệp vào kết quả của các thí sinh, bất chấp pháp luật và lương tâm con người. Hơn 100 bài thi Toán được nâng mỗi bài 8 điểm thì “trần ai” dưới gầm trời này chỉ có ông Vũ Trọng Lương, chỉ ở Hà Giang làm nổi? Ông Lương đã làm cho lời khẳng định “kì thi tốt nghiệp thành công tốt đẹp” chắc như đinh đóng cột của bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ với thủ tướng trở thành báo cáo sai,… mất thiêng.

Cơ quan điều tra bước đầu có kết luận: “Sau khi có kết quả đáp án của Bộ GD-ĐT, ông Lương đã lên mạng tải toàn bộ những đáp án đó về và sau đó chuyển sang phần mềm Ecxel, lưu ở trong máy. Ông ta đã dùng máy tính quét xử lý bài thi trắc nghiệm. Sau khi đã quét được file ảnh và chuyển sang file excel, thì ông Lương lấy kết quả đáp án đã được mình xử lý trước đây copy sang và dán vào file ảnh”. Thủ đoạn khá tinh vi và chỉ những người am tường tin học, internet mới có thể phát hiện. Ngoài ông Lương này, còn ông Lượng, hay ông Lưỡng, ông Lưởng nào nữa không?

Chênh lệch điểm thi thử với thi thật của một số thí sinh tại Hà Giang

Dù sao thì quả bom giáo dục Hà Giang chứa đầy dối trá đã phát nổ. Hậu quả này rất nặng nề, nó tàn sát lòng tin, nó làm nền giáo dục bị mất uy tín, làm tổn thương các thầy cô chân chính và phụ huynh tử tế. Nó phản ánh một thực trạng giáo dục màu xám. Có một quả bom “Hà Giang phi lý” đã nổ tung, liệu rằng có còn quả bom nào còn ẩn nấp giấu hình dong ở đâu đó trên mảnh đất hình chữ S nghèo khó này không? Nếu như ông Vũ Trọng Lương không nâng các bài thi lên điểm 9 điểm 10, mà chỉ nâng lên điểm 7, điểm 8 thì có trót lọt? Dư luận có xôn xao? Và năm sau có thể sự gian trá này vẫn tiếp diễn.

Câu chuyện của giáo dục Hà Giang không chỉ mang nỗi buồn học đường mà còn là nỗi đau của cuộc sống. Người lớn, lớn rồi cũng sẽ chết. Người trẻ còn nhiều thời gian hơn, nhìn vào các sự kiện Hà Giang phi lý, họ còn có niềm tin về người lớn nữa không? Người trẻ hồn nhiên trong trắng như tờ giấy trắng, bố mẹ, thầy cô vẽ vào đầu họ cái gì họ mang theo cái đó như một hành trang. Vẽ ông quan thanh liêm chính trực sẽ ra ông quan chính trực thanh liên. Vẽ hổ báo sẽ ra hổ báo, còn vẽ rắn rết độc trong đầu sẽ ra rết rắn độc.

Câu chuyện của giáo dục Hà Giang không chỉ mang nỗi buồn học đường mà còn là nỗi đau của cuộc sống. Sự dối trá trong thi cử tạo nên sự bất công vô cùng lớn. Sự bất công này còn đeo đẳng kéo dài suốt đời con người đến lúc chết. Bởi hạnh phúc là cái chăn hẹp, người này kéo thì người kia hở chân, thậm chí có người không được đắp. Số lượng tuyển sinh đại học chỉ bấy nhiêu thôi, người này vào nhập học thì người kia khóc ròng. Học sinh có trí tuệ chăm chỉ học hành lại vào trường đại học lìu tìu, thậm chí trượt; học sinh làng nhàng được nâng điểm lại được vào trường đại học đỉnh. Mất công bằng giữa những em cùng lứa, cùng tuổi nhưng chênh nhau về trình độ, phẩm chất năng lực.

Giáo dục Hà Giang cũng đã tai tiếng. Giáo dục toàn quốc cũng đang buồn ngao ngán. Vì đâu ra nông nỗi giáo dục Hà Giang có chuyện phi lý vô lối, bất thường? Ông Vũ Trọng Lương không thể “đơn thương độc mã” làm được, mà còn phải có bàn tay của phụ huỵnh. Không có cầu sao có cung. Các vị phụ huynh muốn con em mình đạt điểm giỏi trong khi nó dốt, nó làng nhàng thì phải chạy, phải đầu tư và rất có thể ông Phó trưởng phòng Khảo thí và quản lý chất lượng là một nơi đầu tư màu mỡ, gặt hái nhanh, kết quả chắc. Đầu tư lâu dài khác với đầu tư sổi. Lẽ ra, cũng số tiền ấy đầu tư cho con em mình học hành tử tế ngay từ thuở mới cắp sách đến trường, thì lại đầu tư theo kiểu cắt ngọn. Vô tình sự lươn lẹo của người lớn vừa sai pháp luật, vừa nhuộm bùn đen bẩn tanh tưởi vào con em mình.

Quả bom giáo dục chứa đầy dối trá đã nổ lỗi tại đâu? Tiến sĩ Văn học Chu Văn Sơn đưa ra các phương án: Lỗi tại Hà Giang? Lỗi tại Trắc nghiệm? Lỗi tại kiểu thi 2 trong 1? Lỗi tại quyền lực bá đạo? Hay lỗi gồm cả 4 phương án trên? Các câu hỏi này xin dành cho bạn đọc suy nghĩ. Chỉ biết rằng để không có thêm những quả bom giáo dục dối lừa âm thầm nổ chậm nữa thì cần phải có chìa khóa thần mở cánh cửa bịt lối, phá bom. Chẳng hạn: Giao quyền cho các trường trung học phổ thông tổ chức xét tốt nghiệp. Chỉ một kỳ thi là: Trở lại “Kỳ thi Đại học” như cũ thật nghiêm túc, đúng quy chế, nhưng giao cho các trường tự tổ chức. Sẽ không quá tốn kém mà vẫn giữ được tính nghiêm ngắn và minh bạch trước mỗi số phận con người bước vào đời.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here