Nhiều người nghĩ rằng, sốc phản vệ chỉ xảy ra trong các trường hợp tiêm, truyền tĩnh mạch. Thực tế thì hiện tượng dị ứng sau khi bị côn trùng cắn, sau khi ăn hải sản, nhộng hay dị ứng phấn hoa cũng là một dạng sốc phản vệ.

Tuy nhiên, thuốc vẫn là nguyên nhân gây sốc phản vệ hàng đầu cho người bệnh. Các đường thuốc đưa vào cơ thể như tiêm tĩnh mạch, tiêm bắp, tiêm dưới da, uống, xông, nhỏ mắt, hay thuốc bôi ngoài da… đều có thể gây sốc phản vệ nguy hiểm. Trong tất cả các phương thức sử dụng thuốc nói trên, thuốc theo đường tiêm tĩnh mạch là nguy hiểm nhất.

Tất cả các loại thuốc tiêm, truyền vào tĩnh mạch, tiêm bắp đều có thể gây sốc phản vệ cho người bệnh, hay gặp nhất là thuốc kháng sinh, chống viêm giảm đau, giãn cơ, chống co giật, cản quang, gây tê, gây mê…

Sốc phản vệ luôn gây kinh hoàng cho các y bác sĩ điều trị vì nó xuất hiện rất nhanh, ngay lập tức hoặc sau một vài giờ. Nhiều người sau khi tiêm theo khuyến cáo của bác sĩ đã nán lại bệnh viện 30 phút để theo dõi. Thế nhưng khi về nhà, 1 tiếng sau sốc phản vệ mới xảy ra.

Một số trường hợp khi dùng thuốc lần đầu không bị dị ứng nhưng lần sau dùng thuốc đó lại bị dị ứng. Có trường hợp khi test thử phản ứng âm tính, nhưng khi tiêm thuốc đó lại bị dị ứng hoặc sốc thuốc, những trường hợp như vậy được gọi là dị ứng muộn.

Theo các bác sĩ thì dù có tiêm 100 mũi không bị làm sao, nhưng đến mũi thứ 101 vẫn có thể xảy ra sốc phản vệ

Nguyên nhân của sốc thuốc rất đa dạng, có thể thuốc đã quá hạn sử dụng, thuốc bảo quản không tốt sẽ làm thay đổi tính chất của thuốc và trở thành dị nguyên nguy hiểm cho người sử dụng. Sử dụng thuốc một cách bừa bãi cũng là một nguyên nhân đáng kể làm cho tỷ lệ dị ứng thuốc tăng cao.

Ngoài ra, cũng nhiều trường hợp sốc thuốc không xác định được nguyên nhân. Có trường hợp bệnh nhi ở Bắc Ninh đã tiêm một loại kháng sinh trước đó 6 lần mà không bị sốc. Đến khi sắp ra viện, lần tiêm cuối cùng thì bị sốc phản vệ và không qua khỏi. Đây là trường hợp vô cùng đáng tiếc và là bài học cho tất cả bác sĩ và bệnh nhân.

Theo các bác sĩ thì dù có tiêm 100 mũi không bị làm sao, nhưng đến mũi thứ 101 vẫn có thể xảy ra sốc phản vệ. Nên đối với bác sĩ, mỗi mũi tiêm luôn phải có phương án dự phòng sốc phản vệ.

Về phần bệnh nhân, trong trường hợp bệnh nhân bắt buộc phải tiêm, truyền, cần đến các trung tâm y tế lớn, có khả năng xỷ lý sốc phản vệ. Tuyệt đối không tiêm, truyền thuốc tại các phòng khám nhỏ, vì họ không có đủ phương tiện để cấp cứu khi bệnh nhân bị sốc. Sau khi tiêm thuốc, bệnh nhân nên ở lại phòng tiêm khoảng 30 phút và lâu hơn nếu có thể, vì sốc phản vệ thường xảy ra trong khoảng thời gian này.

Nếu bệnh nhân từng bị dị ứng đồ ăn, phấn hoa, bị các bệnh hen phế quản, viêm mũi dị ứng, mẩn ngứa nổi mề đay hoặc sốc phản vệ do thuốc… thì nên hiểu là mình thuộc nhóm đối tượng có nguy cơ sốc phản vệ rất cao. Đối với trẻ nhỏ, nếu có bố, mẹ, ông, bà từng có biểu hiện kể trên thì cũng thuộc nhóm nguy cơ cao, cần phải lập tức báo với bác sĩ và thường xuyên nhắc nhở các y tá điều trị trực tiếp.

Khi đang tiêm hoặc truyền thuốc, nếu thấy có những cảm giác khác thường như ngứa bàn tay, chân, tê môi, lưỡi, khó thở, nhịp tim nhanh, cảm giác bồn chồn, hốt hoảng… bệnh nhân hãy nói ngay với bác sĩ để ngừng tiêm và kịp thời xử lý.

Tuyệt đối không sử dụng thuốc xách tay, thuốc mua ngoài luồng, hoặc mua thuốc theo lời truyền miệng để tiêm. Thuốc tiêm phải được bảo quản trong điều kiện hết sức nghiêm ngặt. Các loại thuốc xách tay ngoài luồng sẽ không được bảo quản tốt, chất thuốc bị biến đổi rất dễ gây ra sốc phản vệ.

Bác sĩ đời sống

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here