Họp báo Liên hoan truyền hình toàn quốc lần thứ 37

Khác với Liên hoan phim VN 2017 cho phép phim remake (làm lại bằng cách mô phỏng từ nội dung đến bối cảnh, nhân vật của các bộ phim nổi tiếng quốc tế) được dự thi như một sản phẩm sáng tạo đích thực!

Liên hoan truyền hình toàn quốc cấm cửa kịch bản nước ngoài, nghĩa là hai bộ phim truyền hình cực kỳ ăn khách trong năm 2017 là “Người phán xử” và “Sống chung với mẹ chồng” không có cơ hội được vinh danh tại điểm hẹn nghề nghiệp của những người làm truyền hình cả nước.

Bởi lẽ, bộ phim “Người phán xử” dài 46 tập đã được Việt hóa từ bộ phim “The Arbitrator” của Israel, còn bộ phim “Sống chung với mẹ chồng” dài 34 tập thì được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Trung Quốc – Giả Hiếu!

Bộ phim “Sống chung với mẹ chồng” được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Trung Quốc – Giả Hiếu

Nói đến phim truyền hình, thì công chúng mặc định là phim nhiều tập. Cũng đáng buồn khi Liên hoan truyền hình toàn quốc 2017 chỉ có 5 bộ phim nhiều tập gửi về dự thi là “Lẩn khuất một tên người” dài 37 tập, “Mật danh Rocker” dài 44 tập, “Mẹ hổ dạy con dâu” dài 40 tập, “Sống trong bóng đêm” dài 40 tập và “Chiều ngang qua phố cũ” dài 26 tập. Điều ấy phản ánh thực tế sản xuất phim truyền hình hiện nay đang có dấu hiệu chững lại, và đang tồn tại không ít bất cập về công nghệ làm phim.

Trong một thập niên trở lại đây, truyền hình bùng nổ về số lượng kênh phát sóng. Để có đủ phim truyền hình trình chiếu, hai đơn vị hoạt động bằng ngân sách là Trung tâm sản xuất phim truyền hình Việt Nam – VFC và Hãng phim truyền hình TPHCM – TFS không thể nào đảm đương được. Cũng như quá trình xã hội hóa điện ảnh, các công ty truyền thông tham gia sản xuất phim truyền hình để cung cấp cho các đài truyền hình lớn nhỏ.

Hình thức thương lượng phổ biến giữa nhà làm phim và đài truyền hình là đổi quảng cáo. Các công ty tư nhân tự tìm quảng cáo và tự đưa ra khung giá sao cho cân đối được chi phí sản xuất phim. Giai đoạn đầu, đây là một mô hình thu được lợi nhuận cao, nên phim truyền hình ồ ạt ra đời.

Phim Người phán xử được Việt hóa từ bộ phim “The Arbitrator”

Đã có lúc, những đơn vị nhạy bén như Lasta, BHD, MT Picture, Sóng Vàng… mỗi năm bấm máy hàng chục bộ phim với số tập lên đến vài trăm. Cũng đã có lúc màn ảnh nhỏ có được những bộ phim truyền hình gây hứng thú cho đông đảo người xem như “Hướng nghiệp”, “Bỗng dưng muốn khóc” hoặc “Cầu vồng tình yêu”.

Tuy nhiên, quá trình cạnh tranh số lượng đã khiến nhà sản xuất lơ là tính nội dung và tính nghệ thuật. Thời điểm hiện nay, hầu hết các thương hiệu đều đổ tiền quảng cáo vào game show, nên các công ty truyền thông chuyển hướng dịch vụ và hậu quả tất yếu là phim truyền hình bị bỏ rơi.

Đã có nhiều cuộc hội thảo lớn nhỏ khác nhau, để tìm giải pháp thúc đẩy phim truyền hình, đều có chung nhận định: Đội ngũ diễn viên và làm phim truyền hình tuy có được bổ sung nhưng còn rất xa mới đáp ứng được nhu cầu về cả chất và lượng. Do không được đào tạo chuyên sâu về cả lý thuyết và thực hành như các đòi hỏi khách quan của nghề nghiệp nên những người chuyển tắt sang.

Những người mới tốt nghiệp từ các trường điiện ảnh thì thiếu kỹ năng thực tế, lại không được thực tập chu đáo, không có điều kiện tự nghiên cứu học hỏi để nâng cao về văn hóa, xã hội, chuyên môn nghiệp vụ nên gặp nhiều khó khăn trong tác nghiệp. Những người khác phần lớn là “tay ngang”, diễn xuất theo bản năng do đó khó trụ vững lâu dài.

Hiện tượng phim truyền hình xuất hiện sự có mặt của các ngôi sao, “hot girl”, “hot boy” từ các lĩnh vực khác như người mẫu, ca nhạc, MC… với mục đích thu hút khán giả cũng góp phần làm chất lượng diễn xuất của phim truyền hình đi xuống. Bên cạnh đó, thù lao của diễn viên rất thấp, khiến họ khó toàn tâm, toàn ý sáng tạo gắn bó với vai diễn buộc họ phải chạy sô nhằm kiếm sống.

