Nhà thơ Trần Đăng Khoa

– PV: Thưa nhà thơ Trần Đăng Khoa! Thế là Tết đã qua rồi. Nhìn lại cái Tết vừa rồi ông thấy sao? Ông quan niệm thế nào là Tết?

– Nhà thơ Trần Đăng Khoa: Dù có còn điều nọ điều kia, nhưng nhìn chung, Tết năm Mậu Tuất là một cái Tết vui. Và theo quan niệm của tôi, Tết là những ngày vui. Chả thế, các cụ mới bảo: Vui như Tết. Các cụ có nói ngon như Tết, giàu như Tết, đẹp như Tết đâu. Các cụ chỉ nói Vui như Tết thôi. Và như thế, cái Tết mang ý nghĩa tinh thần nhiều hơn vật chất. Và niềm mong mỏi, phấn đấu của chúng ta là làm sao ngày nào trong đời mình cũng phải là những ngày vui. Ai có được hạnh phúc ấy thì người đó có Tết quanh năm. Vậy thì đừng biến ngày vui đó thành những ngày buồn.

Thực tiễn, có rất nhiều người, nhiều gia đình mất Tết, vì rất nhiều những lý do chẳng ra làm sao cả. Trong đó có cả những lý do rất đỗi vu vơ, phi lý, ví như bị tai nạn giao thông chẳng hạn. Có những cái Tết hàng trăm người chết, rồi đến mấy trăm người bị tàn phế trọn đời. Tôi cầu mong, từ nay, mỗi người Việt Nam trên cả hành tinh này, không có ai bị mất Tết. Và muốn thế, mỗi người Việt chúng ta cần phải có ý thức giữ gìn bảo vệ niềm vui của mình và giữ gìn hạnh phúc cho nhau.

– Cùng với những biến đổi của xã hội, Tết xưa và nay tất nhiên cũng có khác nhau. Tuy nhiên, có những biến đổi như thay cho việc về quê mỗi khi Tết đến, Xuân về, nay một số người lại chọn đi du lịch, dã ngoại, thậm chí ra cả nước ngoài. Năm trước, Tết năm trước nữa, ông đã rất phản đối điều này. Ông có thể nói rõ hơn quan điểm về những biến đổi của Tết hiện đại?

– Tôi vừa nói, Tết là những ngày vui. Trong đó có niềm vui đoàn tụ. Những năm gần đây, do được nghỉ Tết dài, vì ngày Tết trùng với hai ngày nghỉ cuối tuần, điều kiện kinh tế cũng khá hơn, nhiều người chọn Tết làm ngày đi du lịch. Điều đó cũng tốt thôi, tuỳ từng hoàn cảnh. Tôi đâu phản đối điều đó, tôi chỉ lưu tâm đến những người già. Đừng quên những người già. Thế thôi.

Người già sợ nhất sự cô đơn, nhất là trong những ngày vui, ngày đoàn tụ gia đình. Cụ già nào cũng chỉ mong Tết gặp cháu con. Gặp con cháu vui lắm, vì mình được gặp lại chính mình. Gặp tuổi trẻ của mình trong con. Gặp tuổi thơ mình trong cháu. Nhưng rất nhiều người lại không để ý điều này. Họ đến với ông bà, bố mẹ như một thứ nghĩa vụ. Có người cho ông bà bố mẹ cả một đống tiền. Có người còn sắm cho ông bà bố mẹ điện thoại di động. Nếu nhớ con nhớ cháu thì cứ a lô à lồ là gặp con cháu ngay.

Nhưng người già có ăn được nhiều đâu, cũng chẳng có nhu cầu mua sắm gì. Thế thì tiền là vô nghĩa. Muốn nói chuyện với cháu, với con lại cứ phải chõ mồm vào “cái ống nhổ”, mà nói với chúng, chẳng thấy mặt mũi chúng, chỉ nghe tiếng thèo thèo bên tai. Thế thì có khác gì nói chuyện với ma. Người vẫn còn đang sống mà đã thành ma rồi. Kinh bỏ bà! Nhiều cụ nói với tôi thế đấy.

