Trường học xa xôi

Theo Ban Giám hiệu Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Nguyễn Chí Thanh (xã Đắk Hòa, huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông), ngôi trường được quy hoạch, xây dựng vào năm 2008, hai năm sau khi xã Đắk Hòa được thành lập. Vị trí trường nằm ven tỉnh lộ 862, nối liền 2 huyện Đắk Mil và Đắk Song, điều kiện đi lại thuận lợi. Trường cũng nằm liền kề trung tâm hành chính xã Đắk Hòa và một số cơ quan như Trạm Y tế xã…

Khi mới đi vào hoạt động, trường có gần 200 học sinh, nhưng sau 8 năm, giờ chỉ còn 45 em của 2 lớp 8 và 9. Còn các lớp từ 1 – 7 đều tổ chức học tại các điểm lẻ nằm xa trường. Thời điểm nhiều nhất, trường cũng chỉ có hơn 300 học sinh. Mặc dù đang là ngày đi học bình thường, nhưng khuôn viên nhà trường vắng lặng, hầu hết các thầy cô giáo đều đang giảng dạy tại các điểm lẻ, điểm phụ.

Trường học khang trang, bề thế nhưng vắng lặng vì quá ít học sinh

Các hoạt động ngoại khóa, văn nghệ, thể dục thể thao đều khó tổ chức do quá ít học sinh. Trong khi đó, nhiều hạng mục từ phòng học, cửa, bàn ghế, dụng cụ dạy và học bắt đầu xuống cấp, bụi bám khắp nơi, hoặc hoen rỉ do không được sử dụng, bảo dưỡng.

Việc xây dựng Trường Nguyễn Chí Thanh được chia làm 2 giai đoạn với tổng vốn đầu tư gần 6 tỷ đồng và hoàn thành vào năm 2009. Ông Phan Văn Quế, Hiệu trưởng trường, cho biết mỗi đầu năm học là Ban Giám hiệu, các thầy cô giáo lại đau đầu vì sợ không có học sinh. Nguyên do là trường ở quá xa khu dân cư tập trung đông đúc trong xã. Nơi gần nhất cũng cách trường hơn 5km, còn chỗ xa nhất thì hơn 15km.

Chức năng, nhiệm vụ của nhà trường là tổ chức 2 cấp học gồm tiểu học và trung học cơ sở, tức là từ lớp 1 đến lớp 9. Nhưng các em học sinh tiểu học, và cả trung học cơ sở đều quá nhỏ để đi đoạn đường xa đến trường. Thành ra cha mẹ các em phải đưa đón hàng ngày rất bất tiện. Những gia đình ở trục đường lớn còn đỡ, những nhà ở trong rẫy, khu vực vùng sâu vùng xa thì khốn khổ hơn nhiều.

“Bây giờ học đều là 2 buổi cả. Ở đây hàng quán không có bao nhiêu. Học sinh thì quá nhỏ cũng khó mà ở lại rồi tự túc ăn uống được. Thành ra ba mẹ phải đón đi đón về. Khổ nhất là buổi trưa, nhiều nhà đưa con về, vừa ăn cơm xong lại đưa trở lại trường, mà vẫn trễ giờ học” – thầy Quế than vãn.

Cũng theo thầy Quế, lúc đầu sau khi xây dựng xong, ngôi trường khang trang nên phụ huynh phấn khởi, đăng ký cho con theo học rất nhiều. Vậy mà chỉ một thời gian ngắn sau, họ bắt đầu rút hồ sơ để chuyển sang trường khác. Khi nhà trường yêu cầu phải có giấy tờ tiếp nhận của trường mới thì mới cho rút hồ sơ thì nhiều phụ huynh đòi cho con nghỉ học nếu không giải quyết. Cuối cùng nhà trường phải nhượng bộ.

Ông Phan Văn Quế, Hiệu trưởng nhà trường

Lại có năm học, nhà trường thống kê số học sinh để báo cáo lên trên, nhưng chỉ khoảng 1 tháng sau là học sinh giảm gần 1 nửa do phụ huynh rút hồ sơ nhập con sang trường khác học. “Bây giờ chỉ khi nào nghe ngóng các trường học ở các xã lân cận chốt sổ, không nhận học sinh nữa thì chúng tôi mới dám thống kê và báo cáo số lượng học sinh lên trên. Vì lúc đó sĩ số mới ổn định” – 1 thầy giáo trong Ban Giám hiệu nhà trường chia sẻ.

Do việc tuyển sinh khó khăn nên nhà trường phải nới lỏng rất nhiều. Hầu hết các trường khác để tiếp nhận học sinh vào lớp 1 phải có giấy khai sinh (chứng nhận đủ 6 tuổi), giấy chứng nhận hoàn thành chương trình mẫu giáo… nhưng Trường Nguyễn Chí Thanh chỉ cần giấy khai sinh là được.

“Đòi hỏi thêm thì người ta chuyển con sang trường khác, học sinh đâu mình dạy?” – một thầy giáo nói. Để thu hút được học sinh, nhà trường đã tổ chức thêm 3 điểm trường tại các thôn, buôn, các khu vực đông dân cư. Có điểm thì được nhà nước đầu tư kinh phí xây dựng trụ sở. Có điểm thì mượn hội trường của thôn. Có điểm thì phải đi thuê ở ngoài. Nói chung nhà trường làm mọi cách để đưa trường học đến gần… học sinh. Trong khi trụ sở chính được xây dựng khang trang, bề thế chỉ có 2/16 phòng học được sử dụng để dạy học.

