Tan hoang “vàng trắng”

Xã Ea Bar là một trong những nơi thiệt hại lớn về cao su trên địa bàn huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên vì bão số 12. Cơn bão đã qua đi nhưng người dân nơi đây vẫn còn bàng hoàng khi nguồn sống từ cây công nghiệp này bỗng nhiên biến mất chỉ sau vài giờ đồng hồ. Trên con đường liên thôn từ Ea Mkeng đến Ea Đin, chúng tôi bắt gặp những mảng trống từ những cánh rừng cao su vốn phủ một màu xanh và um tùm bóng mát trước đây. Mảng trống ấy là từ những cây cao su bị đổ ngã tạo ra.

Đưa chúng tôi đến vườn cao su 2ha với 800 cây đang thu mủ giờ chỉ còn là khu vườn xơ xác, bà Dương Thị Đức (ở thôn Ea Đin) vẫn chưa hết đau buồn kể lại: “Khoảng 5h sáng 4/11, gió mạnh dữ dội, từ trong nhà nhìn ra, tôi thấy vườn cao su 9 năm tuổi bị đổ ngã mà xót xa”.

Bà Dương Thị Đức buồn bã nói về vườn cao su 9 năm bị gãy đổ

Theo quan sát của chúng tôi, vườn cao su của bà Đức thiệt hại gần 100%. Đa số cây bị gãy, một số cây bật gốc, số còn lại xiêu vẹo. Theo nhiều người trồng cây cao su lâu năm, những cây như vậy sẽ không còn khai thác mủ được nữa.

Vườn cao su 2,6ha của anh Phạm Văn Đạo (ở thôn Ea Đin) cũng chẳng còn gì để vớt vát. Anh Đạo cho biết, anh ấp ủ ước mơ làm giàu từ cây công nghiệp này, nhưng chỉ cạo mủ đúng một lần thì cơn bão số 12 đi qua. “Tôi chưa có kế hoạch gì cả, trước mắt không biết lấy tiền đâu ra để trả cho ngân hàng. Nguồn sống hàng ngày giờ bị ảnh hưởng nghiêm trọng”, anh Đạo trải lòng.

Tại vườn cao su hơn 10 năm tuổi rộng 3ha của bà Nguyễn Thị Vân (ở thôn Ea Mkeng), hàng trăm cây cao su đang cho mủ bị gãy ngang thân, cây bật gốc, còn lại nằm nghiêng ngả, tả tơi. “Năm nay giá mủ cao su tương đối ổn định, mỗi ngày khai thác 120kg với giá bán 12 nghìn đồng/kg, trừ chi phí mỗi tháng gia đình thu 40 triệu đồng. Nhưng chỉ qua vài giờ bão đi qua, giờ coi như trắng tay”, bà Vân cho biết.

Cách đó không xa, vườn cao su của anh Lê Hoài Sơn (ở thôn Ea Mkeng) cũng cùng chung số phận. Anh Sơn chia sẻ: “Cây cao su bị ngã đổ, chỉ còn phục hồi được một số cây đứng. Những cây bị lay gốc, ngả nghiêng sẽ khó phục hồi, không cho độ mủ nữa, thiệt hại của bà con là quá lớn”.

Những vườn cao su gãy đổ sau bão số 12 ở huyện Sông Hinh

Hàng nghìn cây cao su cao hàng chục mét ở xã Sông Hinh đang thời kỳ thu hoạch cũng bị gió quật gãy ngang thân trong bão số 12. Anh Nguyễn Văn Trọng – chủ của một vườn cao su hơn 2ha ở thôn Hòa Sơn chua chát nói: “2 ha cao su này tôi trồng được 5 năm, những năm trước cũng gió bão nhưng không hề hấn gì cả.

Vừa qua, cơn bão số 12 gió giật quá mạnh, rất nhiều cây gãy đổ, trốc gốc, bung rễ. Đổ cả vốn liếng, gia tài để trồng cao su với mong ước thoát nghèo nhưng giờ gặp bão mọi thứ tan tành hết. Nhìn vườn cao su gãy đổ mà ứa nước mắt”.

Xuất hiện thương lái ép giá

Trái ngược với không khí ảm đạm, buồn bã của người dân sau khi cây cao su bị thiệt hại nặng là sự xuất hiện của những thương lái đến từ các tỉnh Bình Phước, Đắk Lắk, Bình Dương, Đồng Nai… Họ đến từng hộ dân đặt vấn đề thu mua các cây cao su đổ gãy với giá rẻ để kiếm lời. “Cây cao su 9 năm tuổi có đường kính 10cm mà họ đến nói ngon, nói ngọt để tôi bán với giá 50.000 đồng, trong khi ngày thường giá bán từ 150.000 đến 200.000 đồng/cây. Dù thế nào tôi cũng không đồng ý bán”, bà Đức cho biết.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, một số thương lái lạ mặt đã vận động các hộ dân tại xã Ea Bar làm “cò” ăn chênh lệch giúp họ thu mua cây cao su đổ ngã. Gỗ này sau đó được tập kết lại một điểm và được các xe tải vận chuyển về các tỉnh Bình Dương, Đồng Nai.

