Ươi sắp tiệt chủng nhưng vẫn bị triệt hạ hàng loạt

Tại Việt Nam, cây ươi chỉ xuất hiện tại một số vạt rừng rải rác Miền Trung, Tây Nguyên và Miền Nam. Một cây ươi ít nhất 15 năm tuổi mới cho hạt. Các nhà khoa học cảnh báo cây ươi sắp tuyệt chủng tại Việt Nam. Những cánh rừng phòng hộ tại huyện Bù Đốp, tỉnh Bình Phước, khu vực giáp ranh với Campuchia được coi là nơi cây ươi sống bình yên và trĩu hạt nhất. Tuy nhiên, gần đây, xuất hiện nhiều tốp người mò mẫm vào sâu khu vực này để săn tìm ươi. Họ “giết hại”, tàn phá hàng loạt cây ươi hàng chục năm tuổi.

Chủ tịch huyện Bù Đốp, Bình Phước nói về phương án ngăn chặn dân đổ vào rừng khai thác ươi

Chiều 4/6, ông Đoàn Văn Thảo, Chủ tịch huyện Bù Đốp, tỉnh Bình Phước đã trao đổi với báo chí về tình hình xâm phạm rừng, tàn phá ươi rừng ở huyện này. Ông Thảo kể, từ đầu tháng 4 là mùa cây ươi bắt đầu cho trái nhiều nên nhiều người kéo vào rừng thuộc huyện Bù Đốp để khai thác trái phép. UBND huyện đã chỉ đạo lực lượng chức năng đóng chốt, ngăn chặn người và phương tiện vào rừng, chú trọng khu vực có nhiều cây ươi.

Tuy nhiên các vụ xâm phạm rừng, khai thác ươi trái phép vẫn xảy ra. Đơn cử từ ngày 4/4 đến 26/4, cơ quan chức năng đã phát hiện và trục xuất 201 lượt người vào rừng khai thác ươi. Cơ quan chức năng đã xử lý 22 vụ vi phạm. Trong đó có đến 11 vụ cưa hạ cây ươi để lấy hạt, còn lại là các vụ tỉa cành lấy hạt, lượm hạt vận chuyển ra khỏi rừng. Đa số cây ươi bị chặt hạ có đường kính từ 15cm – 75cm, chiều cao từ 15m đến 29m. Sau khi chặt hạ ươi rừng, các đối tượng chỉ lấy hạt. Ông Thảo cho biết không bắt được đối tượng cưa hạ ươi nào vì họ bỏ chạy ngay khi phát hiện lực lượng kiểm tra.

Nhiều gốc ươi to bị chặt hạ

Theo tìm hiểu của phóng viên TT&ĐS, một vài công nhân ở Bình Dương cũng bỏ xí nghiệp nhà máy lao vào cuộc săn tìm, tận diệt ươi ở rừng Bình Phước. Công nhân Nguyễn Văn Hoàng (27 tuổi, làm việc tại một công ty may mặc của Bình Dương) nói về lý do mình bỏ việc đi săn ươi: “Cây ươi phải sống 15 năm mới ra hạt lần đầu. Mỗi lần ra hạt cách nhau đến 3 năm. Cây nằm tít trong rừng sâu.

Đây là mùa nó ra hoa, ra hạt nhiều lắm. Mình không đi lấy hạt thì người ta lấy hết”. Anh Hoàng kể, 3 ngày đầu đi “săn ươi” anh đã thất bại thảm hại vì tìm đỏ mắt mà không không thấy cây ươi nào. Cuối cùng anh phải bỏ tiền mua rượu thịt lân la làm quen, kết thân với những người dân sống gần rừng Bù Đốp. Sau đó, họ cho anh gia nhập nhóm “săn ươi”.

Anh Hoàng chia sẻ: “Cây ươi thân cao, mọc trên đồi, thường mọc theo cụm, chỗ nào đã có cây ươi cổ thụ thì gần đó sẽ thêm vài cây ít tuổi hơn. Mùa này nó ra hoa đỏ rực như hoa phượng, đứng từ xa đã trông thấy. Nhưng bây giờ ươi rừng cạn kiệt lắm rồi, chỉ có người dân địa phương mới biết quả đồi nào, khoảnh rừng nào có loài cây ấy”.

Theo anh Hoàng, khi đã chín, hạt ươi sẽ rụng xuống đất. Không chỉ lượm ươi rụng, nhóm “săn ươi” của anh còn quyết định cưa cây để hái hạt ươi cho nhanh. Anh nói: “Mình vào rừng lượm hạt là sai. Kiểm lâm thấy họ sẽ bắt nên không thể chần chừ, phải tranh thủ từng giây từng phút, phải chặt hạ cây, tuốt hạt cho nhanh”.

Đóng đinh lên thân cây ươi để leo lên đọt chặt hết tán cành

Chặt hạ nhiều cây ươi cổ thụ, anh Hoàng cũng áy náy. Anh kể có những ngày nhóm săn ươi của anh thay vì cưa đổ cây thì nghĩ ra cách vặt trụi cây: “Chúng tôi lấy mấy chục cây đinh đóng dọc theo thân cây ươi từ gốc lên ngọn. Bám vào đó chúng tôi leo lên đọt cây chặt hết cành lá. Hạt ươi theo đó rớt đầy xuống đất”. Anh Hoàng bảo cách này ít tàn nhẫn hơn so với đốn hạ cây nhưng hơn 50% cây ươi không thể sống sót sau màn đóng đinh, vặt sạch vặt trụi đó.

