PGS.TS Bùi Hiền

 

– Thưa ông Trần Đăng Khoa, rầm rĩ trên các kênh truyền thông, các trang mạng xã hội trong suốt gần một tháng qua, là cuộc luận bàn, thậm chí là sự “nổi giận” của đông đảo công chúng về cuộc “cải cách giáo dục”, mà cụ thể hơn là “cải cách tiếng Việt” của PGS. TS Bùi Hiền…

– Có. Tôi cũng đang theo dõi cuộc “nổi giận” của công chúng. Thậm chí,  những ai “bênh” PGS. TS Bùi Hiền như TS Đoàn Hương trên kênh truyền hình TTC cũng bị “ném đá” tơi bời!

– Ông luôn quan tâm đến tiếng Việt và gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt. Ông còn nói: “Ta vẫn thường quan tâm đến nạn phá rừng, phá môi trường sinh thái. Nhưng có mấy ai để ý đến bầu văn hóa đang bị ô nhiễm trầm trọng. Đặc biệt là tiếng Việt. Chưa bao giờ tiếng Việt bị tàn phá tàn bạo như hiện nay…”

– Vâng, tôi cũng đã viết, đã nói rất nhiều về vấn đề này. Nhưng cuộc “cách mạng” của thày Hiền không phải đổi mới tiếng Việt, mà là cải cách chữ Việt, nghĩa là cải cách các ký tự để ghi, chép tiếng Việt. Đây chính là công việc từ mấy trăm năm trước của cụ Alechxăng Đơ rốt, một nhà truyền giáo Pháp và cũng là nhà cách mạng vĩ đại nhất đã sáng tạo ra hệ thống chữ Việt hiện đại lấy gốc từ chữ la tinh mà chúng ta đang dùng hiện nay.

Nếu không có Cụ Alechxăng, biết đâu bây giờ chúng ta vẫn dùng chữ Nôm, là một sáng tạo riêng của cha ông ta, lấy gốc từ chữ Hán, nhưng lại lùa thùa, rắc rối hơn chữ Hán nhiều. Vừa rồi, nhiều người “quật” thày Bùi Hiền, lại lấy Truyện Kiều của Cụ Nguyễn Du ra để nói về sự trong sáng của tiếng Việt. Văn Cụ Nguyễn Du đúng là tuyệt vời thật, nhưng Cụ viết bằng chữ Nôm đấy chứ.

Đề xuất thay đổi chữ Việt của PGS.TS Hiền khiến công chúng nổi sóng trên mạng xã hội

Chúng ta có bản Kiều hiện đại hoàn thiện như hiện nay cũng có một phần đóng góp của Cụ Alechxăng đấy. Vì thế, nhìn ở góc độ văn hoá, mà cụ thể là tiếng Việt, tôi rất mong chúng ta có con phố mang tên Alechxăng Đơ rốt ở cả ba miền: Hà Nội, cố đô Huế và Sài gòn – Thành phố Hồ Chí Minh, để nói với thế giới rằng, người Việt chúng ta không bao giờ là kẻ vô ơn, nhất là những người có công lớn đối với đất nước này.

Theo nhà văn Tô Hoài, trước đây, ở Hà Nội cũng đã có tượng và phố Alechxăng Đơ rốt. Nhưng sau chúng ta đập đi, chỉ giữ lại tượng và phố Yec Xanh. Có lẽ cũng đơn giản vì chúng ta biết chắc chắn Yec Xanh là một thày thuốc vĩ đại, còn Alechxăng Đơ rốt, chúng ta chỉ biết đó là nhà truyền đạo nên đập đi chăng? Cần phải khôi phục lại và vinh danh nhà cách mạng văn hoá Việt vĩ đại này.

Tuy nhiên, chữ Việt của Cụ Alechxăng Đơ rốt cũng chưa phải đã hoàn thiện. Vì vậy, nếu có những cuộc cải cách nhằm hoàn thiện hơn những gì chúng ta đã có âu cũng là chuyện bình thường. Trước thày Hiền đến gần 60 năm, cũng đã có người làm như thày rồi, nhưng không thành công, vì thế, có người “phản biện” thày Hiền, đã vu thày “ăn cắp” ý tưởng của người đi trước.

