Cây nổ gai có trái chín màu trắng nên dân gian còn gọi nổ trắng để phân biệt với cây phèn đen

Loại “trà thuốc” kỳ lạ nhưng hiệu nghiệm

Ông Phạm Văn Mến (53 tuổi, xã An Thạnh Thủy, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang) chia sẻ, ông từng ngao ngán về chứng bệnh do nghề phụ hồ mang đến. Cả một thời gian dài, ông bị những cơn đau âm ỉ nơi vùng thắt lưng khiến ông không thể ngồi lâu quá 5 phút mà không đổi tư thế.

Theo ông Mến, thời gian đầu theo nghiệp thợ hồ, tình trạng sức khỏe của ông đạt loại “khỏi chê” dù tuổi đã ngoài 40. Nhưng vài năm sau, cảm giác thường xuyên đau mỏi vùng thắt lưng ngày một nặng nề thêm và có lúc tạo nên cảm giác đau nhức, tê rần cả vùng lưng phía dưới.

Ở nông thôn, mùa xây dựng thường tập trung vào mùa khô. Mỗi khi vào mùa, công việc hối thúc khiến ông Mến không còn thời gian chú ý đến cảm giác đau âm ỉ. Ông chỉ nghĩ đó là bình thường với người lao động nặng.

Không lâu sau, những cơn đau đột nhiên biến thành cảm giác nhức nhối mỗi khi ông Mến làm việc hơi lâu ở một tư thế. “Chừng 5 phút là tui phải đứng thẳng lên, vặn người qua lại cả 2 bên nhiều lần để giảm cảm giác đau, tê…”, ông Mến nói về phương pháp tự giảm đau cho mình.

Ông Mến đi khám. Kết quả chẩn đoán bằng hình ảnh ở bệnh viện huyện xác định 3 đốt sống thắt lưng của ông Mến bị thoái hóa, có dấu hiệu đóng vôi và đĩa đệm bị xô lệch. Ông Mến bi quan về chứng bệnh của mình khi nghe bàn tán rằng, nhiều người chọn giải phẫu để giải quyết chứng đau cột sống đã cho kết quả không mấy khả quan lại khá tốn kém.

“Có 1 đại gia xứ này đã lên Sài Gòn nhờ tới bàn tay phẫu thuật của một bác sĩ người Mỹ uy tín. Tốn cả trăm triệu đồng, nhưng 2 năm sau vẫn đau trở lại. Mình mà mắc thứ bệnh này thì chắc là chết đem theo”, ông Mến nói.

Cây nổ gai, ở vùng nam sông Hậu thường mọc ven đường, khu đất hoang

Rồi một người bạn cùng quê đã hướng dẫn ông Mến bài “trà thuốc” mà theo ông này, đã giúp nhiều người khỏi chứng đau cột sống ở nhiều vị trí đau khác nhau (đốt sống cổ, lưng và thắt lưng). Loại trà thuốc này chỉ sử dụng loại cây duy nhất làm nguyên liệu, đó là cây nổ gai!

Ông Mến cho hay, lúc đầu nghe nói cây nổ gai ông cũng không biết đó là cây gì. Nhưng người bạn tốt bụng giới thiệu bài thuốc đã hái giúp và gởi về tận nơi cho ông vài nhánh thuốc làm mẫu, tổng cộng chừng 500g và tận tình hướng dẫn cách làm.

Theo hướng dẫn của người bật mí bài thuốc này, mỗi ngày ông Mến dùng khoảng 1 chén thuốc đã sao vàng này nấu sôi chừng 5 phút với khoảng 2 lít nước và uống trong ngày thay nước lã. Xác thuốc có thể nấu lần 2 với 1 lít nước, pha với nước nấu lần 1. Ông Mến thường cho nước thuốc vào chai, mang theo tới công trình xây dựng để uống cả ngày.

Ông Mến cho biết, nước trà thuốc này có mùi thơm đặc trưng, người dùng không có cảm giác đang phải uống thuốc. Nước thuốc sau khi nấu có thể bảo quản trong tủ lạnh để uống ngon hơn. “Chỉ đơn giản vậy, sau 3 tháng liên tục uống “trà” mà không hề uống thêm bất cứ loại thuốc nào khác chứng đau thắt ngang lưng của tui giảm dần và hết hẳn từ lúc nào không hay”, ông Mến nói.

Ông Mến chia sẻ, cây nổ gai mọc hoang trong vườn nhà, nhưng vô cùng hiệu nghiệm với chứng bệnh đau cột sống và gai gót chân. Ông khẳng định: “Rất đơn giản, chỉ cần chặt nhỏ thân cây này với kích thước cỡ lóng tay, cả cành lẫn lá, sao vàng, khử thổ là cây hoang trở thành trà thuốc!”.

Theo kinh nghiệm xử lý của ông Mến, cành cây thuốc này đem về có thể phơi héo cho rụng lá và tách phần lá để sao riêng. Bởi nếu sao chung với phần nhánh, gốc… thì khi phần nhánh đủ vàng thì phần lá đã cháy khét. Phần lá và phần nhánh cây thuốc sau khi sao được trộn chung lại, gói kín và sử dụng cả tháng vẫn tốt. Đây là điều kiện tốt để người bệnh ở những vùng hiếm loài dược thảo này có thể xin về sử dụng.

