– Ý kiến chỉ nên thi đại học, bỏ thi phổ thông, nếu tôi nhớ không nhầm, thì trong cuộc đối thoại như thế này, ông Trần Đăng Khoa đã đề xuất cách đây 3 năm, năm 2015 với hai mục tiêu xét tốt nghiệp THPT và xét tuyển sinh đại học, cao đẳng. Thay vì phải thi nhiều lần, ở nhiều địa điểm, thí sinh dự thi ở các cụm hoặc ngay tại địa phương và chỉ kéo dài tối đa ba ngày…

– Đúng thế. Tôi đề xuất chuyện này không phải một lần mà rất nhiều lần, trong những bài viết riêng và cả những bài đối thoại, trao đổi. Cách đây đến gần chục năm, tôi đã đề xuất nên bỏ kỳ thi phổ thông. Chỉ thi đại học thôi. Bởi hồi đó, có đến hai cuộc thi, thi phổ thông và thi đại học, cả hai kỳ thi đều rất căng thẳng, không phải chỉ có học sinh thi mà ngay cả phụ huynh học sinh, người đi phục vụ con cái thi cũng rất mệt mỏi, căng thẳng, khổ nhục nữa. Một kỳ thi phổ thông mà cũng phải huy động đến cả lực lượng công an canh gác vòng trong, vòng ngoài. Kinh khiếp quá. Trong khi kỳ thi chỉ là tốt nghiệp phổ thông. Và cái bằng tốt nghiệp phổ thông chẳng có giá trị gì khi mang đi xin việc. Đó chỉ là giấy chứng nhận xoá mù ở cấp sơ đẳng. Tôi đã đề nghị nên bỏ, để đỡ gây áp lực cho cả xã hội, chứ không chỉ phụ huynh học sinh.

Thay cho kỳ thi này, các em chỉ cần làm mấy bài kiểm tra, như kiểm tra học kỳ, rồi cho các em tốt nghiệp. Nếu có xảy ra hiện tượng nâng điểm như vừa qua, thậm chí cho các em tốt nghiệp 100% thì cũng không sao cả, không ảnh hưởng đến ai hay một tổ chức nào, bởi sau đó các em đi lao động chân tay, như đào than, cày ruộng, cấy lúa, khuân vác, móc cống, đào ao, buôn bán… Em nào thực sự giỏi thì thi đại học. Vào đại học mới phải thi. Vì đây là lựa chọn đào tạo cán bộ, đào tạo nhân tài cho đất nước. Người tốt nghiệp đại học mới được tuyển chọn, hay thi chọn công chức vào các cơ quan Nhà nước, hay các doanh nghiệp tư nhân. Vì thế mới phải thi. Đầu vào có chuẩn thì đầu ra mới chuẩn.

Bắt đầu từ năm 2015, Bộ Giáo dục quyết định dồn hai kỳ thi làm một, nhưng lại bỏ thi đại học, chỉ thi phổ thông, rồi căn cứ điểm thi, căn cứ học bạ, xét tuyển đại học. Cách làm này quả có giảm được phần nào áp lực cho phụ huynh học sinh, giảm được ùn tắc giao thông cho Hà Nội, thành Phố Hồ Chí Minh và các thành phố lớn, vì các em có thể thi tại trường mình học, ngay ở địa phương. Nhưng lại rất bất cập, tôi cũng đã lên tiếng phản biện, không phải một lần, mà rất nhiều lần vì việc tuyển chọn sẽ không chính xác.

Nếu chỉ căn cứ vào điểm học thì vì áp lực thi đua thành tích, các trường đều muốn nâng điểm học sinh. Đã từng có một học sinh học đến lớp 7, năm nào cũng là học sinh tiên tiến, nhưng không hề biết chữ, không viết được tên mình. Chuyện kỳ dị hy hữu này đã gây sốt trên các phương tiện truyền thông cách đây mấy năm. Thêm nữa, khi điểm học phổ thông và điểm thi phổ thông là căn cứ xét tuyển đại học, thì các thày cô rất dễ nâng điểm cho các em, nên khó mà chính xác được. Đặc biệt lại còn thi trắc nghiệm, thay cho làm bài chỉ cần “tích điểm”. Điều đó rất không ổn.

Khởi tố, bắt tạm giam Đặng Hữu Thủy, Phó hiệu trưởng Trường THPT Tô Hiệu, ủy viên tổ chấm thi trắc nghiệm tỉnh Sơn La

Ngay sau kỳ thi đầu tiên, một Đại biểu Quốc hội, cũng từng nhiều năm là giáo viên  đã chất vấn Bộ trưởng bộ Giáo dục. Chị cho rằng cách làm đó rất bất cập. Vì chỉ cần một em khá hay giỏi là có thể làm hộ bài cho tất cả các bạn trong phòng thi, bằng tín hiệu ho. Ho một tiếng thì tích ô số một. Ho hai tiếng tích ô thứ hai. Không có quy định nào cấm các em ho. Câu chuyện có vẻ vui vui. Nhưng sự bất ổn là có thật. Để bảo vệ những ý kiến của mình, Bộ trưởng Bộ Giáo dục cho rằng, rất nhiều nước họ cũng thi trắc nghiệm. Nhưng các nước họ khác mà mình thì khác. Không thể rập theo một cách máy móc. Họ có một nền giáo dục trong sạch. Giáo viên nắm học sinh rất tốt. Trắc nghiệm chỉ là kiểm tra nhanh.