Thực chất cũng không phải vậy. Việc làm của thày Hiền chỉ xuất phát từ việc chữ Việt chưa hoàn thiện, vì rắc rối quá, đấy là nhìn ở góc độ người đi học, nhất là người nước ngoài, thày muốn cải tiến cho tốt hơn. Cũng có người nổi giận, trút lên đầu thày nỗi phẫn uất, vì thầy đem tiền của dân ra làm những việc vô bổ. Điều này cũng nên xem xét lại, vì thày không dùng tiền nhà nước. Đó chỉ là nghiên cứu cá nhân, đề xuất của cá nhân trong một cuộc hội thảo. Hội thảo khoa học thì người ta có quyền bàn…

– Nghĩa là ông ủng hộ cuộc cải cách của thày Hiền?

– Tôi ủng hộ ý tưởng của thày. Chỉ ý tưởng thôi. Nghĩa là cần tiếp tục cách tân để chữ Việt ngày một hoàn thiện. Nhưng cụ thể những cải cách mà thày đưa ra thì lại không ổn. Thày không xây được mới, mà lại tàn phá nó, làm cho nó dị dạng đi. Chính điều này đã làm công chúng nổi khùng trên các trang mạng xã hội.

Thực tình, việc làm của thày Hiền cũng không có gì mới cả. Chúng ta cũng đã làm rồi. Ngay từ những năm 80 của… thế kỷ trước, chúng ta cũng đã cải tiến chữ viết, bằng cách giản lược đi, tước bớt nét đi. Chữ viết trước đây rất đẹp, có nét thanh nét đậm. Cuộc cải cách chữ viết ấy, tốn rất nhiều công sức và tiền của, nhưng kết quả là chúng ta được một kiểu viết quấy quá, cẩu thả, hỏng đến mấy thế hệ.

Bảng chữ cái theo đề xuất cải tiến của PGS.TS Bùi Hiền

Cũng may, cuộc tàn phá chữ Việt ấy, cũng không có ảnh hưởng gì lớn, vì bây giờ, phần lớn chúng ta viết bằng vi tính. Chỉ khổ các thày cô phải đi học lại, nhất là các thày cô dạy ở bậc tiểu học, phải luyện chữ cho học trò. Lại phải mất rất nhiều công sức, tiền bạc, chúng ta mới trở lại được với một nền giáo dục đúng đắn, chuẩn mực mà chúng ta đã từng có.

Tôi gọi đó là nền giáo dục Nguyễn Văn Huyên. Ông Huyên là vị Bộ trưởng Bộ Giáo dục đầu tiên, vị Bộ trưởng do Bác Hồ chọn, và ông cũng là vị Bộ trưởng sáng giá nhất trong tất cả các vị Bộ trưởng Bộ Giáo dục từ trước đến nay…

– Ông vừa nói tiếng Việt rất khó…

– Đúng thế. Khó. Rất khó cũng vì nó rất phong phú, nhất là đối với người nước ngoài học tiếng Việt. Tiếng Việt là ngôn ngữ hẻo lánh. Đã thế lại rất oái ăm, bởi nó có đến sáu thanh. Chỉ nhầm một li là đi một dặm. Chuyện hoàn toàn có thật: Đó là dịp kỷ niệm ngày chiến thắng phát xít, một nhà sử học được mời đến nói chuyện với sinh viên về một trận đánh lịch sử, nổi tiếng thế giới.

Trong giảng đường có rất nhiều người Việt giỏi ngoại ngữ, nhưng diễn giả chỉ tin người phiên dịch của mình. Anh bạn Tây này nói tiếng Việt khá hoạt. Chỉ tiếc là dấu cứ nhầm lung tung. Đại tướng thành đai tướng. Kéo quân thành kéo quần. Thế là suốt một tiếng đồng hồ, ông đai tướng cứ hết kéo quần lên lại kéo quần xuống. Cả giảng đường muốn cười lăn mà không dám cười.