Người giới thiệu bài thuốc cho ông Mến cũng xác nhận, bà Sáu Sương (một cán bộ hưu trí ở TP. Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang) cũng đã “giải quyết” chứng thoái hóa đốt sống cổ bằng bài thuốc này. Còn ông Trương Văn Bảy (xã Mỹ Thành Nam, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang) cũng là một nhân chứng về bài thuốc trị được chứng đau cột sống do thoái hóa, gai gót chân nêu trên.

Ông Trương Văn Bảy, nhân chứng về bài thuốc độc vị nổ gai chữa các chứng đau cột sống, gai gót chân

Theo ông Bảy, ông ngoại của ông có kinh nghiệm trong sử dụng những bài thuốc Nam độc đáo và chính ông ngoại đã hướng dẫn ông tự chữa khỏi chứng thoái hóa đốt sống ở thắt lưng và “cắt gai” ở gót chân.

Ông Bảy cho hay, bệnh của ông lúc đó có phần nặng hơn ông Mến vì ở thời điểm đau nhiều, ông Bảy phải bỏ hết công việc đồng áng, nằm nghỉ khoảng 2 – 3 tiếng đồng hồ trong ngày. Sau đó ông Bảy đã đẩy lùi được cả 2 chứng bệnh này nhờ uống “trà thuốc” liên tục khoảng nửa năm.

“Theo tui, trong thời gian uống “trà” này, người bệnh nên thường xuyên vận động các đốt sống lưng theo kiểu xoay vòng phần cổ theo đường tròn, xoay phần lưng như những người tập lắc vòng, đu người trên xà để kéo dãn các khớp xương sống, xoay lắc khớp cổ chân, xoa nắn gót chân đau…”, ông Bảy chia sẻ.

Cây nổ gai thuốc chữa các chứng đau cột sống ít người biết

Tham khảo ý kiến với nhiều thầy thuốc Nam, tác dụng chữa các chứng đau cột sống của cây nổ gai chưa được nhận biết rộng rãi. Rất nhiều lương y khi được hỏi chỉ thừa nhận tác dụng chữa đau cột sống được ghi nhận trên cây phèn đen, có nơi còn gọi cây nổ đen.

Về nhận dạng, cây này dễ nhầm lẫn với cây nổ gai (gọi nổ gai vì một số nhánh nhỏ trên thân tù nhỏ lại không phát triển thành nhánh, gần giống như những loài cây có gai). Nhưng cây nổ gai có trái khi chín có màu trắng (dân gian còn gọi cây nổ trắng), còn cây phèn đen có trái khi chín có màu đen (gọi là cây nổ đen hoặc phèn đen).

Nhiều tài liệu về cây dược liệu cũng chưa ghi nhận nhiều về tác dụng của loài thảo dược này. Đặc biệt là tên gọi dân gian như: nổ gai, nổ trắng… rất khó được tìm thấy. Dược điển ghi nhận tác dụng của loài thảo dược này với định danh là cây bỏng nẻ còn gọi bỏng nổ, mãng thiên hương, dân tộc Thổ có tên gọi riêng là mắc tẻn, còn dân tộc Thái gọi là co cáng pa… Đánh giá chung là cây thuốc còn dùng trong dân gian.

Cây nổ gai (bỏng nẻ) – Serissa Japonica (Th.) Thunb, thuộc họ cà phê (Rubiaceae). Theo Từ điển Cây thuốc và vị thuốc Việt Nam của tác giả Võ Văn Chi, cây bỏng nẻ vị nhạt, hơi cay, tính mát… Có tác dụng thư can, giải uất, thanh nhiệt, trừ thấp, lợi tiểu, tiêu sưng, bạt độc… Lá có mùi hôi có tác dụng làm giảm co thắt. Ở Trung Quốc dùng làm thuốc chữa viêm gan, phong thấp chân, lưng đau, ung thũng, rắn cắn…

Có nơi còn dùng chữa cảm lạnh, viêm họng, đau răng, viêm hạch nhân cấp, viêm gan, ruột, huyết áp cao, đau đầu, thấp khớp, đau nhức xương, bạch đới… Lá có thể dùng chữa loạn thần kinh chức năng, rễ trị giun. Liều dùng 15g – 30g sắc uống (thuốc đã làm khô), trường hợp sử dụng lá có thể giã đắp ngoài.

Trong khi đó, tài liệu về 1.000 cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam (của nhóm nghiên cứu thuốc Viện Dược liệu – Bộ Y tế) dù chưa giới thiệu về bài thuốc độc vị chữa được các chứng đau cột sống như kinh nghiệm sử dụng trong dân gian.

Tuy nhiên qua kết quả nghiên cứu, ứng dụng, nhóm tác giả này giới thiệu bài thuốc độc vị dùng cây bỏng nẻ chữa viêm họng theo liều lượng: 9g – 15g cây thuốc khô (thuốc tươi có thể sử dụng lượng gấp đôi), sắc uống 2 lần trong ngày.

Một số bài thuốc phối hợp giữa cây bỏng nẻ và vị thuốc khác với cách sử dụng cũng là sắc uống.

  • Bài thuốc chữa viêm gan, hoàng đàn cấp tính gồm: Bỏng nẻ 60g, bạch mao căn, sơn tra căn mỗi vị 30g.
  • Bài thuốc chữa viêm thận mạn tính: Bỏng nẻ 15g, ngưu tất, xa tiền tử mỗi vị 9g.

NGHINH HƯƠNG

Gửi phản hồi