Tang lễ đơn giản

Khi ông Hajime Iguchi mất ở tuổi 83, bạn bè ông hầu như đều đã không còn trên cõi đời này. Ông Iguchi không lập gia đình và không có con cái. Em gái và em rể quyết định tổ chức một lễ tang đơn giản cho ông tại khách sạn Sousou, ở thành phố Kawasaki, ngoại ô Tokyo.

“Trước kia, chúng tôi tổ chức lễ tang tại nhà nhưng giờ phong tục đó đã thay đổi”, em gái ông Iguchi, bà Kunie Abe hiện đã 73 tuổi, cho biết.

Tang lễ tiễn biệt ông Iguchi diễn ra vào mùa thu năm ngoái trong tiếng cầu kinh của nhà sư. Thi thể ông Iguchi nằm trong quan tài phủ lớp vải satin trắng muốt. Chỉ có 5 người thân có mặt tại lễ tang. Họ ngồi trên những chiếc ghế xếp đặt xung quanh quan tài.

Tang lễ của ông Iguchi diễn ra đơn giản

Đợi nhà sư kết thúc bài kinh, tất cả mọi người đứng dậy, tiến đến sát linh cữu ông Iguchi, đặt lên ngực ông những bông hoa và những con hạc giấy. Sau đó, nhà sư ra hiệu cho người thân chào tiễn biệt lần cuối. Bà Abe, em gái ông, nghiêng người và nói khẽ vào tai người đã khuất “Vĩnh biệt!”. Những người tiếp theo làm tương tự như thế và chỉ sau khoảng 5 phút, tang lễ kết thúc. Quan tài ông Iguchi được những người làm dịch vụ đưa thẳng đến nơi hoả táng đã đặt trước.

So với những thủ tục rườm rà trong quá khứ, tang lễ hiện đại của người Nhật diễn ra nhanh chóng, không bi luỵ, không quá nhiều người nhộm nhạo. Trong mắt nhiều người, dịch vụ mai táng kiểu này làm giảm không khí “linh đình” và cách thể hiện tình cảm với người thân giảm đi ở những giây phút sau chót. Tuy nhiên, thực tế thì nó tiết kiệm cho tất cả, hợp lý trong mọi hoàn cảnh và giảm thiểu những mất mát cả về kinh tế lẫn tinh thần cho người đang sống!

 Bên trong khách sạn dành cho người chết có gì?

Reletion cũng là khách sạn có dịch vụ mai táng gọn nhẹ như Sousou. Khách sạn này nằm trên một con phố vừa phải ở trung tâm thành phố Osaka. Khoảng hơn 1 năm trở lại đây, Relation tiếp đón cả người sống và người chết. Ông chủ khách sạn chủ động thiết kế hai đường đi lại, một dành cho người sống và một dành cho các hộ dân có người chết đến thuê

Ở Nhật Bản, những nơi công cộng, đặc biệt trong khách sạn luôn tồn tại một nguyên tắc “chống làm ồn”. Người ra vào hạn chế nói năng, nói vừa đủ nghe, nếu ra ký hiệu được thì… khuyến khích. Với những căn phòng cho thuê dành cho người đã khuất, việc này càng được đảm bảo trên mức bình thường. Thậm chí, đại sảnh – lối đi dành cho những hộ dân thuê cho người chết – có không khí trầm mặc, tĩnh lặng như… trên thiên đường (theo miêu tả của Dailymail).

Nhà sư hành lễ rất đơn giản

Mỗi căn phòng ở Relation đều có một giường đôi, ti-vi màn ảnh phẳng, cốc và bàn chải đánh răng. Nhưng mọi thứ được bày biện một cách tối giản hết mức, chỉ đủ dùng chứ không thừa thãi dịch vụ. Các dãy phòng dành cho người chết có thiết kế nơi đặt quan tài ở gian giữa, lối đi hai bên vừa đủ một người lọt, phía trên là bàn hoa và những thứ người thuê yêu cầu phải có để lễ viếng được hoàn tất. Điều đặc biệt là,

Relation cũng quy định giờ trả phòng không muộn hơn 3h chiều hàng ngày như tất cả các khách sạn ở Nhật Bản.

Ở Nhật Bản, áp lực già hóa dân số quá nhanh khiến các nghĩa trang truyền thống luôn trong tình trạng quá tải. Thay vì phải chờ đợi hết ngày này qua ngày khác, nhiều gia đình chọn giải pháp thuê phòng tại những khách sạn như Relation và tổ chức một tang lễ nhỏ cho người thân.

Năm ngoái, hơn 1,3 triệu người già qua đời ở Nhật Bản, tăng 35% so với 15 năm trước đó, con số này sẽ là 1,7 triệu người vào năm 2040.  Khoảng 37% các cụ bà mất ở Nhật năm 2016 đều ngoài 90 tuổi, đồng nghĩa với việc họ không còn nhiều bạn bè hoặc người quen còn sống để đến dự tang lễ, đưa tiễn mình về nơi an nghỉ cuối cùng.