Cụ thể hơn, nhà biên kịch kiêm đạo diễn Tô Hoàng thẳng thừng: “Chính cơ chế đã đùn đẩy phim truyền hình vào tình trạng đáng rung chuông báo động như ngày hôm nay. Chính “đầu ra” của gần trăm kênh truyền hình của trung ương và các tỉnh thành đã đưa đến tình trạng kiếm không ra chương trình để phủ sóng.

Dù là 2 bộ phim truyền hình đình đám của năm 2017 nhưng đều không được dự liên hoan phim truyền hình lần này

Khi Nhà nước “phó mặc” cho các đài tự nuôi thân, thì đây là nguyên nhân chủ yếu đẻ ra tình trạng sản xuất phim truyền hình ào ạt, vô tội vạ, lấy số thay lượng, coi việc thu hồi được nhiều quảng cáo hơn là phẩm chất nghệ thuật của bộ phim…”.

Kinh phí làm phim theo quy định hiện hành đang ở mức quá thấp so với thời giá. Mức chung được các đài quy định là dưới 100 triệu cho 1 tập phim 70 phút. Việc đặt giá thành đồng hạng cho mọi loại phim không phân biệt về bối cảnh, quy mô đã buộc đoàn làm phim phải giản tiện mọi chi phí đến mức tối đa.

Nghệ sĩ Nhân dân Trà Giang băn khoăn: “Khi kinh phí được cào bằng và đặt ra một mức, thì nhà làm phim phải tính toán để không vượt kinh phí. Muốn tiết kiệm khi sản xuất thì có cách tiết kiệm thời gian, tiết kiệm chi tiêu, đơn giản hóa công việc…

Trên lý thuyết thì không cứ phải có nhiều tiền mới có phim hay, thực chất ít tiền cũng  có phim hay khi chọn được kịch bản đơn giản, và phù hợp kinh phí. Nhưng cứ tưởng tượng mỗi năm cả 1.000 tập phim, cái nào cũng liệu cơm gắp mắm, có không dở đi nữa thì cũng chán”.

Tuy nhiên, sự thu hẹp hoạt động sản xuất phim truyền hình không thể đùn đẩy hết trách nhiệm cho vấn đề kinh tế. Tâm lý ăn xổi ở thì đang chi phối những nhà làm phim, kể cả điện ảnh lẫn truyền hình. Nếu như điện ảnh đua nhau theo xu hướng phim làm lại (remake) thì truyền hình cũng đua nhau Việt hóa kịch bản nước ngoài.

Bộ phim Chiều ngang qua phố cũ được tham gia dự thi

Không ai chịu đầu tư nghiêm túc và lâu dài về kịch bản, nên chất lượng phim cũng ảnh hưởng nghiêm trọng. Thậm chí, có nhiều bộ phim truyền hình được sản xuất bằng thái độ tạm bợ “méo mó có còn hơn không”.

Liên hoan truyền hình không chấp nhận tác phẩm vay mượn kịch bản nước ngoài, là sự cảnh tỉnh cần thiết cho các nhà làm phim xem thường nguyên tắc “có bột mới gột nên hồ” phát huy nội lực phim Việt! Các công ty truyền thông cần chú trọng tìm kiếm và đặt hàng các nhà biên kịch khai thác đời sống và văn hóa Việt Nam, còn trách nhiệm của đài truyền hình thì sao?

Theo Quy chế đặt hàng, hợp tác sản xuất phim truyền hình phát trên các kênh của Đài truyền hình Việt Nam, sau khi nhận được tóm tắt kịch bản và kịch bản chi tiết (toàn bộ kịch bản đối với phim dưới 10 tập và ít nhất 10 tập với phim trên 10 tập), hai thành viên Hội đồng thẩm định kịch bản phim xã hội hóa được phân công sẽ chịu trách nhiệm đọc, đánh giá kịch bản và năng lực của nhà sản xuất.

Sự lỏng lẻo trong quy chế này không khó nhìn ra: với một dự án phim từ 30-40 tập, có khi lên đến cả 100 tập nhưng chỉ xem đề cương kịch bản và ít nhất 10 tập kịch bản chi tiết để quyết định có sản xuất phim hay không, là nhiệm vụ bất khả thi.

Bởi rất khó suy đoán rằng các tập phim sau 10 tập đã có kịch bản chi tiết có đạt chất lượng như yêu cầu hay không nếu chỉ xem đề cương kịch bản và 10 tập kịch bản chi tiết nhất là trong tình trạng phim Việt Nam càng về sau càng đuối. Phó Giáo sư – Tiến sĩ Trần Luân Kim nhấn mạnh: “Đội ngũ thẩm định hầu hết chưa đủ trình độ và điều kiện hoàn thành tốt nhiệm vụ!”.

Trong quan hệ tương hỗ, đài truyền hình không thể phó mặc thành bại của phim truyền hình cho các nhà sản xuất tư nhân. Muốn phim truyền hình không lép vế trước game show, phải ưu tiên giờ vàng cho phim Việt. Bởi lẽ, phim truyền hình phát vào giờ tan tầm hoặc nửa khuya thì hấp dẫn đến mấy cũng chẳng thể nào đạt tỉ lệ người xem như mong đợi!

TÂM HUYỀN

Gửi phản hồi