Quá trình thở là hít không khí có chứa nhiều oxy vào trong phổi và thải thán khí ra khỏi cơ thể. Không khí vào trong cơ thể qua khí quản. Khí quản chia ra 2 phế quản gốc dẫn vào 2 phổi. Trong phổi 2 phế quản gốc lại chia ra nhiều phế quản nhỏ, rồi đến các tiểu phế quản. Các tiểu phế quản dẫn đến các túi không khí gọi là các phế nang, ở đó có trao đổi oxy và thán khí.

Hen là tình trạng các phế quản nhỏ, tiểu phế quản bị kích ứng do nhiều nguyên nhân khiến niêm mạc của phế quản phù nề. Chúng có phản ứng co thắt lại và tiết rất nhiều dịch nhầy khiến đường thở trở nên thu hẹp, tắc nghẽn. Sự tắc nghẽn này biểu hiện bằng tiếng thở nặng nhọc khò khè.

Lượng oxy không đủ cho nhu cầu cơ thể khiến bệnh nhân cảm thấy ngột ngạt, không thể hoạt động mạnh. Hơn nữa, cơ thể phản ứng bằng cách tạo nên những cơn ho rũ rượi (thường xảy ra vào ban đêm) khiến bệnh nhân vô cùng mệt mỏi. Nếu bệnh nặng gây tắc nghẽn phế quản, bệnh nhân có thể nguy hiểm đến tính mạng.

Vậy điều gì khiến hệ thống phế quản bị kích ứng dẫn đến cơn hen? Đó chính là phản ứng của cơ thể với các yếu tố lạ bên ngoài mà ta hay gọi là dị ứng. Phế quản là nơi trực tiếp tiếp xúc với không khí bên ngoài. Nếu không khí đó chứa nhiều thành phần lạ như bụi, khói, phấn hoa, mùi hương, khí độc, độ ẩm cao… thì đều có thể gây ra dị ứng ở phế quản.

Cách tốt nhất để chữa bệnh hen là tập luyện các phương pháp liên quan đến đường thở, thư giãn, làm chủ được tinh thần và cơ thể như thiền, yoga, khí công…

Thế nhưng có một điều lạ là có những yếu tố tưởng như hoàn toàn vô hại với người bình thường như mùi nước hoa, một số thức ăn như hải sản, một số loại hạt như lạc, hạt điều… thì với một số người khác lại là yếu tố gây cơn hen. Đó chính là sự phản ứng “sai lầm” tệ hại của cơ thể đó hay còn gọi là quá mẫn cảm hay “cơ địa dị ứng”. Sự quá mẫn cảm khiến cơ thể dễ dàng tạo ra các phản ứng dị ứng đối với yếu tố vô hại.  Cơ địa dị ứng là do di truyền, chính vì vậy người mắc bệnh hen cũng là do di truyền.

Ngoài có thể mắc bệnh hen, những người có cơ địa dị ứng (hoặc người thân có cơ địa dị ứng) cần hết sức thận trọng với tiêm, truyền thuốc vì nguy cơ bị sốc phản vệ của họ cao hơn hẳn những người khác. Chúng ta đều biết rằng sốc phản vệ nguy hiểm đến thế nào, chúng xảy ra rất nhanh khiến các bác sĩ nhiều khi cũng không đối phó kịp khiến bệnh nhân tử vong.

Như vậy, muốn chống lại bệnh hen, có nghĩa là bằng cách nào đó làm cho cơ thể bớt nhạy cảm đi, đừng hơi một tí là phản ứng co thắt và phù nề tiết dịch. Cách tốt nhất là tập luyện các phương pháp liên quan đến đường thở, thư giãn, làm chủ được tinh thần và cơ thể như thiền, yoga, khí công…

Các môn luyện tập nói trên ngoài nâng cao thể trạng, sức đề kháng thì còn có một yếu tố tuyệt vời nữa, đó là làm chủ thân và tâm.

Theo các chuyên gia nghiên cứu thì cơ thể chúng ta có những phản ứng, hành động nằm ngoài tầm kiểm soát của trí não. Điều này chứng tỏ rằng giữa thân và tâm có một sự lệch pha.

Hơi thở sâu lắng giúp cơ thể thư giãn. Tất cả những cơ trơn trong cơ thể trong đó có phế quản được thả lỏng, điều này giúp thở dễ dàng hơn. Nhưng đó mới chỉ là hiệu quả cấp tính. Hơi thở của thiền, khí công… và sự tập trung cao độ (chánh niệm) giúp tâm về với thân. Lúc này, các yếu tố lo lắng (gây co thắt cơ trơn) được loại bỏ, tuyến yên tiết ra hormone Endorphin gấp đến 10 lần bình thường.

Đây là hormone mang lại cảm giác hạnh phúc, thư thái, hòa mình với môi trường…  Endorphin theo máu ngấm đến từng tế bào và “ghi đè” lên phản ứng dị ứng của tế bào đó bằng một “lệnh” khác rằng: cơ thể hoàn toàn chấp nhận yếu tố dị nguyên. Điều này sẽ giúp phản ứng dị ứng yếu ớt dần và sẽ hoàn toàn biến mất nếu ta chăm chỉ luyện tập và vững tin rằng ta không còn nỗi sợ hãi bị dị ứng. Khi dị ứng hết thì cơn hen cũng sẽ biến mất.

Bác sĩ đời sống

Gửi phản hồi