Vườn cao su của anh Lê Hoài Sơn bị gãy đổ gần như hoàn toàn sau bão số 12

Ông Ksor Hét (Chủ tịch UBND xã Ea Bar) xác nhận, việc một số thương lái ép giá dân để mua cây cao su bị ngã là có thật. “Chúng tôi vận động người dân không nên bán cây gỗ cho các thương lái một cách vội vàng, tránh bị ép giá. Thời gian tới, giá gỗ cây cao su sẽ tăng, hơn nữa giữ lại cây cao su cũng là cách để các đoàn chuyên môn của cấp trên về thẩm định lại thiệt hại, xây dựng chính sách hỗ trợ cho người dân”, ông Ksor Hét nói.

Theo ông Ksor Hét, xã Ea Bar là địa phương đầu tiên phát triển cây cao su với diện tích 1.800ha, chiếm 50% tổng diện tích cao su của huyện miền núi Sông Hinh. “Cây cao su đang trở thành cây trồng chủ lực trong xóa đói giảm nghèo, giúp nhiều gia đình có cơ hội vươn lên làm giàu.

Nhìn cảnh vùng cao su tan tác ai cũng chạnh lòng. Ngay sau khi cơn bão đi qua, xã đã chỉ đạo lực lượng công an, dân quân, thanh niên dọn dẹp những cây cao su bị ngã đổ ngang đường, đảm bảo giao thông đi lại cho bà con. Thống kê sơ bộ, trên địa bàn xã có hơn 60% diện tích cây cao su bị thiệt hại do bão, đời sống bà con đang lao đao”, ông Ksor Hét nói.

Trong khi đó, ông Lê Thanh Tùng (Chủ tịch UBND xã Sông Hinh) cho hay, địa phương này có 227ha sao su nhưng có tới 140ha bị ngã đổ do bão. UBND xã đang chỉ đạo cán bộ xã kết hợp thôn, buôn thống kê cụ thể diện tích bị thiệt hại, hướng dẫn bà con dọn dẹp vườn, chống đỡ cây.

Hiện nhiều người dân rất khốn khổ vì nợ tiền ngân hàng, không có vốn để trồng mới. Đây là loại cây thế mạnh của địa phương tạo ra thu nhập cho bà con, giúp xóa đói giảm nghèo.

Theo thống kê của Phòng NN-PTNT huyện Sông Hinh, toàn huyện có 3.600ha cao su, riêng xã Ea Bar có trên 1.800ha. Bão số 12 đi qua đã gây thiệt hại cho nhiều xã như Ea Trol 145ha, Sông Hinh 140ha, xã Ea Bar có diện tích thiệt hại nặng nhất với hơn 1.000ha, trong đó có những gia đình thiệt hại 100%.

Theo ông Nguyễn Khắc Sự (Trưởng Phòng NN-PTNT huyện Sông Hinh), từ năm 2009 đến nay, huyện này mới có bão mạnh gây thiệt hại lớn cho cây cao su đến vậy. Cây cao su được mệnh danh là “vàng trắng”, là cây công nghiệp chiến lược giúp người dân có thu nhập gần 100 triệu đồng/ha, sau khi trừ chi phí. “Phần lớn diện tích cao su bị gãy, đổ đã nhiều năm tuổi, thân to, tán phủ rộng. Đối với những diện tích thiệt hại từ 40% trở lên, khó có thể phục hồi, những vườn cây cao su cho hiệu quả kinh tế thấp, chúng tôi khuyến cáo người dân chuyển đổi sang các cây trồng khác”, ông Sự cho biết.

Cơn bão 12 đi qua đã để lại một bài toán khó cho chính quyền và người dân. Đối với những vườn cao su bị thiệt hại hoàn toàn, việc lựa chọn cây trồng khác để thay thế, giải quyết sinh kế trong một vài năm tới là bài toán rất khó hiện nay.

Để trồng mới cao su cũng thật lắm gian nan bởi ngoài việc bỏ tiền của, công sức, người dân phải chờ thêm 7 đến 8 năm nữa mới thu hoạch. Vậy nên, để giảm bớt thiệt hại, rủi ro từ cây cao su, các cơ quan liên quan cũng cần nghiên cứu để có phương án hỗ trợ thiết thực cho bà con nông dân.

Ông Đặng Đình Toại (Chủ tịch UBND huyện Sông Hinh) cho biết: “Chúng tôi đã chỉ đạo các cơ quan chức năng rà soát và thống kê mức độ thiệt hại của những người trồng cây cao su bị ảnh hưởng nặng từ cơn bão số 12. Sau đó, chúng tôi sẽ báo cáo với UBND tỉnh để tìm nguồn hỗ trợ cho người dân”.

Sỹ Hòa

Gửi phản hồi