LTS: “Không mất ngủ đêm nào”, mới nghe nhiều người sẽ cho rằng chuyện này rất bình thường: tối, ai mà không ngủ. Nhưng vẫn có những người ban đêm bị mất ngủ kinh niên. Họ thức trắng đêm này sang đêm khác. Hay có những người do cuộc sống căng thẳng mà bất chợt bị mất ngủ. Báo TT&ĐS đã nhận được thư của cụ Phạm Văn Bảy (SN 1928, ngụ quận 10, TP. HCM) chia sẻ những hiểu biết cũng như kinh nghiệm của cụ để không bị mất ngủ. Báo TT&ĐS xin được trích đăng nội dung thư của cụ.

Ở cái tuổi 90, tôi cũng đã trải qua nhiều bệnh tật. Năm tôi 52 tuổi, tôi bắt đầu bị đau cột sống. Chạy chữa nhiều bác sĩ, nhiều bài thuốc dân gian nhưng không khỏi. Ba năm sau, tôi đành vào viện, lấy tủy kiểm tra. Thấy cây kim dài dùng để chọc tủy, tôi đã rợn người rồi. Đó là lần đầu tiên tôi cố thở sâu. Nó rất đau nhưng tôi đã vượt qua. Bác sĩ hỏi: “Sao hôm nay chọc tủy anh nhẹ nhàng thế?”.

Tôi trả lời: “Do tôi thở sâu. Bác sĩ có biết không?”. Bác sĩ đáp: “Tôi biết chứ, sờ thấy bụng anh mềm”. Từ đó tôi mới biết áp dụng việc thở sâu thở bụng có ích. Lần đó tôi phải phẫu thuật lấy khối u chèn tủy sống. Nằm trên giường bệnh sau ca phẫu thuật thành công, không biết làm gì, thế là tôi lại áp dụng thở sâu và xoa bóp của bác sĩ Nguyễn  Khắc Viện. Và tôi ra viện sớm hơn bình thường.

Nói về phương pháp thở sâu, tôi học tập được từ bác sĩ Nguyễn Khắc Viện ở Pháp năm 1951. Anh phổ biến cách thở sâu, thở bụng, đơn giản qua bài vè: “Thót bụng thở ra/ Phình bụng thở vào/ Hai vai bất động/ Chân tay thả lỏng/ Êm, chậm, sâu, đều/ Bình thường qua mũi/ Khi gấp qua mồm/ Tập trung theo dõi/ Luồng ra luồng vào/ Đứng ngồi hay nằm/ Ở đâu cũng được”. Từ đó tôi coi việc thở sâu, thở bụng là một bảo bối cho mọi trường hợp.

Sau lần đại phẫu thuật, tuy chưa phải uống thuốc ngủ nhưng tôi cứ day dứt làm sao đừng mất ngủ! Tôi khó ngủ, đã làm mọi cách mà nhiều người mách bảo, uống nhiều loại thuốc, tránh uống những thứ kích thích như trà, cà phê… nhưng không đỡ. Tôi nghĩ, nếu hôm nay uống một viên thuốc ngủ thì dần dần sẽ phải tăng dần liều lượng.

Thư giãn để giúp chúng ta cân bằng trong cuộc sống

Thế là tôi thử áp dụng việc thở sâu thở bụng của anh Viện với lập luận tích cực: mất ngủ cũng không việc gì phải lo. Ít nhất với thở sâu tôi cũng thu lại được 50% sức lực. Tôi ung dung thở sâu. Với cách làm chủ động này, dần dần nó trở thành một phản xạ tự nhiên. Cứ thở sâu một hồi, tôi sẽ ngủ, không có gì phải lo. Tôi ngủ được 100%.

Thư giãn và cuộc sống

Chúng ta lúc nào cũng phải suy nghĩ, tính toán làm gì để cuộc sống tốt đẹp hơn, có được bao nhiêu tiền của đi nữa thì cứ nghĩ tương lai phải giàu có hơn nữa. Những suy nghĩ này chiếm hết thời gian chúng ta. Vì vậy đầu óc luôn căng thẳng suốt ngày đêm khiến thân thể cũng bị căng thẳng. Điều đó ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe như dây đàn căng liên tục ắt có lúc đứt! Biết vậy nhưng công việc cứ ám ảnh và ta luôn bị động.

Vì vậy thư giãn phải trở thành một nếp thường xuyên ở mọi lúc, mọi nơi để giúp chúng ta cân bằng hơn trong cuộc sống. Vậy thư giãn dễ hay khó? Nếu như thời gian chiếm hết suy nghĩ thì ta chỉ cần 1/10 thậm chí 1/100 dành cho thư giãn. Bạn vừa ăn xong lại ngồi ngay vào máy tính làm việc. Bạn chỉ cần thả lỏng một tay trong một tích tắc thôi, rồi vài phút sau lại thả lỏng tay khác. Thả lỏng có ý thức trong một tích tắc ngắn không có gì nguy hiểm. Trong mọi tình huống khác, bạn vẫn tìm được cách thư giãn rất chủ động.

Nước và sức khỏe

Đến những năm 2000, sức khỏe của tôi có dấu hiệu xấu đi, có hiện tượng méo miệng, hai chân yếu đi, không còn khả năng đi bộ xa. Tôi vào viện khám. Nghi ngờ việc tôi đã mổ khối u ở cột sống, bệnh viện mời bác sĩ đã mổ trước đây cho tôi đến khám. Khám xong, bác sĩ bảo: “Anh cũng như tôi đã lớn tuổi rồi, ta phải chịu di chứng thôi. Nhưng tôi khuyên anh về nhà thử tập bơi”.