Đừng bao giờ quên người già. Tôi chỉ muốn nói điều đó thôi, chứ đâu có phản đối chuyện du lịch Tết. Nếu có du lịch Tết thì đưa các cụ đi cùng. Nếu các cụ không đi được thì điều chỉnh thế nào đó, đừng để các cụ mất Tết. Vì Tết năm nay, còn bố mẹ. Nhưng Tết sang năm chắc gì bố mẹ còn. Người già như ngọn đèn trước gió, chẳng biết tắt lúc nào. Khi bố mẹ mất rồi, dù chúng ta có bỏ ra hàng ngàn tỷ, cũng không thể gặp được. Vì thế, những ngày vui đích thực cũng chẳng nhiều đâu…

Nhà thơ Trần Đăng Khoa kể lại những kỉ niệm về Tết ở Trường Sa

– Nhà thơ có thể kể những kỷ niệm sâu sắc về những cái Tết đã qua, nhất là Tết hồi quân ngũ, Tết ở “Đảo chìm”?

– Tôi là lính Hải quân. Tết năm nay, trong chương trình “Mười hai con giáp”, anh em truyền hình VTV có tạo điều kiện cho tôi ra Trường Sa, tham gia một đầu cầu truyền hình. Nhưng tôi còn mẹ già. Bà cụ đã 99 tuổi nên không thể đi được mà chỉ tham gia được ở đầu cầu Hà Nội cùng nhà báo Lại Văn Sâm. Hai anh em ở một đầu cầu. Tôi cũng đã từng biết Tết ở Trường Sa rồi. Ngày Tết vẫn nóng rừng rực. Hồi chúng tôi đến với lính đảo, là những năm 70, 80 của thế kỷ trước. Lúc ấy Trường Sa vất vả lắm. Không nói những gì cao siêu. Chỉ xác định ngày tháng đã vất vả rồi. Đất liền rất quan tâm dành tất cả những gì tốt nhất cho Trường Sa.

Tiểu đội nào cũng có lịch. Thậm chí từng người lính cũng có lịch bỏ túi. Nhưng chỉ lơ đễnh không xé lịch là khó xác định rồi. Mở đài, thấy tín hiệu rập rờn, áp tai mới nghe được, thấy có tường thuật bóng đá, biết chính xác là chủ nhật, nhưng tháng có đến 4 chủ nhật, vậy là chủ nhật nào. Chính trị viên đành chọn một ngày để làm ngày của đảo. Thế đấy. Bây giờ Trường Sa đã khác. Một vùng cây lá xanh rì như công viên sinh thái trên biển Đông. Đảo có điện thoại di động, có thể “gặp” bố mẹ, vợ con bất cứ lúc nào. Xem truyền hình rất nét. Có thể cập nhật tin tức thế giới và trong nước trong từng giây. Tết đảo cũng chẳng khác gì đất liền. Có chăng thiếu chút lạnh heo heo, thì cũng như ở thành phố HCM và các tỉnh miền Nam thôi. Công cuộc đổi mới của chúng ta quả là một điều kỳ diệu.

Việt Nam tổ chức thành công Hội nghị Apec

– Năm Dậu đã qua. Nhìn lại một năm với nhiều sự kiện ấn tượng, cả về kinh tế chính trị xã hội, quốc phòng an ninh, đặc biệt là công cuộc phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Với ông, điều gì là ấn tượng nhất về tình hình đất nước trong năm qua?

– Rất nhiều sự kiện. Chúng ta cũng đã làm được nhiều việc để lại ấn tượng vô cùng tốt đẹp với bạn bè quốc tế. Tổ chức thành công Hội nghị Apec. Chính trị, kinh tế từng bước ổn định theo chiều hướng phát triển. Điều đặc biệt là cuộc chiến chống giặc nội xâm mà chúng ta vẫn gọi là cuộc chiến chống tham nhũng của Đảng do Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng phát động và chỉ đạo đã để lại những ấn tượng tốt đẹp, củng cố được niềm tin của dân đối với Đảng, với thể chế. Đấy là điều rất hay.