Gần 20% các cụ ông sống độc thân cả đời nên không có con cái lo việc hậu sự, theo thống kê của Bộ Lao động, Y tế và Phúc lợi Nhật Bản. Chính vì điều này, các chuyên gia nhận định nhu cầu cho loại dịch vụ này sẽ tiếp tục tăng và những khách sạn như Relation bùng nổ không ngừng nhằm theo kịp thời cuộc.

Một thống kê đáng buồn khác từ số liệu chính thức của chính phủ Nhật Bản: Số người già trên 65 tuổi tại Tokyo chết trong cô đơn đã tăng gấp đôi từ 2003 đến 2015. Trong khi đó, tổng dân số Thủ đô hơn 13 triệu người, nhưng toàn thành phố (tính cả ngoại thành lân cận) chỉ có 26 nghĩa trang. Còn theo số liệu của viện Dai-ichi Life, khoảng 30% số người qua đời năm 2016 tại thành phố Tokyo được chôn cất mà không làm lễ mai táng so với 10% cách đây 11 năm.

Giá cả cũng là vấn đề then chốt

Bên cạnh nguyên nhân dân số già, tỷ lệ người cô đơn nhiều thì việc các khách sạn kiểu Relation gia tăng chính là giá cả. Chi phí tổ chức tang lễ tại khách sạn Relation dành cho người chết tiết kiệm hơn nhiều so với hình thức truyền thống.

Theo Hiệp hội Tiêu dùng Nhật Bản, chi phí trung bình cho một lễ tang truyền thống tốn gần 18.000 USD, trong khi, chỉ với khoản tiền bằng 10%  con số đó, gói dịch vụ rẻ nhất tại khách sạn Relation bao gồm một phòng dành cho người thân ngủ qua đêm, một bộ quần áo khâm liệm dành cho người đã qua đời, một quan tài trang trí đơn giản, vòng hoa, xe vận chuyển người chết từ bệnh viện tới khách sạn, rồi từ khách sạn ra nghĩa trang, và hũ đựng tro. Cứ mỗi đêm ở lại thêm, khách sạn tính phí phụ thu dưới 100 USD. Một mức phí mà “người nghèo” Nhật Bản có thể đương cự giữa cơn bão kim tiền như hiện nay.

Nhân viên khách sạn Relation đang hoàn thiện dịch vụ

Dịch vụ gia tăng đồng nghĩa với chất lượng đi lên. Song song với Relation, khách sạn Sousou ở thành phố Kawasaki, ngoại ô Tokyo thay đổi gần như toàn bộ tông màu của tiền sảnh. Ông chủ Takegishi dùng sơn tường tông màu nhạt, bàn ghế phủ màu xanh, trồng nhiều cây cối và bày trí đồ vật trong khách sạn theo phong cách tối giản nhưng hiện đại nhằm xóa đi cảm giác lạnh lẽo thường thấy ở nhà tang lễ. “Tôi không muốn nơi này mang không khí đau buồn và cô đơn. Lễ tang – nếu hiểu theo chiều hướng tích cực – là một cuộc “chuyển nhà” của người thân…”, ông Takegishi chia sẻ.

“Trong những năm 1980, lễ tang của người Nhật Bản thường khoa trương vì mọi người quan tâm tới việc người khác nghĩ gì về mình”, ông Midori Kotani, nhà nghiên cứu cấp cao tại viện Dai-ichi Life cho biết. “Trước kia, nếu anh nói chỉ tổ chức tang lễ trong phạm vi gia đình, hàng xóm sẽ hỏi kiểu phán xét ‘Loại người nào mà lại tổ chức tang lễ như vậy cho người thân, thật là thất kính?’ Nhưng bây giờ xã hội đã cởi mở hơn. Người ta không còn xét nét quá nhiều đến đời tư của các gia đình với nhau”.

Các nghĩa trang ở Nhật đang lâm vào tình trạng quá tải

Phân tích thêm, ông Kotani cho biết, sự phát triển hiện đại khiến các mối quan hệ hàng xóm láng giềng ở Nhật Bản ngày càng mờ nhạt. Sau giờ làm thường nhà nào biết nhà đấy khiến quy mô tổ chức tang lễ nhỏ hơn và đơn giản hơn, tình trạng già hóa dân số với áp lực ngày càng lớn lên dịch vụ mai táng cũng góp phần vào sự phát triển của mô hình khách sạn dành cho người chết.

“Từ cuối năm cho đến hết quý II năm 2017 (tháng 6 vừa rồi), các khách sạn như Relation, Sousou… đều báo cáo lượng khách “người chết” vào thuê phòng nhiều hơn người sống và mức thu nhập của họ cũng cao hơn. Điều này chỉ ra một sự thật: Cung cầu ở dịch vụ mai táng mô hình khách sạn đang là “nghề hot” ở xứ sở Mặt trời mọc.

Như Ý

Gửi phản hồi