Muốn cười mà cứ phải nhịn để làm người lịch sự. Bởi thế, trông mặt ai cũng căng thẳng. Kinh khiếp. Một bạn nước ngoài bảo tôi: “Tiếng Việt của các anh lạ nhỉ, những bộ phận trên mặt toàn M, này nhé: Mặt, Mắt, Mũi, Miệng, Mồm, Môi, Mép, Mày, Má, Mi Toàn M. Đúng là chỉ người nước ngoài học tiếng Việt mới để ý kỹ như thế. Ngay cả người Việt viết tiếng Việt cũng nhầm lẫn.

Đến cả nhà văn, người được coi là bậc thày ngôn ngữ mà có người cũng viết sai chính tả. Thày Hiền bảo: “Ta dùng quen rồi nên không để ý những điểm bất hợp lý đó, nhưng trẻ con và người nước ngoài mới học tiếng Việt gặp rất nhiều khó khăn. Họ không thể hiểu nổi vì sao chữ cái G đọc là gờ, khi ghép với A sẽ tạo được thành từ đọc là Ga, nhưng ghép với i thì không thể đọc là ghi.

Vì thế, tôi cải tiến chữ quốc ngữ để loại bỏ những bất hợp lý đó, đơn giản hóa tiếng Việt, giúp mọi người dễ học, dễ nhớ, sử dụng được bền”. Theo đó, C sẽ được thay cho Ch, Tr; D = Đ; G = G, Gh; F = Ph; K = C, Q, K. Q = Ng, Ngh; R = R; S = S; X = Kh; W =Th; Z = D, Gi, R… Thày Hiền còn rất tự tin khi cho rằng, một học sinh lớp 1 chỉ cần nửa năm sẽ đọc, viết thành thạo, thay vì mất cả năm như hiện nay.

Nếu đề xuất của ông được chấp nhận thì gần 90 triệu người Việt Nam sẽ phải học lại tiếng Việt

Những người quen chữ viết hiện nay cũng chỉ cần tối đa một tuần là thao tác được tốt với văn bản bằng chữ cái mới. Nếu bảng chữ cái mới được thông qua, Nhà nước cũng không cần tổ chức xóa mù chữ lại cho toàn dân như nhiều người lo ngại. Các tài liệu hiện có vẫn dùng song song với sách, báo mới ra được viết bằng bảng chữ mới.

Ngoài tiết kiệm thời gian, công sức cho người bắt đầu học chữ, theo thày Hiền, bảng chữ cái mới ngắn gọn hơn sẽ giúp người viết thao tác nhanh hơn, giảm được 8% giấy mực in ấn. Điều này thì phải nói là thày tự tin đến mức ảo tưởng đấy. Chữ nghĩa của thày chẳng dễ học đâu, không phải chỉ người nước ngoài mà ngay cả gần 90 triệu người Việt cũng phải học lại mà cũng khó học được, vì nó thành một thứ ngôn ngữ khác rồi .

“Tiếng Việt” thành “Tiếq Việt”; “Luật giáo dục” phải viết là “luật záo zụk”, “nhà nước” là “n’à nướk”, “ngôn ngữ” là “qôn qữ”. Chính điều này đã làm công chúng nổi giận, cho thày là người ngoài hành tinh. Một bà bảo: “Sang năm cháu tôi đi học lớp một. Tôi về hưu mấy chục năm rồi. Đừng bắt tôi phải ngồi chung lớp với cháu tôi”.

Tiếng Việt của chúng ta hiện nay dù chưa phải đã hoàn thiện, nhưng nó tồn tại như nó đã tồn tại cũng đều có lý cả. Cách làm của thày Hiền không tốt hơn mà lại biến nó thành méo mó và dị dạng đi. Có được một cuộc cách mạng mới là khó đấy. Xem “lối đi” của thày, tôi chỉ thấy Alexang Đơ rốt là vĩ đại. Và “phát minh” của cụ lại được hoàn thiện qua rất nhiều thời đại. Không phải cứ người đời sau thì hơn được các cụ cổ lỗ. Không có đâu, các ngài giáo sư, tiến sĩ ạ!

SONG YẾN ghi

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here