Xây theo trung tâm hành chính

Để tìm hiểu về những điểm vô lý trong việc quy hoạch xây dựng trường, PV TT&ĐS đã trao đổi với Ban Giám hiệu nhà trường, lãnh đạo UBND xã Đắk Hòa và lãnh đạo UBND huyện Đắk Song. Theo đó, ý kiến chung của những người có trách nhiệm là việc xây dựng trường tuân thủ theo quy hoạch xây dựng trung tâm hành chính xã, nhưng việc quy hoạch trung tâm hành chính lại quá xa khu dân cư!

Ông Lâm Văn Kiên, Phó chủ tịch UBND xã Đắk Hòa cho biết cả xã có 6 khu vực dân cư tập trung đông đúc. Nhưng trung tâm hành chính xã và các công trình thiết yếu như trạm y tế, trường học lại không được xây dựng tại các khu vực dân cư đông đúc mà lại nằm biệt lập. Do đó, phụ huynh có con em đang theo học bậc tiểu học và trung học cơ sở gặp rất nhiều khó khăn, bất tiện trong việc đưa đón các em.

Người dân lo lắng vì các loại xe độ, chế lưu thông nhiều gần trường học

Ông Kiên cho rằng việc quy hoạch khu hành chính xã Đắk Hòa do lãnh đạo xã Đắk Môl trước đây tiến hành và đề xuất để cấp trên thông qua. Xã Đắk Hòa tách ra từ xã Đắk Môl từ năm 2006. Hiện nay, chỉ có hàng trăm héc-ta đất đai xung quanh khu hành chính của xã, và xung quanh Trường Nguyễn Chí Thanh đều là rẫy cà phê, tiêu bạt ngàn. Các hộ dân là chủ rẫy đã có nhà cửa ổn định tại xã Đắk Môl và một số khu vực khác của huyện Đắk Mil nên không có nhu cầu chuyển đến cư trú.

Xung quanh trường là hàng trăm héc ta cà phê, tiêu bạt ngàn nhưng rất ít hộ dân cư trú

Ông Nguyễn Minh Tuấn, 1 hộ dân địa phương cho biết nhiều hộ gia đình có con em học tiểu học đã chọn các trường khác gần hơn để thuận tiện đi lại. Không ai lại đưa con đi về 4 lượt mỗi ngày để đi học tiểu học, trong khi công việc đồng áng chồng chất. Ông Tuấn cho rằng việc quy hoạch trường học nói chung và các công trình như trạm y tế, trung tâm hành chính tại xã Đắk Hòa là bất hợp lý và người dân lãnh đủ vì đi lại quá xa, bất tiện đủ đường.

Theo một số hộ dân, việc đi lại còn khó khăn do trục đường chính đã xuống cấp mấy năm nay, đường lởm chởm ổ gà ổ voi nhiều. Xe cộ cũng nhiều, nhất là các loại xe công nông chạy thường xuyên, người dân rất lo lắng khi con còn nhỏ phải đi xa tới trường. Cũng rất tốn kém, lãng phí tiền của người dân chứ không riêng gì ngân sách Nhà nước.

Ông Nguyễn Xuân Thanh, Chủ tịch UBND huyện Đắk Song, cho biết những bất hợp lý trong công tác quy hoạch khu hành chính xã, dẫn đến các công trình thiết yếu đối với cuộc sống người dân như trường học, trạm y tế xã đều được xây dựng xa khu dân cư đã trở thành vấn đề nan giải từ nhiều năm nay tại xã Đắk Hòa. Tuy nhiên, lãnh đạo huyện cũng như chính quyền địa phương vẫn chưa tìm ra phương hướng để giải quyết. Trước mắt chỉ xây dựng thêm một số điểm trường để các em học sinh thuận tiện đi lại học hành. Còn các vấn đề khác thì cố gắng… thông tin tuyên truyền để người dân chia sẻ.

Lãnh đạo xã Đắk Hòa cho rằng lãnh đạo xã Đắk Môl, trước thời điểm chia tách phải chịu trách nhiệm vì đã quy hoạch và đề xuất vị trí xây dựng trường học, trung tâm hành chính để cấp trên phê duyệt. Còn lãnh đạo hiện tại của UBND huyện Đắk Song thì cho rằng việc lựa chọn địa điểm xây dựng trường học, trung tâm hành chính là do các lãnh đạo tiền nhiệm. Vì việc quy hoạch, xây dựng đã cách đây hơn 10 năm!

Nhà trường không dám… thu tiền học sinh

Theo Ban Giám hiệu nhà trường, mặc dù đã đi hết hơn nửa học kỳ đầu tiên nhưng nhà trường cũng chưa triển khai việc thu các khoản đóng góp của học sinh. Đây cũng là tình trạng chung mấy năm gần đây. “Hầu hết các khoản đóng góp đều chỉ được thu vào cuối năm do thu đầu năm sợ học sinh… nghỉ học”, thầy Phan Văn Quế, Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ.

Thiện Nhân

Gửi phản hồi