Và năm 2018 đến bắt đầu bằng một tin vui là trận thắng của bóng đá U23 mà Báo Tuổi trẻ & Đời sống đã có loạt bài rất ấn tượng, tôi cũng đã góp vào đó hai bài. Tôi thấy bóng đá là tín hiệu tốt lành cho thấy vận nước đang lên. Và tôi cũng đã nói, hào khí Đông A đã mượn trái bóng để hiện hình cho chúng ta nhìn thấy được. Hy vọng năm Mậu Tuất mà chúng ta đang bước những bước đầu tiên sẽ là một năm hạnh phúc, tốt lành.

U23 Việt Nam thi đấu thành công là một trong những sự kiện ấn tượng năm qua

Tết năm nay, Ban bí thư mới có chỉ thị, trong đó nghiêm cấm việc biếu, tặng quà Tết cho cấp trên, cấp trên “tranh thủ” cấp dưới với mọi hình thức; lãnh đạo các cấp không tổ chức thăm, chúc Tết… Ông nghĩ sao về điều này?

– Đây là điều rất mới của Đảng và Chính phủ ta. Người dân rất vui vì quyết định này. Điều quan trọng là cần thực chất chứ không phải hình thức. Người mở đầu mỹ tục này là Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc. Ngay từ năm trước Thủ tướng đã cấm biếu quà Tết rồi. Thực ra việc biếu quà nhau là rất bình thường. Ngay cả người dân chúng ta, ngày Tết quý nhau, ta có thể tặng quà. Quà mang ý nghĩa tinh thần nhiều hơn vật chất. Nhưng ở ta, mọi thứ đều có thể biến thái. Nhiều người cũng lợi dụng ngay cả việc biếu quà để đục khoét của dân.

Các cụ bảo: “Ông thày ăn một. Bà cốt ăn hai” là vì thế. Bởi thế, Thủ tướng cấm biếu quà. Đây là một việc làm rất hay, rất hợp lòng dân. Nhưng cũng vẫn phải đề phòng sự biến thái của nó. Ví dụ, người ta sẽ không biếu quà ngày Tết, mà biếu vào ngày thường, vào một tháng trước Tết. Thế thì đâu vẫn vào đấy. Việc đưa ra mỹ tục mới cũng chỉ là hình thức. Cần có sự giám sát chặt chẽ. Mà dân họ biết hết đấy. Ai thế nào, dân biết cả, chỉ có cán bộ không biết nên mới làm liều mà thôi.

– Ông hy vọng gì trong năm Mậu Tuất 2018?

– Năm Mậu Tuất sẽ là năm vui. Tết Mậu Tuất vừa qua cũng là cái Tết vui. Các cụ bảo, “đầu xuôi thì đuôi lọt”. Mong năm nay mọi nhà đều hanh thông. Như tôi nói ở phần đầu: Tết là Vui. Và như thế, không phải chỉ có Tết chúng ta mới vui. Mà vui quanh năm. Như vậy, năm Mậu Tuất là năm Tết. Tết quanh năm. Và với các bạn đọc Tuổi trẻ & Đời sống, đặc biệt là những bạn đọc đã từng làm lính, hay đang là những người lính, tôi chúc các bạn mãi mãi là lính thời bình. Việt Nam là xứ sở hoà bình. Chúng ta luôn chìa bàn tay nhân ái, luôn muốn biến kẻ thù thành bạn, chứ không bao giờ lại biến bạn thành kẻ thù. Thực tiễn có rất nhiều kẻ thù của chúng ta xưa giờ đã thành bạn bè, thành đối tác chiến lược. Trong bài thơ “Lính thời bình”, tôi có viết: “Các cậu đến làm bạn – Rượu ta xả láng chơi – Còn nếu sang làm giặc – Chúng tớ cho chầu giời”.

– Trân trọng cảm ơn ông!

PV ghi

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here