Tôi đã có loạt bài viết “Mở cửa xem hàng xóm dạy con” khảo sát về vấn đề này. Ở ta lại khác. Ngành giáo dục là ngành yếu kém nhất. Các trưởng ngành cứ loay hoay. Tiêu tốn rất nhiều tiền bạc của dân mà kết quả càng ngày càng tồi tệ. Bây giờ sự bất cập đã đến tận đáy rồi. Kỳ thi năm 2018 khiến dư luận bất bình vì bê bối gian lận điểm thi tại Hà Giang, Sơn La. Gần đây lại bục ra Hoà Bình. Và rồi không phải chỉ có thế. Nhiều địa phương khác cũng bị nghi ngờ vì chuyện tương tự. Chỉ có điều họ tinh vi hơn, khôn khéo hơn, không trắng trợn như Hà Giang, Sơn La, Hoà Bình, nên chưa thể phát hiện được…

– Ông vừa bảo mấy tỉnh miền núi rất trắng trợn…

– Đúng vậy. Ở đâu cũng sẽ có chuyện nâng điểm, với cách thi hay xét đại học như chúng ta đã làm vừa rồi. Nhưng nếu khéo hơn, họ chỉ nâng để đủ điểm vào một số trường trọng điểm, thì có tài thánh cũng không thể phát hiện được. Nhưng vì họ làm rất trắng trợn, nâng điểm lên chót vót gần như điểm tuyệt đối, mà đề thi năm nay không phải đề thi dễ, người ta sẽ nhận ra ngay sự bất thường. Hà Giang có 114 thí sinh với hơn 330 bài thi được nâng tổng điểm từ 1 lên 29,95.

Ở Hoà Bình, với môn Vật lý, số em đạt từ điểm 9 trở lên lớn hơn gấp 3 lần Hà Nội, gần 4 lần Nam Định và hơn 11 lần TP HCM. Ở hai khối thi A (Toán, Vật lý, Hóa học) và A1 (Toán, Vật lý, Tiếng Anh), kết quả của Hòa Bình cũng nổi bật. Số em đạt tổng điểm trên 27 khối A ở Hòa Bình là 9, gấp 3 lần Nam Định và 4,5 lần TP HCM, trong khi cả nước chỉ có 92 em đạt được điểm này. Xét khối A1, số thí sinh đạt tổng điểm trên 27 ở Hòa Bình cũng là 9, gấp đôi Hà Nội, gấp 4,5 lần Nam Định và TP HCM. Cả nước cũng chỉ có 82 em đạt được điểm này. Trắng trợn như thế, làm sao không bị lộ. Còn nếu chỉ nâng điểm ở mức vừa phải, nghĩa là chỉ vừa đủ đỗ đại học thì không phát hiện được đâu. Để tránh tệ nạn này, chỉ có bỏ thi phổ thông, thi mỗi đại học thôi. Và cách thi cũng phải khác.

Khởi tố bị can và bắt tạm giam Nguyễn Thị Hồng Nga, chuyên viên Phòng Khảo thí và Quản lý chất lượng, Sở Giáo dục – Đào tạo tỉnh Sơn La

– Vừa rồi, do chuyện lình sình của kỳ thi năm nay, cũng có nhiều người như ông, đề nghị bỏ thi phổ thông, chỉ thi đại học. Nhưng cũng bị không ít người phản đối…

– Tôi biết. Người phản đối đầu tiên là các thày các cô dạy phổ thông. Các thày cô e ngại. Vì nếu không thi, các em sẽ không học. Nhưng tôi tin, sẽ không có chuyện đó. Vì mục đích mà các em đi học muốn vươn tới là vào đại học chứ không phải chỉ dừng lại ở phổ thông. Mà muốn vào đại học thì phải học mới thi được.

– GS Nguyễn Minh Thuyết cũng đồng tình rằng nên xác định rõ kỳ thi THPT quốc gia là để xét tốt nghiệp THPT. Trong 1-2 năm tới, kỳ thi vẫn tiến hành nhưng phải có giải pháp như: làm phách bài trắc nghiệm, lắp camera trong phòng thi, nơi chấm thi… đảm bảo tính chính xác.

– Đấy chỉ là giải pháp tình thế. Làm phách, lắp camera nơi thi và nơi chấm thi cũng chỉ là hình thức, để chứng tỏ chúng ta làm rất nghiêm túc. Nhưng giá trị thực lại chẳng có gì. Việc nâng điểm gian lận vừa rồi gây chấn động xã hội có xảy ra trong phòng thi đâu. Và cách làm ấy cũng không lấy gì để bảo đảm có kết quả thi cử chính xác. Tôi nghĩ rằng, chúng ta nên bỏ kỳ thi phổ thông. Lý do vì sao bỏ thì tôi đã nói ở phần trên rồi. Chúng ta chỉ chọn vào đại học thôi.

Còn cách thi vào đại học như thế nào, cách chấm và tuyển sinh ra sao, nên trao quyền tự chủ cho các trường đại học. Bộ chỉ duyệt và kiểm tra, giám sát. Tự tuyển sinh, tự đào tạo, tự chịu trách nhiệm về chất lượng giáo dục đào tạo, nên các trường đại học họ sẽ có trách nhiệm rất cao. Chắc chắn sẽ tránh được những bất cập không đáng có. Ngày thi vào các trường cũng khác nhau để các em thí sinh có thể thi được vào nhiều trường. Làm như vậy, tôi tin sẽ tốt hơn. Chí ít, chúng ta cũng sẽ tránh được những tai tiếng rất không đáng có.

– Cám ơn ông

Song Yến ghi

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here