anh Trần Văn Hạnh

“Cổ tui bị sưng do viêm amidan, không ăn, không nói được. Đến bệnh viện khám, bác sĩ ra toa mua thuốc về uống và hẹn trở lại sau 1 tuần khi uống hết thuốc, cổ hết sưng mới cắt amidan được. Nhưng chỉ cần áp dụng bài thuốc cây rau ngổ duy nhất 1 lần mà tui đã không phải trở lại bệnh viện để cắt amidan theo lời dặn của bác sĩ”, anh Hạnh chia sẻ.

Tuyệt vời bài thuốc từ rau ngổ

Gần 30 năm nay, cây rau ngổ đã trở thành cây thuốc tiên trong suy nghĩ của anh Trần Văn Hạnh (Bảy Hạnh, 42 tuổi, ngụ xã Bình Nhì, huyện Gò Công Tây, tỉnh Tiền Giang). Anh Hạnh cho biết, khi đó anh còn đang học PTTH.

Lần tựu trường năm học cuối cấp 3, anh Hạnh phải đến trường với cái cổ sưng, họng đau, nói không ra tiếng. Lúc bị giáo viên gọi đúng tên mình, anh Hạnh phải viết ra giấy, nhờ bạn ngồi bên cạnh trả lời giùm với thầy cô giáo về tình trạng nói không ra tiếng của anh.

Đi bệnh viện khám, bác sĩ cho biết anh Hạnh bị viêm amidan. Theo anh Hạnh, bác sĩ ra toa thuốc uống và giải thích rằng, hạch đang sưng nên phải mua thuốc về uống. Sau 1 tuần uống thuốc, hạch hết sưng sẽ trở lại bệnh viện để cắt bỏ amidan.

Cây rau ngổ

Mua cả vốc thuốc tân dược mang về nhà, chưa kịp uống thì ông Tư Châu (cha ruột anh Hạnh) nói: “Cần gì thuốc men, ra sau ruộng hái 7 ngọn rau ngổ dài chừng gang tay, đem vô đây, ba chỉ cho làm”. Theo chỉ dẫn của cha, anh Hạnh hái rau ngổ, rửa sạch, giã nát với 1 cục đường tán (loại đường thô có màu vàng) to bằng ngón tay cái. Chắt lấy nước từ hỗn hợp rau ngổ và đường, chia làm 2 lần uống cách nhau 15 phút.

Phần bã bó bên dưới cổ, cố định ngay vị trí sưng, giữ thuốc bó càng lâu càng tốt và tiện nhất là làm thuốc buổi chiều tối để thời gian bó xác thuốc lên chỗ sưng kéo dài được suốt cả đêm.

Anh Hạnh cho hay, dịch thuốc vắt từ rau ngổ không đắng do đã có đường làm ngọt nên dễ uống. Xác thuốc bó lên cổ, ngủ qua đêm tạo cảm giác hơi khó chịu nhưng vẫn nhẹ nhàng hơn cảm giác đau trước đó. “Chỉ với duy nhất 1 lần làm bài thuốc từ rau ngổ như vậy mà hôm sau cổ tui bớt đau dần và nói được mà không kịp uống bất cứ 1 viên thuốc Tây nào, dù đã mua cả bọc”, anh Hạnh nói.

Sau lần uống và dùng xác rau ngổ để bó, cổ anh Hạnh nhanh chóng giảm sưng hết đau. Anh cũng không phải trở lại bệnh viện để cắt amidan. “Gần 30 năm nay, viêm họng hay amidan gì cũng không còn dám bén mảng trở lại vì rau ngổ đối với tui đã là một thứ linh dược luôn có sẵn trong nhà rồi”, anh Hạnh chia sẻ.

Được chia sẻ bài thuốc chữa viêm amidan của anh Bảy Hạnh, anh Tư Tới (xã An Thạnh Thủy, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang) vừa vui lại vừa buồn. Theo anh Tới, anh vui vì có bài thuốc dự phòng cho đứa con gái 10 tuổi chưa cắt amidan, cũng ít khi mắc viêm họng, ho hen…

Còn buồn vì anh đã cắt amidan cách đây 5 năm và đứa con gái nhỏ 8 tuổi cũng đã cắt amidan hồi năm ngoái. Kết quả, 2 cha con anh cứ thay nhau viêm họng kéo dài hết đợt này tới đợt khác.

Vừa là thuốc tốt vừa là rau ngon

Đối với anh Lê Hoàng Anh (35 tuổi, TP. Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang), ngoài dùng làm thuốc đắp chữa các chứng sưng, viêm thì rau ngổ tươi còn là vị thuốc cầm máu rất công hiệu. Anh Hoàng Anh cho biết, những vết sưng đau không phải do va chạm chỉ cần đắp rau ngổ giã nhuyễn, để qua đêm vài lần là hết sưng hết đau.

Vết thương hở, chảy máu chỉ cần ngắt vài ngọn rau ngổ, vò nát đắp thật nhanh lên vết thương bó chặt lại là cầm được ngay.