Không hẳn là bơi mà chỉ cần vùng vẫy trong nước hàng ngày cũng giúp sức khỏe chúng ta tốt lên

Tôi làm theo lời khuyên. Gọi là bơi, chứ chủ yếu tôi quậy trong hồ bơi chứ đâu có bơi được xa. Lạ thay chỉ mới có 4 ngày, tôi thấy tiến bộ rõ rệt, có thể đi lại thoải mái. Thế là đã tìm được phương pháp nhưng tôi lại ngại về vệ sinh kém ở các hồ bơi. Tôi có ý nghĩ hay tắm trong bồn tắm ở nhà và quậy tay chân thôi.

Từ đó ngày nào tôi cũng tắm trong bồn, dùng nước ấm và quậy tay chân, bụng, vai chừng 15 phút mỗi ngày. Tôi thực hiện đều đặn hàng ngày và sức khỏe của tôi tốt lên. Tôi cũng áp dụng việc uống nước thường xuyên hơn, trước tôi rất ít uống nước.

Sức khỏe và cuộc sống

Sống ở đời chẳng ai muốn đau khổ và ai cũng muốn hạnh phúc. Trong cuộc nhân sinh, người ta tìm đủ cách để ngăn ngừa đau khổ hoặc làm vơi đi sự đau khổ, nhưng mục đích chính yếu của người đời vẫn đi tìm hạnh phúc bằng các phương tiện vật chất, không ai nghĩ rằng hạnh phúc là do sự suy nghĩ của chính mình. Nói một cách khác, hạnh phúc là do tinh thần chứ không phải do thỏa mãn các nhu cầu vật chất.

Tiến bộ khoa học đã giúp nhiều cho con người trong việc nâng cao đời sống và làm giảm bớt những đau khổ, nhưng những tiến bộ đó rõ ràng không giảm thiểu được những cái khổ của tuổi già, bệnh tật, nghèo đói, hận thù… Như vậy chỉ có rèn luyện tinh thần mới làm cho con người vượt thoát được những đau khổ này.

Một trong những phương cách hữu hiệu để tâm hồn được bình an chính là thực tập thiền. Thực chất thiền không liên quan gì đến đạo giáo. Thiền có công năng giúp thân tâm an lạc, thấy được thực tại hoàn cảnh và bản thân mình. Chính nhờ đó mà chúng ta thoát khỏi những ràng buộc và những bất an trong lòng.

Đầu óc chúng ta luôn luôn suy nghĩ cả ngày lẫn đêm, không bao giờ được ngơi nghỉ, chúng ta không quan tâm chăm sóc đến nó. Đó là điều thiếu sót lớn. Tập thiền là phương pháp tốt để chúng ta tập luyện tinh thần. Nhắc đến thiền chúng ta đều nghĩ rằng việc tập thiền chỉ dành cho người dư ăn, dư mặc, người già, người rỗi rảnh và phải có một không gian, thời gian thích hợp.

Quan niệm này hoàn toàn không đúng! Thiền có thể tập ở mọi nơi, mọi lúc, không đòi hỏi bất cứ một điều kiện gì ngoài ý muốn tập thiền của chính chúng ta. Lâu nay chúng ta nghĩ đến thiền là phải tọa thiền, nhưng thiền còn có nhiều phương pháp khác nhau: thở thiền, đi thiền, nằm thiền, làm việc thiền, nghĩ thiền…

Tập thiền không cần những lý thuyết cao siêu hoặc thực hành khó khăn mà chỉ cần những phương pháp luyện tập giản dị để dưỡng tinh thần và điều hòa thân xác. Một thiền sư đã khuyên: “Thiền là đem tâm trở về với thân, đem tâm trở về với tâm để giúp ta thiết lập được thân và tâm trong giây phút hiện tại…

Thiền là phương pháp luyện tập giản dị để dưỡng tinh thần và điều hòa thân xác

Không phải chỉ trong tư thế ngồi thiền ta mới làm được chuyện này. Khi ta giặt áo, tưới rau, lái xe, rửa bát… ta cũng có thể đặt mình trong trạng thái thân tâm nhất ấy. Cho nên mọi việc đời thường đều có sự chú tâm với một mục đích cao thượng hơn thì sẽ đem lại một sự thư thái trong tâm hồn.

Theo sách “Nhà lãnh đạo thiền” của tác giả Ginney Whitelaw (Nhà xuất bản Phụ Nữ, năm 2016), từ nguyên tắc thở sâu thở bụng mà liên hệ với 2 chu kỳ hít vào và thở ra đến suy nghĩ về những công việc rộng lớn hơn  trong đời thường. Công việc phải tuân theo cùng quy luật: có vào và có ra. Mà theo đời thường ai cũng muốn chỉ có vào mà không có ra.

Chỉ có ai hấu hiểu triết lý của cuộc đời như Bill Gates, giàu nhất thế giới lại phải luôn nghĩ tới làm từ thiện. Hay những thí dụ về những người giàu có không muốn để gia tài cho con cái mình. Nhưng nếu làm từ thiện mà với ý nghĩ tự đề cao mình thì cũng thật là sai. Vậy thì với mỗi cá nhân dù hoạt động gì, với cương vị gì, một doanh nhân, một nhà lãnh đạo, một người dân bình thường nếu tuân thủ hai mặt đối lập, có vào – có ra đó mới có thể thành công.

Một bí quyết đơn giản nhưng không dễ thực hành trong đời sống là vậy.

Phạm Văn Bảy

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here