Căn nhà tuềnh toàng của U Bình.

Nghiệp vớt xác

Ngôi nhà tuềnh toàng của mẹ con u Nguyễn Thị Bình nằm cuối con xóm nhỏ, gần sát mép sông Hồng, thuộc địa bàn phường Tứ Liên, quận Tây Hồ, TP Hà Nội. Hơn bốn mươi năm nay, u Bình làm một cái nghề bất đắc dĩ nhưng vô vùng đáng kính trọng, ấy là vớt xác chết trên dòng sông Hồng mang về cho thân nhân họ tiến hành khâm liệm, chôn cất.

Người chết với muôn ngàn lý do: Vợ chồng không hoà thuận, cãi cọ rồi lên cầu Thăng Long nhảy xuống sông Hồng tự tử, nào là làm ăn thua lỗ chọn sông Hồng làm nơi kí thác đời mình, sĩ tử thi cử không đỗ đạt cũng lên cầu tự vẫn, rồi chết do đắm thuyền, trượt chân… Gạn hỏi u Bình đã vớt được bao nhiêu cái xác, u lẩm bẩm ước tính: “U bắt đầu vớt được cái xác đầu tiên năm mười mấy tuổi.

Mỗi năm u cũng vớt được chừng trên dưới mười cái xác, mà u làm nghề này đã hơn bốn mươi năm rồi, số xác vớt được có khi lên tới cả trăm, cả nghìn ấy, mà phần đa là người tự tử, là đám choai choai mới lớn, thật xót xa”.

Dây câu dùng câu xác người đã gắn bó với u Bình suốt mấy chục năm qua.

U Bình cho biết, mỗi khi gia đình nạn nhân biết tin người nhà mình tự vẫn trên sông Hồng, họ lại nước mắt ngắn dài tìm đến nhờ cậy u Bình. Bộ đồ nghề của u Bình bao năm là mấy trăm cái dây câu vương với vô vàn số lưỡi sắc nhọn thả hờ mọc tua tủa như gai xương rồng. U Bình một mình chèo thuyền xung quanh khu vực nơi nghi là sẽ có xác, thả tay câu vương ấy xuống, rà đi rà lại, không phải mấy giờ mà có khi hàng tuần trời.

Chẳng may gặp xác, lưỡi câu vướng vào quần áo, da thịt người chết, u kéo xác đến gần thuyền rồi nhảy tùm xuống, cột xác chết vào dây thừng mang sẵn, sau đó từ từ kéo vào bờ, ôm xác lên bờ, cùng người nhà khâm liệm.

“Đấy là may mắn gặp xác chết mới. Còn gặp những xác chết lâu ngày đang ở thời kỳ phân huỷ mạnh thì khổ ơi là khổ. Đôi khi chỉ cần đụng vào là thân thể rã rượi tơi tả nên u phải sẽ sàng, nâng niu thân xác của họ, tránh không làm cho cơ thể họ bị rơi rụng.

Bây giờ kể lại, u cũng không muốn hình dung lại nữa, lúc nào vui vẻ không nghĩ đến thì thôi, chứ cứ ngồi một mình nhớ cảnh đó thấy ớn cả sống lưng, ghê chết đi được”, u Bình tâm sự. Tôi hỏi: “Mỗi lần vớt xác như thế u được trả bao nhiêu tiền công?”. U Bình khẽ xua tay: “Không nói đến chuyện đó. Ai lại đi tính toán tiền công chi ly làm gì.

Nói u làm nghề vớt xác thật nhưng đâu hẳn đã sống nhờ vào nghề đó. U sống chủ yếu bằng nghề đánh bắt chài lưới, có khi làm nghề bốc mả thuê, vớt xác chỉ là công việc làm phúc làm đức thôi con ạ. Ai thương thì bồi dưỡng, ai không nghĩ đến cũng không có sao. Có nhà nghèo quá, u phải mua giúp đồ khâm liệm cho họ ấy chứ.

Khi mình sống thì không sao nhưng khi chết dù thế nào cũng phải tinh tươm, sạch sẽ, ấm áp một chút kẻo tội. Mấy chục năm qua, nếu mà u làm nghề lại chỉ nghĩ đến tiền, có khi trong nhà chẳng thiếu thứ gì, chứ đâu có nghèo xác nghèo xơ như thế này”.

Nhiều lần bất lực trước dòng sông “nuốt người”

Mẹ con u Nguyễn Thị Bình ở trong căn nhà lợp bằng fibro xi măng. Trong nhà chẳng có thứ gì đáng giá. Cả đời lênh đênh kiếp vạn chài, nay lên bờ, khát vọng có một căn nhà đã là may mắn lắm rồi. Nghề chài lưới của u mỗi ngày cũng chẳng kiếm được là bao, chẳng có nhiều tiền để mà sang sửa lại căn nhà cho kín gió.