Món lươm om rau ngổ được cánh đầu bếp gọi là món ăn bài thuốc

Theo kinh nghiệm dân gian, rau ngổ còn được dùng như một vị thuốc rất hữu ích cho người bị tiểu đường nhờ tính năng hạ đường huyết, đào thải mỡ máu, tăng cường lưu thông máu… Do vậy, những người thường xuyên bị tê tay chân, thân mình ê ẩm, khó ngủ chỉ cần uống loại nước nấu với cây rau ngổ sẽ giảm dần cảm giác tê ở các chi, khớp và đặc biệt cho người hay bị tê ở lòng bàn tay chân.

Một số trường hợp bị bí tiểu, tiểu ra máu, băng huyết do nhiệt cũng dùng rau ngổ tươi giã nhuyễn, cho thêm nước sôi để nguội, khuấy đều, lọc lấy nước, pha thêm ít đường cho dễ uống. Nước nấu từ cây rau ngổ được truyền miệng trong dân gian rằng, có tác dụng chữa phù thủng, xơ gan cổ trướng, vàng da vàng mắt…

Một số trường hợp thận suy, khả năng sinh lý kém… cũng được hướng dẫn sử dụng nước nấu từ cây rau ngổ tươi uống ngày 3-5 lần, mỗi lần 1 chén. Những vùng không có ao hồ, đầm lầy, khó trồng được rau ngổ để sử dụng tươi có thể sử dụng rau ngổ phơi khô sao vàng.

Với tính dược và khả năng làm rau ăn của cây rau ngổ, loài thảo dược này được sử dụng nhiều vào 1 số món ăn vừa bổ dưỡng vừa là bài thuốc như món lươn om rau ngổ, rau ngổ xào tỏi, rau ngổ xào thịt trâu… Theo những đầu bếp cao tuổi, thảo dược khi sử dụng dưới dạng rau sẽ hấp dẫn hơn, giúp thực khách ngon miệng thay vì cứ phải mang nặng tâm lý họ là người bệnh phải uống thuốc.

Với nhiều cách “biến hóa” khác nhau, cây rau ngổ khi được sử dụng làm rau trong những món ăn vừa là bài thuốc cũng khá cầu kỳ: Thân rau ngổ non được rửa sạch, chẻ dọc hoặc bào sợi dùng để ăn sống hoặc bóp gỏi. Thân rau ngổ non tuốt lá, có thể dùng để muối chua giống như thân rau muống.

anh Trần Văn Hạnh

Thân rau còn lá hoặc bỏ lá dùng làm rau luộc riêng hoặc phối hợp luộc chung với các loại rau khác. Thân rau non tuốt lá, xắt khúc có thể dùng làm rau xào vớt thịt trâu, bò, gà, vịt, mực, tôm… hoặc làm rau nấu canh chua, rau trụng lẩu…

Tuy nhiên, anh Hoàng Anh cho rằng, vị hơi đắng của rau ngổ trong các món ăn sẽ không mấy hấp dẫn với phụ nữ và trẻ em. Dù vậy, trong một số bài thuốc, hương và vị rau ngổ sẽ dễ chịu hơn với tính đậm đặc của nó và khả năng làm lệch vị của đường.

Cần phân biệt rau ng, ngò om 

Tên gọi rau ngổ được các tài liệu về dược liệu dùng để gọi rau ngò om (ngổ thơm). Rau ngổ (cách gọi của miền Nam) còn gọi là ngổ trâu (cách gọi phía Bắc), ngổ cộng, ngổ đắng, ngổ đất. Đây là loài thực vật có nguồn gốc từ Ấn Độ, sau này lan rộng khắp châu Á. Rau ngổ thuộc họ cúc (Asteraceae), mọc nhiều ở các ao hồ tại Việt Nam. Ở Nam Bộ, cây rau ngổ (ngổ trâu) mọc hoang dại trong các đầm lầy ngập nước, kể cả trong các ao tù nước đọng.

So với rau ngò om, thân rau ngổ (ngổ trâu) to cao hơn, mùi ít hăng hơn do chứa ít tinh dầu hơn. Rau ngổ không dùng làm gia vị (như ngò om) mà dùng để làm rau sống, dưa chua, rau xào, rau nhúng lẩu…

Rau ngổ có các thành phần: nước 92,2%; protein 1,5%; lipid 0,3%; collulose 2,0%; dẫn xuất không protein 3,8%; khoáng toàn phần 0,8%. Ngoài ra còn có các caroten, vitamin B và vitamin C. Cây khô chứa tinh dầu 0,2%, stigmastero 0,05% và một lượng nhỏ enydrin. Có tác dụng thông hoạt trung tiện, tiểu tiện, mát huyết, cầm máu… Theo cố giáo sư Phạm Hoàng Hộ (nhà nghiên cứu thực vật vùng Nam Bộ), rau ngổ trị các bệnh về xáo trộn ở mật, trị băng huyết, thổ huyết, xổ, trị ăn khó tiêu, làm tốt da…

Trong khi đó ngò om có vị cay, hơi chát, tính mát, mùi thơm có tác dụng thanh nhiệt chỉ khái, giải độc, tiêu thũng. Rễ có tác dụng làm dãn cơ phủ tạng như ruột, thận, do đó làm biến mất các cơn đau bụng. Nó còn làm dãn mạch, tăng lực thận, tăng lượng nước tiểu, tạo thuận lợi cho việc tống sỏi ra ngoài.

 

NGHINH HƯƠNG 

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here