Khi mới tập thở, chúng ta chỉ nên tập trung trọn vẹn sao cho hít vào thì phình bụng, thở ra thì hóp bụng, thở chậm, sâu, nhẹ nhàng. Phương pháp này được gọi là thở bụng. Khi phình bụng, ta có cảm giác luồng khí từ mũi tràn xuống làm căng bụng. Khi hóp bụng thở ra, ta có cảm giác như không khí uế tạp bị ép đẩy hết ra ngoài.

Nói thì đơn giản, nhưng tập cho thuần thục và áp dụng thở như vậy vào mọi nơi mọi lúc thì rất khó, vì chỉ cần ta sao nhãng bởi những ý nghĩ, bởi ngoại cảnh, lập tức hơi thở của ta sẽ tự dưng đứt quãng và thở rất nông.

Khi thở, khí từ mũi tràn vào khí quản, qua phế quản, tiểu phế quản vào phế nang (các túi khí – nơi tiếp xúc với hồng cầu và trao đổi khí). Mỗi buồng phổi của chúng ta có từ 300 đến 400 túi khí phế nang. Hít thở bình thường chỉ có thể làm phồng một phần nhỏ trong số phế nang đó.

Có nghĩa là có rất nhiều phế nang vẫn xẹp lép vì không được sử dụng tới. Hít thở bụng, các phế nang xa nhất ở cuối đáy phổi cũng được nhận không khí, quá trình trao đổi khí với hồng cầu triệt để hơn, lượng oxy trong máu cũng nhiều hơn, từ đó cơ thể khỏe mạnh hơn.

Khi luyện cách thở này thành thạo, ta có thể áp dụng tiếp đến luyện sự tập trung quan sát hơi thở và thả lỏng toàn bộ cơ thể, chú ý dù ở tư thế đứng, ngồi hay nằm thì luôn giữ có cột sống thẳng. Khi luyện thở đến mức này thì đã rất gần với các phương pháp thiền.

Giáo sư Nguyễn Khắc Viện đã vô cùng khéo léo khi đơn giản hóa cách thở trong thiền thành bài vè hướng dẫn thở bụng hết sức dễ nhớ: “Thót bụng thở ra/ Phình bụng thở vào/ Hai vai bất động/ Chân tay thả lỏng/ Êm, chậm, sâu, đều/ Bình thường qua mũi/ Khi gấp qua mồm/ Tập trung theo dõi/ Luồng ra luồng vào/ Đứng ngồi hay nằm/ Ở đâu cũng được.

Luyện hơi thở là một cách để đi vào giấc ngủ dễ dàng nhất

Buông lỏng cơ thể để toàn thân thư thái, tập trung vào quan sát hơi thở chính là một cách chánh niệm, tức là chỉ tập trung vào một việc, không bị phân tán tư tưởng bởi những việc khác (tạp niệm). Nếu mệt mỏi, hơi thở đứt đoạn, đau đầu, căng thẳng đầu óc… chỉ cần tập trung thở bụng trong vòng 5 phút, chúng ta sẽ thấy hiệu quả rất rõ ràng.

Trong cuộc sống, không ít thì nhiều chúng đã từng trải qua những đêm mất ngủ. Nếu mất ngủ do dùng cà phê, trà… đó là chất cafein kích thích khuấy động bộ não khiến ta khó ngủ. Nếu do bệnh lý, có nghĩa cơ thể ta âm dương mất cân bằng, hỏa bốc lên đầu khiến não bừng lên những suy nghĩ lan man không thể ngủ nổi.

Có một dạng mất ngủ nữa, đó là do quá lo lắng, quá tức giận, quá suy nghĩ về một vấn đề nào đó. Nhiều khi chúng ta cố dẹp những suy nghĩ đó sang một bên, nhưng chúng cứ hiện lên khiến ta không ngủ nổi. Và bạn thử để ý mà xem, những lúc đầu óc suy nghĩ lan man như vậy, hơi thở của chúng ta rất ngắn.

Để ngủ được, chúng ta hãy làm ngược lại, có nghĩa là thở thật sâu, thật đều, tập trung vào hơi thở… Nếu ta tập trung quan sát “luồng ra luồng vào” được 5 phút, những suy nghĩ miên man bỗng tự dưng biến mất.

Nếu ta thở như vậy được 10 phút, cơ thể sẽ cảm thấy nhẹ nhõm, đầu óc nhẹ nhàng và dần chìm vào giấc mơ. Chắc chắn một điều rằng, dù có khó ngủ đến mấy, ta cũng sẽ ngủ được nếu không bị những suy nghĩ xâm chiếm tâm trí. Và cách tốt để xua đuổi những suy nghĩ này đi chính là phương pháp thở bụng.

Bác sĩ đời sống

Gửi phản hồi