U Bình ước: “U mà có tiền, u tự xây quây kín lại cái bờ tường, đảo lại mái ngói, có cái giường nằm, cái ti vi để xem thời sự mỗi ngày, thế là sướng đời lắm rồi. Để cái ngôi nhà này đứng vững, u phải làm đủ việc để cầm cự cuộc sống. Ông nhà mất rồi, u chỉ có mỗi một mình, khổ lắm. U thất học, đến chữ ký của mình cũng chẳng biết. Nhưng bù lại, con cháu được đến lớp đến trường”.

Dù làm nghề vớt xác trên sông Hồng nhưng bao giờ cũng thấy u Nguyễn Thị Bình, 63 tuổi hồn nhiên, lạc quan đến khó ai tin nổi.

Bây giờ, dù đã ngoài 60 tuổi, làm nghề suốt bao nhiêu năm trời ròng rã, biết bao lần u Bình tự nhủ sẽ “rửa tay gác kiếm”, đoạn tuyệt với cái nghề vớt xác này nhưng đều không thực hiện được. Dù ngày nắng ngày mưa, thậm chí có lần ốm “thập tử nhất sinh”, thế mà bất cứ khi nào có người tìm đến cậy nhờ tìm xác là u quên hết bệnh tật, quên cả cái tuổi già như ngọn đèn lay lắt trước gió mà “lên đường”.

Chừng một tháng trước, có một bà mẹ tìm đến nhà xin u hãy giúp gia đình tìm xác cô con gái tuổi đời còn rất trẻ, chỉ vì một phút bồng bột đã gieo mình xuống dòng sông tự tử. “Nước sông dâng cao, lòng sông mở rộng, nước cuộn xoáy, réo rít ầm ào nhìn đã thấy choáng váng chứ chẳng nói chi đến nhảy xuống đó mà tìm kiếm xác.

U bơi thuyền thả lưỡi câu vương dọc một đoạn sông hằng mấy cây số mà mãi không tìm thấy, vừa thất vọng vừa có lỗi với gia đình thân nhân. Còn người mẹ đứng trên bờ khóc ngất đi, cầu xin con hãy sống khôn thác thiêng nổi lên để gia đình “đón” con về mai táng cho chu toàn, cẩn thận”, u Bình nhớ lại. Lại một lần nữa, có một người đàn ông nhờ u tìm giúp thi thể vợ. Anh ta bảo mọi sự tình là do hai vợ chồng lời qua tiếng lại trên cầu.

Nóng quá, anh ta mới vung tay tát người vợ một cái, không ngờ người vợ ôm hận mà nhảy cầu tự vẫn. U Bình bơi thuyền ròng mấy ngày liền tìm kiếm mà không hề thấy xác. Sau này, xác của người vợ được tìm thấy mãi tít dưới khúc sông ở Nam Định.

Cuộc đời của u Bình ít có khi nào nghỉ ngơi, luôn là những ngày hối hả với công việc, là những chuyến đi dọc con sông Hồng. Tay cầm chiếc lưới với tua tủa những chiếc móc sắc lẹm, u Bình nói rằng chiếc lưỡi câu này đã gắn bó với u biết bao kỉ niệm trong mấy chục năm làm nghề rà xác.

Chiếc lưỡi câu này đã được đôi tay u thả xuống lòng sông Hồng không biết bao đận và u không thể nhớ nổi đã bao lần vớt được thi thể những người xấu số, đưa họ về bên gia đình. U Bình bảo, với những người kiếm cơm bằng nghề sông nước thì vớt xác là tối kị nhất. Bởi hành động ấy là đi ngược lại với quy luật sinh tử, là cướp mất “miếng ăn” của Hà Bá, rất có thể họ sẽ phải chịu sự trừng phạt đích đáng. Nhưng u Bình không cho là thế. Với u, vớt thi thể người chết đuối là làm phúc, không có ông Hà Bá nào lại đi trừng phạt một tấm lòng lương thiện như thế.

Sông Hồng vẫn thế, vẫn đỏ nặng phù sa. Nhưng có một thân phận với bao nỗi gian truân đã nhiều năm qua khoả tay xuống dòng sông này vớt những xác chết nổi trôi không toan tính, không vụ lợi, không tính đếm thiệt hơn, mà chỉ mong làm thêm một điều nhân nghĩa cho cuộc đời. Một năm mới lại sang, tôi chỉ thầm mong cho u Bình “chân cứng, đá mềm”, ngày càng có nhiều sức khoẻ, tiếp tục làm công việc vớt xác thầm lặng của mình, để cuộc đời bớt đi những tiếng khóc tìm mẹ, tìm chồng, tìm con… giữa dòng nước xoáy vô vọng.

Hồ Phương Phúc

 

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here