Thu mua hạt tươi là chiêu bài giết cây ươi

Theo tìm hiểu của chúng tôi, nguồn gốc của cơn sốt hạt ươi trong vòng mấy năm gần đây là do thương lái Trung Quốc tạo ra. Có đợt thương lái Trung Quốc đi ô tô vào tận nhà dân gần mé rừng để “đặt hàng”. Giá ươi liên tục được đẩy lên. Hiện ở Bình Phước, giá hạt ươi bay (loại đã chín, rụng xuống) khoảng 220.000 đồng/kg, còn ươi tươi, ươi xanh phơi khô khoảng 150.000 – 170.000 đồng/kg.

Vào mùa, mỗi cây ươi trong rừng bình quân có thể cho từ 50 – 70kg trái tươi, thậm chí cây cổ thụ cho trên 150kg trái. Như vậy, trung bình mỗi cây ươi cũng có thể cho khoảng 8 triệu đồng tiền hạt, có cây cho đến hơn 20 triệu tiền hạt. Đối với những người dân nghèo sống ở bìa rừng, món lời này là quá lớn nên họ bất chấp tất cả để tận diệt ươi rừng.

Một khoảng rừng ươi bị tàn phá

“Hạt ươi làm gì mà thương lái thu mua giá cao vậy?”, chúng tôi đặt câu hỏi này với anh Hoàng và nhiều người đi săn ươi nhưng họ đều lắc đầu hoặc trả lời theo kiểu nghe đồn là thuốc đông y, có tác dụng chữa bệnh thần kỳ lắm, chữa được cả ung thư gan.

Cũng vì hai chữ “thần kỳ” này mà ngay cả khi thương lái Trung Quốc không thu mua, nhiều chủ vựa nông sản vẫn cứ giữ ươi ở giá cao, vẫn thu mua về tích trữ số lượng lớn vì nghĩ loài ươi 3 năm mới đến mùa hạt, phải tranh thủ gom “thần dược”, trước sau gì người ta cũng tìm đến mua với giá trên trời.

Chúng tôi đem chuyện tận diệt ươi lấy hạt kể cho ông Tống Hoàng Thư, lương y ở TP.HCM. Ông Thư cười nói: “Làm gì có chuyện hạt ươi trị được cả ung thư gan. Nhiều người khẳng định hạt ươi chữa lành bệnh gai cột sống nhưng tôi nghiên cứu chưa thấy tài liệu y văn nào nói thế. Hạt ươi chỉ có tác dụng thanh nhiệt cho cơ thể thôi.

Ươi bị tàn phá dã man

Hạt ươi khô khi cho vào bát nước nở rất to. Mình bóc lớp ngoài lấy phần cơm phía trong rồi hòa với nước đường uống, cảm thấy cơ thể mát, dễ chịu. Còn hạt ươi tươi, ươi xanh thì không có giá trị gì. Thương lái Trung Quốc mua hạt là cách gián tiếp giết hại ươi”.

Ông Thư cho biết, trước đây ông cũng thu mua hạt ươi về làm vị thuốc bán cho bệnh nhân uống để hạ nhiệt cơ thể nhất là vào mùa nóng. “Hồi trước cây ươi có nhiều ở Tây Nguyên, Miền Trung nhưng giờ cạn kiệt hết rồi. Tụi thương lái Trung Quốc rất ác, chúng thu mua cả hạt ươi non với giá cao. Mà hạt ươi xanh thì đâu có rụng xuống đất nên người dân phải chặt cành, chặt cây để lấy hạt. Hàng chục năm mới có 1 cây ươi ra hạt vậy mà khai thác kiểu đó hỏi sao ươi không tuyệt chủng” – lương y lắc đầu nói.

Kỷ luật một phó công an xã ký giấy cho dân khai thác ươi!

UBND huyện Bù Đốp cho biết vừa ban hành quyết định kỷ luật khiển trách ông Nguyễn Văn Hải, Phó Công an xã Phước Thiện, huyện Bù Đốp với lý do ông Hải tự ý thay mặt UBND xã Phước Thiện ký xác nhận vào đơn để người dân có thể khai thác ươi ở rừng. Phước Thiện là xã có đến hơn 6.300 ha rừng tự nhiên trong đó nhiều vùng rừng có ươi. Lãnh đạo UBND xã này khẳng định không hề ký giấy tờ cho bất cứ ai vào rừng khai thác ươi. Việc ông Hải ký giấy thay mặt UBND xã là ký sai, không đúng thẩm quyển.

Về việc có hay không tình trạng cán bộ bao che, giúp sức cho các đối tượng vào rừng khai thác, chặt hạ cây ươi, lãnh đạo UBND huyện Bù Đốp cho biết đã yêu cầu công an huyện này điều tra thấu đáo, nếu phát hiện cán bộ tiêu cực sẽ xử nghiêm.

TRẦN HẠ – BÁCH HOÀNG

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here